Author: सतीश बर्वे

ध्यानीमनी नसताना त्याने व्हॉट्सॲपवर मेसेज पाठवला. “मिसिंग यु अ लॉट…” ते वाचून मी मनातल्या मनात म्हटलं इतकं मिसिंग होत असेल तर, मग भांडायचं तरी कशाला? यावेळी मी ठरवलं होतं की, आपली चूक नसताना माघार घ्यायची नाही. त्यालासुद्धा आपली चूक कळली पाहिजे. एखादेवेळी त्याने माफी मागितली तर, बिघडलं कुठे? इतके दिवस त्याने भांडायचं आणि मी जाऊ दे, जाऊ दे, करून माफी मागायची हेच चाललं होतं… यावेळी मी मुद्दामच काही न झाल्यासारखे उत्तर दिले, “मिसिंग यु अ लॉट म्हणजे नेमकं काय?” “ते नाही सांगता येणार…” “हे बरंय तुझं. मिसिंग म्हणजे नेमकं काय, हे जर कळत नाही तर मग मेसेज पाठवून मोकळा बरा…

‘मित्रप्रेम’ आणि ‘घट्ट मैत्री’ म्हणजे काय याचं जिवंत उदाहरण म्हणजे बाबा आणि काळे काका! पन्नास वर्षांहून अधिक काळ एकमेकांपासून दूर राहून देखील त्या दोघांचं एकमेकांवर असलेले प्रेम आणि विश्वास किंचितही कमी झाला नव्हता. त्यांच्यातील मैत्रीच्या रेशीमगाठी काळे काकांनी मर्मबंधातली ठेव असल्यागत मनांच्या कोपऱ्यात छानपैकी जपून ठेवल्या होत्या. हे सगळं कदाचित तसंच गुलदस्त्यात राहिले असते आणि काळाच्या ओघात विस्मृतीत गेले असते. पण तसं घडायचं नव्हतं, ही नियतीची इच्छा होती आणि त्याची सुरुवात एका विचित्र गोष्टीने आमच्या घरापासून सुरू झाली… साधारण सहा महिन्यांपूर्वी… त्याचं असं झालं… बाबा नुकतेच हृदयविकारातून बरे होऊन हॉस्पिटलमधून घरी परतले होते. घरातील वातावरण प्रसन्न आनंदी आणि तणावमुक्त ठेवण्यासाठी…

आज खूप महिन्यांनी माझ्या आवडत्या रेस्टॉरंट मध्ये जाण्याचा योग आला. हमरस्त्यापासून लांब असलेल्या या रेस्टॉरंटची मी नेहमी निवड करायचो ती तेथील शांत वातावरण बघून. वरचेवर तिथे जाण्यामुळे माझी तिथल्या वेटर्स आणि मालकांसोबत छानपैकी ओळख झाली होती. जेवण झाल्यावर बिल घेऊन आज वेटरऐवजी मालक आल्याचे बघून मला आश्चर्य वाटले. “अरे सर, तुम्ही का घेऊन आलात बिल?” मी त्यांना विचारले. माझ्याकडे मंद स्मित करत, “त्याला कारणच तसं आहे,” असं म्हणत मालकांनी एक बंद लिफाफा माझ्या समोर धरला. “हे काय आहे?” मी न राहवून विचारले. त्यावर मालकांनी खुलासा केला, “रमेश वेटर इथली नोकरी सोडून गेला. पण जाताना तुमच्यासाठी हा लिफाफा देऊन गेला आहे.…

