Author: सतीश बर्वे
सतीश बर्वे
वय वर्षे 65. Adhesive क्षेत्रातील आंतरराष्ट्रीय पातळीवर दबदबा असणाऱ्या भारतीय कंपनीच्या कायदा विभागात प्रदीर्घ काळासाठी काम करून निवृत्त. लेखनाचा वारसा आईकडून आलेला आहे. फेसबुकवरील 7-8 वाचक समुहात विपुल लेखन करून अल्पावधीतच लोकप्रिय होऊन स्वतःचा वाचक वर्ग तयार केला आहे. प्रवासाची आवड. डोळे आणि कान उघडे सतत उघडे ठेवल्याने माझ्या कथेतील बरीच पात्रं आणि प्रसंग मला सापडत गेले. मनमोकळ्या स्वभावाने मी सतत माणसं जोडत गेलो आणि त्यांच्या आयुष्यात मिसळून गेलो.
खरंच काही व्यक्तींचा सहवास, अगदी थोडा वेळ का असेना, पण आपल्याला आपल्या नकळत आनंदी आणि टवटवीत ठेवायला मदत करत असतो. जसं घराला देण्यात येणारा रंग किंवा कपड्यांच्या रंगाबाबत आपण बोलतो की, या रंगासोबत हा रंग खुलून दिसेल किंवा हा रंग या रंगाबरोबर चांगला दिसतो वगैरे… तसंच आपल्या माणसांचं पण असतं, असं मला वाटतं. काही माणसं त्यांच्या स्वभावामुळे, वागण्याबोलण्यामुळे आपलं लक्ष चटकन् वेधून घेतात. त्यांच्या सहवासात घालवलेला वेळ दीर्घकाळ आपल्या स्मरणात रहातो. त्यांच्यासोबत काही गोष्टी गंमत म्हणून करून बघायची हिंमत आपण करतो! तोही असाच आहे. एका वेगळ्या वळणावर मला भेटलेला… मनमोकळ्या स्वभावाचा, मिश्किल आणि आमच्यातील वयाचं भलं मोठं अंतर विसरून सतत…
भाग – 1 जोशी काकूंचं जाणं जितकं अचानक होतं, तितकंच धक्कादायक देखील होते आमच्या सगळ्यांसाठी. हिंडत्याफिरत्या काकू एक दिवस अशा जातील असं खरंच वाटलं नव्हतं. आपल्या रोजच्या बघण्यातला माणूस अचानकपणे कायमचा निघून जातो, हे अजूनही मानायला मन तयार होत नाही. आम्हा सगळ्या मित्रांना बसलेला धक्का अजूनही कायमचा संपलेला नाही. आमचा मित्र म्हणजे काकूंचा मोठा मुलगा सुबोधकडे तर बघवत नाहीये अजूनही… त्याच्या समोर जाऊन उभं राहायला हिंमत होत नाहीये माझी. आजवर जोशी काकूंनी आयुष्यात नि:स्वार्थीपणे फक्त देण्याचं काम केले. मग ते त्यांच्या तीन मुलांना वाढवताना दिलेले संस्कार आणि शिकवण असो नाहीतर, त्यांच्या लाडक्या शाळेतील विद्यार्थ्यांना केलेलं ज्ञानदान असो. त्यांच्या आयुष्याचा आणि…
विमानतळावर मित्रांच्या घोळक्यातून बाहेर पडत सोहम् माझ्याजवळ आला आणि त्याने मला कडाडून मिठी मारली. घरून निघताना रडायचं नाही, असं ठरवून देखील माझे डोळे पाणावले… “आई, असंच रडक्या डोळ्यांनी मला निरोप देणार आहेस का तू?” सोहम् मला थोपटत म्हणाला. “नाही बाळा. बिलकुल नाही. हे बघ मी पुसले डोळे. मी हसऱ्या चेहऱ्याने तुला निरोप देणार आहे. आपला सेल्फी काढ बरं आधी न विसरता! नाहीतर तसाच घाईघाईने आत निघून जाशील…” फोटो सेशन संपलं. सोहमने मला लगोलग ते व्हॉट्स ॲपवर पाठवले. माझ्या पाया पडून आशीर्वाद घेऊन तो सामानाची ट्रॉली घेऊन एकटाच पुढे चालायला लागला. सोहमने परदेशी शिक्षणासाठी संधी त्याच्या गुणवत्तेवर मिळवली, तेव्हा केवढा आनंद…
