Author: डॉ. प्रज्ञावंत देवळेकर

“डॉक्टर एक काम करता का? थेट फुफ्फुसात इंजेक्शन द्या की, वाफ घेऊन, गोळ्या खाऊन, औषधं पिऊन अक्षरश: कंटाळा आला होऽऽ” चार-पाच ठिकाणहून औषधं घेऊनही फरक न पडलेल्या आणि खोकल्यानं परेशान झालेल्या एका पेशंटनं मोठी अजबच विनंती केली! “असं नाही होत काका; उद्या डोकं दुखलं तर मेंदूत इंजेक्शन द्यायला सांगाल,” म्हणत मी बॅक टू बेसिक औषधं उलट कमी केली आणि ॲलर्जिक खोकल्यासाठी एकच गोळी ठेवत सिरपही बंद केलं… पेशंट बिचारं रवाना झालं खरं, पण काकांची ‘आयडीयाची कल्पना’ काही वाईट नव्हती, किंबहुना फुफ्फुसात संसर्ग झाला की, ॲस्पिरेशनसाठी इंजेक्शन वापरलं जातंच की… मध्यंतरी छातीवर त्वचेवरून लावायचे औषधी ट्रान्सडर्मल पॅचेस आलेत भविष्यात कदाचित काका…

ओपीडीत एक जोडपं बच्चू घेऊन आलं होतं… “कान खाजते, चिडचिड करते, खोकते…” त्यांनी तक्रारी सांगितल्या. सिस्टरनं पॅरामीटर्स चेक केले, सगळं नॅार्मल होतं… पण जवळ जाऊन बघितलं तर बच्चूचे ओठ आणि नखं किंचित निळसर वाटले. पालकांना याबद्दल विचारलं तर म्हणे, ”काल तर जास्त होते आज कमी आहेत.” रंग निळसर असला तरी हा माझ्यासाठी ‘रेड फ्लॅग’ होता. शरीराचा कुठलाही भाग निळसर पडणं म्हणजे तिथं ॲाक्सिजनचा पुरवठा कमी होत असल्याचं लक्षण! बच्चू आता तसं ‘आऊट ॲाफ डेंजर’ असलं तरी मी त्याला बालरोगतज्ज्ञांकडं रेफर केलं… हा, ना करत कसेबसे ते रवाना झाले आणि मला इकडं ‘ब्लू बेबी’ची गोष्ट आठवली. 1940चं दशक असावं… अमेरिकेतील जॉन्स…

सर्दी झालेलं एक बच्चू आपल्या पालकांसह ओपीडीत आलं होतं. त्याला तपासताना मला अचानक शिंक आली आणि मी भिंतीकडं तोंड करत तोंडावर एल्बो ठेऊन सलग तीनदा शिंकलो… “डॅाक्टर, आता तुम्ही कुणाकडून औषध घेणार?” पोट्ट्यानं अचानकच खट्याळपणे प्रश्न केला. “कुणाकडून कशाला माझं मीच घेईन की!” मीही चटकन उत्तर दिलं… त्यावर हातानं ‘सुई’ दाखवत “टुच्चूपण तुमचं तुम्हीच घ्याल का?” त्यानं चटकन हसत प्रतिप्रश्न केला… पण यावेळी त्याची आई त्याला रागावली. मी औषध देऊन त्याला रवाना केलं खरं, तरी “खरोखरच टुच्चू घ्यायची वेळ आली तर?” या प्रश्नानं डोकं क्षणभर भंजाळलं, पण “देईल की कुणीही असिस्टंट, ब्रदर वगैरे… त्यात काय?” हे उत्तरही आपसुकच गवसलं; पण…

पायाला काच लागल्यानं टीटी इंजेक्शन घ्यायला आलेला एक इसम अत्यंत कावला होता… “ट्रे तुटला तेव्हा काल रात्रीच म्हटलं होतं, नीट साफ करा तर नाही! आता सकाळी सकाळी परेशानी… आधीच पाठ जाम, ॲाफिसचं टेन्शन आणि त्यात आता हा प्रकार… ब्ला… ब्ला…” त्यांचं आपलं सुरू होतं. दीड इंचाची जखम, त्यावर दोन रुपयाचं बँडेज आणि पन्नास रुपयांचं टीटी यामुळं इसमानं थेट आयुष्यावर वगैरे टीका करायला सुरुवात केल्याचं पाहून मोठी गंमत वाटली. असे पेशंट भेटले की, मला मार्था आठवते… मार्था मेसन… मार्था मेसनचा जन्म यूएसस्थित उत्तर कॅरोलिना इथं झाला. ती बालपणापासूनच तीन ‘ह’ अर्थात हुशार, हसरी आणि हजरजबाबी! ती अकरा वर्षांची असावी, तेव्हा तिचा…