सिक्युरिटी गार्ड साटमने सांगितल्यापासून माझ्या डोक्यातून ती गोष्ट काही केल्या जात नव्हती. गेल्या आठवड्यात दुपारच्या जेवणानंतर साटम सहज बोलून गेले होते की, एक आजोबा बाहेर कंपाऊंडमधील बाकावर बसून आपल्या ऑफिसकडे सतत बघत असतात. साधारण तासभर बसून ते निघून जातात. वर्षापूर्वी व्यवसाय वृद्धीमुळे या प्रशस्त जागेत मी माझ्या शेअर व्यवसायाचे ऑफिस स्थलांतरित केले होते. आज ऑफिसमध्ये जवळपास 50 जणांचा स्टाफ आहे. बसण्याची जागा, मीटिंग रूम, वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या केबिन, लंच रूम असं सगळं डोळ्यांसमोर ठेवून हे अवाढव्य ऑफिस मी भाड्याने घेतले होते. आज आठवड्याचा पहिलाच दिवस… त्यामुळे सकाळपासूनच कामाची धावपळ सुरू असताना अचानक केबिनच्या दरवाजावर नॉक करत साटम आत आले… “काय साटम?…

रविवारी दुपारी साडेचार-पाचला चहा पिऊन मी निवांत पेपर वाचत बसलो होतो, तेवढ्यात बेल वाजली. दार उघडून बघतो तर दारात राहुल उभा. अचानक आलेल्या त्याला बघून मला थोडे आश्चर्य वाटले. “डूड सॉरी, पण तुझ्यासाठी एक सरप्राईज आहे… सोनिया प्लीज कम,” असं त्याने म्हटल्यावर एक सुंदर मुलगी आत आली. राहुलने मला डोळा मारून खूण केली आणि चक्क लाजला तो. मी समजायचे ते समजून गेलो. मी राहुलला जवळ घेतले आनंदाने आणि त्याचे अभिनंदन केले. “सॉरी डूड, पण मी घाईत आहे. आज पहिल्यांदाच आम्ही बाहेर जाणार आहोत म्हणून मुद्दाम तुझ्याकडे आलो आधी. चल यार आता आम्हाला आशीर्वाद दे,” असं म्हणून दोघे चक्क माझ्या पाया…

आज खूप दिवसांनी आजोबा मैदानावर दिसले. माझं रोजचं चालणं संपवून मी ते बसलेल्या बाकापाशी जाऊन उभा राहिलो. आजोबांचा नेहमीचा सळसळता उत्साह गायब होता. कसल्यातरी विचारात होते ते. शेवटी मीच संवाद सुरू केला… “आजोबा कुठे होता इतके दिवस? किती वाट बघितली मी तुमची.” आजोबांचे डोळे काहीतरी वेगळं सांगायचा प्रयत्न करत होते. शेवटी उसासा टाकत ते अस्पष्ट आवाजात बोलले, “ती गेली गेल्या महिन्यात!” आजोबांचे बोलणे ऐकून माझ्या पोटात धस्स झाले… “आजोबा, पण काय झाले अचानक? मी गेल्याच महिन्याच्या सुरुवातीला तर भेटून गेलो होतो आजींना…” “तू येऊन गेल्यानंतर दहा दिवसांनी खेळ आटोपला. तुला भेटायचे होते म्हणून मी आज पहिल्यांदाच बाहेर पडलो आहे.” मी…

कोकणातील लाल मातीत आयुष्य काढलेला आणि गावाच्या वेशीबाहेरचं जग न बघितलेल्या मला आज मुंबईत आल्यावर खरंच गुदमरल्यासारखं झालं. पायाला आणि आयुष्याला चाकं लावलेली सतत धावपळ करणारी माणसं बघून माझा जीव घाबराघुबरा झाला क्षणभर… आमच्या कोकणातले व्यवहार कसे रमतगमत चालायचे. घड्याळाचा फायदा फक्त वेळ बघण्यासाठी व्हायचा, त्याला आयुष्य जुंपण्यासाठी नाही! कोकणातून मुंबईपर्यंतच्या आमच्या मोटारीच्या प्रवासात मला सगळं आठवलं सिनेमाच्या गोष्टीसारखं… सहा महिन्यांपूर्वी अमेरिकेतून शिशिर आला होता कोकणात. तेव्हाच त्याने घोषणा केली होती, मला त्याच्यासोबत अमेरिकेला जाण्याची. मी खूप विरोध केला, पण तो हटला नाही. त्यावेळी त्याने माझ्या पासपोर्ट आणि व्हिसाचे काम मार्गी लावले होते. अमेरिकेत काहीबाही मोठा साहेब होता तो. त्याच्या…