गेल्या महिन्यातली गोष्ट. एका अनोळखी परदेशी नंबरवरून मला व्हॉट्स ॲप मेसेज आला होता, “मी येतोय…” या दोन शब्दांनी कसलाच अर्थबोध होत नव्हता. राहून राहून एका गोष्टीचं आश्चर्य मात्र वाटलं की, मेसेज पाठवणाऱ्या व्यक्तीला माझा मोबाईल नंबर कुठून मिळाला, याचं! पण पुढच्या काही दिवसांत येणारे मेसेजेस् वाचून हळूहळू गोष्टी उलगडत गेल्या… आणि त्या सर्वांवर कळस म्हणजे चार दिवसांपूर्वी आलेला मेसेज, “दादा, आबांना सांग, तुमच्या नात्याच्या तीळात माझ्या अस्तित्वाचा तीळ चला बांधूया नव्याने आपल्या आयुष्याचे देऊळ… मकर संक्रांतीच्या तीळगुळमय शुभेच्छा. पहाटेची वेळ. सोसायटीच्या मेन गेटच्या सिक्युरिटी ऑफिसमधून फोन आला, “सर, सुयश जोशी म्हणून एक जण आले आहेत आफ्रिकेहून.” “त्यांना वर पाठवा,” असं…
कितीतरी वेळ तो माझ्या मांडीवर डोके ठेवून डोळे मिटून बसला होता. मी त्याला हळूवारपणे थोपटत होतो. कोकणात येऊन दोन-तीन दिवस उलटून गेले होते आम्हाला… “आबा, इथे आणखी काही दिवस राहू या का? इथली माणसं आणि शांतता खूप आवडली मला.” “अरे, आपलंच तर घर आहे हे, पिढीजात चालत आलेलं! काळानुरूप मी त्याच्या इंटिरिअरमध्ये आवश्यक तेवढे बदल करून घेतले आहेत इतकंच. तू म्हणशील तितके दिवस राहू आपण…” संध्याकाळी उन्हं कलती झाल्यावर आम्ही दोघेही किनाऱ्यावर फेरफटका मारायला गेलो. सुनसान होता तो… पूर्णपणे निर्मनुष्य… लाटांचा आवाज फक्त सोबतीला होता… “चल आबा आपण डोंगर करू या!” त्याच्या अचानक बोलण्याने मला हसू आले. पण त्याचा आग्रह…
आजचं प्रेझेन्टेशन काही कारणाने रद्द करण्यात आले. मी आणि अविनाशने भरपूर मेहनत घेतली होती याबाबतीत. अविनाश नव्या पिढीचा शिलेदार आणि कामाच्या बाबतीत माझा उजवा हात! पण वरचेवर प्रमोशन मिळण्यासाठी कौटुंबिक आयुष्यावर पाणी सोडत कायम उशिरापर्यंत ऑफिसमध्ये काम करणारा… आम्ही एकत्र काम करून जवळपास तीन वर्षे झाली होती आणि रोजच्या कामाच्या बाबतीत मला सहकाऱ्यांकडून काय अपेक्षित असते, हे तो अचूक ओळखायचा. प्रेझेन्टेशन रद्द झाल्याने अविनाश थोडासा हिरमुसला होता. मीच मग त्याची समजूत काढली आणि आम्ही ऑफिसमधून निघालो. संध्याकाळची वेळ. रस्त्यावर तुडुंब गर्दी होती. एवीतेवी अचानक मिळालेला हा मोकळा वेळ सत्कारणी लावण्यासाठी मी अविनाशला घेऊन नरिमन पॉइंटच्या समुद्र किनाऱ्यावर बांधलेल्या कठड्यावर बसायला…