आण्णांचे दिवस कालच संपले. यथासांग विधीवत सगळं कार्य झाले. मला अटकळ होती तोच विषय माईने आज सकाळी सकाळी चहा पिताना काढला… “एवढे दिवस पै-पाहुणे होते म्हणून घर भरलेले होते. काल त्यांची पांगापांग झाली. एक-दोन दिवसात तुम्ही सगळे निघाल आपापल्या रस्त्याने. परत सगळे कधी जमाल ते मला माहीत नाही. आज दुपारची जेवणं झाली की, उन्हं कलती व्हायच्या आधी घराचा सोक्षमोक्ष लावून टाका. यांच्या पाठीमागे मला हे सगळं हिशोबाचे एकटीला पेलवणार नाही. जमीन, कलमं, कष्टकरी वर्ग सगळ्यांना सांभाळायला मला जमणार नाही. ते असताना व्यावहारिक हिशोबापेक्षा माणुसकीचे हिशोब ठेवले गेले आणि संपत्ती जोडण्याऐवजी माणसं जोडली त्यांनी पंचक्रोशीत…” माईला पुढे बोलवेना. डोळ्यांत दाटलेले अश्रू…

माँ आज तुझी रोजच्या पेक्षा जास्त आठवण आली गं. कारण अगदीच क्षुल्लक होते. मी दोन आठवड्याच्या टूरवरून काल रात्री साडेबाराच्या सुमारास घरी आलो. मैथिलीच्या आणि मुलांच्या बेडरूममध्ये सामसूम होती. फ्लाइट कमालीची लेट झाली होती, त्यामुळे मी अवेळी घरी पोहोचलो होतो. फ्रेश झाल्यावर माझी पावलं नकळत स्वयंपाकघरात वळली. डबे शोधले पण आवडीचं आणि पोटभरीचं असं काहीच नाही मिळालं. त्याक्षणी तुझी अनुपस्थिती मला प्रकर्षाने जाणवली. आठवले इंजिनीअरिंग कॉलेजचे दिवस… ॲडमिशन मिळाली होती, मला दुसऱ्या शहरात. ते ऐकून तुझे डोळे पाणावले होते… पण तेव्हा बाबांनी तुला धीर देत समजावले होते. घरातील सुरक्षित वातावरणातून मी पहिल्यांदाच बाहेर पडत होतो. माझ्या सामानासोबत तू मोठा डबा…

आजकाल सगळं झटपट हवं असलेली पिढी स्वतःबद्दल आणि कुटुंबातील व्यक्तींच्या नातेसंबंधांबद्दल इतका खोलवर जाऊन विचार करत असतील, याचं मला आश्चर्य वाटलं… जेव्हा मी माझ्या नातवाने आमच्यातील संवादादरम्यान व्हॉट्सॲपवर पाठवलेला खालील लांबलचक मेसेज वाचला… तेव्हा लक्षात आलं. लहानपणापासूनच तो मला ‘बाबा’ म्हणतो आणि त्याच्या वडिलांना ‘पप्पा’ म्हणतो. एखादी गोष्ट गळी उतरवायची असली की, इमोशनल ब्लॅकमेल कसं करायचं, ते हल्लीच्या पिढीकडून शिकावं. 0000 “बाबा, मुंबईत होणाऱ्या माझ्या नाटकाच्या प्रत्येक प्रयोगाला तुम्ही यायलाच पाहिजे म्हणजे पाहिजे. मी तुमच्याकडून न येण्याचं कुठलंही कारण ऐकून घेणार नाही.” “अरे, असं झालं तर माझं सगळं नाटक पाठ होईल…” माझा लटका विरोध. “ते काही नाही. तुम्ही काही बोलूच…