मी कितीतरी वेळ त्याचा निस्तेज हात हातात घेऊन बसलो होतो, तो डोळे उघडण्याची वाट बघत. एका उद्ध्वस्त गडकोट किल्ल्याप्रमाणे त्याचा देह हॉस्पिटलमधील त्या अवाढव्य बेडवर पसरला होता. कितीतरी नळ्यांच्या आधारे तो सध्या जगत होता. आजूबाजूला असलेल्या विविध यंत्रांचा जागता पहारा त्याच्या तब्येतीवर बारीक लक्ष ठेऊन होता. हाच का तो संदीप? माझा एकेकाळचा घनिष्ठ मित्र. आमचे स्वभाव परस्पर विरोधी असून देखील एकमेकांशिवाय चैन पडायचे नाही आम्हाला! कॉलेजात असताना आमच्यात अगणित वेळा निकराची भांडणे झाली आणि तरी देखील दुसऱ्या दिवशी माफी मागून आमची मैत्री सुरूच राहिली. संबंध कॉलेजमध्ये आमची मैत्री हा कुतूहलाचा विषय बनून राहिली कायम .कॉलेजचे शेवटचे वर्ष, शेवटचा महिना… सेंडॉफचा…
रात्री अचानक गलका ऐकू आला म्हणून मी खिडकीतून खाली बघितले. सुरक्षा रक्षकाला कोणी तरी विनवणी करत होतं… बंगल्यात प्रवेश देण्याबद्दल. मी फोनवरून सुरक्षा रक्षकाशी संपर्क साधून विचारणा केली असता त्याने त्या व्यक्तीचे नाव सांगताच माझ्या छातीत धस्स झाले! मग मीच घाईघाईने खाली गेलो. तिथल्या प्रकाशात मी त्याला ओळखू शकलो नाही. माझा उडालेला गोंधळ बघून ती व्यक्ती मला म्हणाली, “अरे केशवा, ओळखले नाहीस मला? मी तुझा शाळा सोबती वामन्या. वामन जोशी.” “वामन्या तू! अरे पण, काय ही अवस्था करून घेतली आहेस तू?” मी त्याचा हात धरत सावकाश चालत त्याला खालच्या दिवाणखान्यात आणून बसवलं. आमच्या आवाजाने घरातील माणसे आपापल्या खोल्यातून बाहेर येत…
रोजच्या प्रमाणे हॉस्पिटलमध्ये शिरत असताना आमच्या वॉचमनकाकांनी मला अचानक थांबवलं आणि एक धक्कादायक, पण आनंदाची बातमी दिली… “मानकर काकांकडून आज सर्वांना आइस्क्रीम मागवण्यात येणार आहे आणि याचं सगळं श्रेय तुम्हाला आहे, हे इथला प्रत्येकजण जाणतो…” एव्हाना मी आल्याची बातमी मोठ्या डॉक्टरांना समजली असावी, कारण ते त्यांच्या प्रशस्त केबिनबाहेर माझी वाट बघत उभे होते. मला बघताच लगेच पुढे होऊन त्यांनी माझ्याशी हस्तांदोलन करून म्हटले, “केदार मानकर काकांमध्ये गेल्या आठवड्यात झालेल्या बदलाचं सगळं श्रेय तुझं आहे.” “डॉक्टर, मानकर काकांनी खूप उशिराने का होईना, पण पैलतीर शब्दाचा सकारात्मक अर्थ घेतला, याचं खूप समाधान वाटते. ही गोष्ट ऐकून इतरही रूग्ण त्या दृष्टीने नक्की विचार…
खरं म्हणजे, कितीतरी दिवसांपासून सखूबाईंना भेटायला जाईन जाईन म्हणून ठरवलं होतं, पण योग काही जुळून आलाच नाही. काल रात्री माईचा फोन आला त्या गेल्याचा आणि रात्रभर झोपूच नाही शकलो मी. ड्रायव्हरला फोन करून पहाटे लवकर यायला सांगितले. माझ्या भावंडांना म्हणजे, मधू आणि सुवर्णाचा फोन करून ही दुःखद बातमी कळवली. मधू माझ्यासोबत कोकणात यायला तयार झाला. सुवर्णाला मात्र निघता येणार नव्हते. पहाटे 4:30 वाजता आमचा प्रवास सुरू झाला आणि मन बालपणात जाऊन बसलं. मधू, मी आणि सुवर्णा… अण्णा आणि माईची आम्ही तीन मुलं. आमच्या जन्मानंतर तेलमालिश आणि शेक द्यायचं काम सखूबाईंनी केलेलं. या कामाव्यतिरिक्त माईच्या हाताखाली मदतीला कायम असायच्या सखूबाई. त्यांनी…