Author: दीपक तांबोळी

चपला काढून जसा सचिन घरात शिरताच, त्याच्या बायकोने, सुचिताने एक पाकीट त्याच्या हातात दिलं. “काय आहे हे?” त्याने विचारलं. “काय माहीत! रजिस्टर पोस्टाने आलंय. कुणा वकिलाचं दिसतंय…” वकील म्हटल्याबरोबर सचिनच्या पोटात खड्डा पडला. त्याने घाईघाईने पाकीट उघडून आतलं पत्र बाहेर काढलं. पत्राच्या उजव्या बाजूला वरती ॲड. सुचित्रा पाटील असं लिहिलेलं होतं. खाली त्याच्या जुन्या घराचं सविस्तर वर्णन होतं आणि त्याखालचा मजकूर असा होता – “वरील मिळकत वडिलोपार्जित असून आपण वर्ष 2003 साली बनविलेल्या मुख्त्यारपत्रानुसार या मिळकतीची परस्पर विक्री केली आहे. हिंदू कौटुंबिक कायद्यानुसार आपल्या बहिणी, अनिता आणि रंजना यांचा या मिळकतीवर समान हक्क असतानाही आपल्या बहिणींना विश्वासात न घेता किंवा…

भाग – 3 ‘प्राजक्ताची फुलं’ या काव्यसंग्रहाच्या प्रकाशनाचा सोहळा आयोजित करून स्वप्नीलने जुईला सुखद धक्का दिला होता. त्यानंतर लगेच तिला घेऊन तो उटीजवळ मित्राच्या रिसॉर्टवर गेला. तिथे त्या मित्राकडून स्वप्नीलही एक उत्कृष्ट कवी असल्याचे जुईला समजले आणि ती चकितच झाली. त्याने स्वप्नीलच्या कवितांचे पुस्तकच तिला वाचायला दिले. रात्री एक वाजेपर्यंत जुई त्या कविता वाचत होती. वाचून झाल्यावर भरून आलेले डोळे तिने पुसले. सुधीरच्या ज्या कवितांसाठी ती वेडी झाली होती त्या कविता तिला आठवल्या. स्वप्नीलच्या उच्च दर्जाच्या कवितांपुढे त्या तिला भिकार वाटल्या. आपले वर्कशॉप चालविण्यासाठी स्वप्नील मेकॅनिकल इंजिनीअर व्हावे, अशी त्याच्या वडिलांची इच्छा होती. ती पूर्ण करण्यासाठी स्वप्नील इंजिनीअर झाला. नंतर…

भाग – 2 7 जानेवारीची सकाळ उजाडली. आज जुईचा वाढदिवस होता. उठल्यापासून स्वप्नीलशी तिचं दोनतीनदा बोलणं झालं, पण त्याने तिला वाढदिवसाच्या शुभेच्छा दिल्या नाहीत. त्यानेच काय स्वप्नीलचा भाऊ, वहिनी, त्यांची मुलं… कोणीच तिला शुभेच्छा दिल्या नाहीत. आपल्या प्रेमप्रकरणाबद्दल त्यांना कळलं तर नाही? या विचाराने ती धास्तावली. स्वप्नील आणि त्याचा भाऊ दोघंही फॅक्टरीत निघून गेले. थोड्या वेळाने तिच्या मित्रमैत्रिणींचे फोन यायला लागले. तिला फोनवर बोलताना तिच्या जाऊने दोन-तीनदा बघितलं, पण तिने कसलीही उत्सुकता दाखवली नाही. दुपारची जेवणं होऊन गेली आणि तिच्या लक्षात आलं की, तिचे आई-वडील, बहीण, मेव्हणे यापैकी कोणीही फोन केला नव्हता. इतक्या सगळ्यांना आपल्या वाढदिवसाचा विसर पडावा, याचा तिला…

भाग – 1 “चल, येतो मी,” स्वप्नील बॅग उचलत जुईला म्हणाला. “ओके,” जुईने निरोप देण्यासाठी हात हलवला, पण अचानक काहीतरी आठवून म्हणाली, “अहो, मी काय म्हणते… आज गंधे हॉलमध्ये कवीसंमेलन आहे. जायचं का आपण संध्याकाळी?” “अं… माझं जमेल असं वाटत नाही. तू जाऊन ये ना संध्या वहिनीसोबत…” “संध्या वहिनींना कुठे इंटरेस्ट आहे अशा कार्यक्रमात… कुठे सेल लागलेला असला की, मात्र एका पायावर तयार!” स्वप्नील हसला. “बायकांना शॉपिंगशिवाय दुसरं सुचतं तरी काय? सगळ्यात प्रिय छंद असतो तो त्यांचा!” जुईने तोंड वेडंवाकडं केलं. स्वप्नीलने गाडी स्टार्ट केली आणि तो निघून गेला. जुई स्वतःशी चरफडली. मग तिने कुणी नाही आलं तरी, कवीसंमेलनाला उपस्थित…

उत्तरार्ध घरात कुरबुरी वाढल्याने धाकटा मुलगा शिरीष आणि त्याची पत्नी नेहा वेगळे रहायला लागले. शिरीषचे भाऊ निर्मल आणि गुणवंत यांच्यासोबत अण्णा रहात होते. शेवटी ते त्यांनी बांधलेलं घर होतं. त्याचे ते मालक होते. पण नंतरच्या सहाच महिन्यांत दोन्ही मुलं आणि सुनांनी या मालकाचं जीवन आश्रितासारखं करून टाकलं. खाण्यापिण्याचे आबाळ आणि वेळेवर औषधं दिली न गेल्याने त्याचा परिणाम त्यांच्या तब्येतीवर झाला. त्यांना पॅरेलिसीस झाल्यावर दोघा भावांनी त्यांना शिरीषच्या घरी आणून सोडले. अर्थात, शिरीष आणि नेहाला अगोदरच निर्मल आणि गुणवंत यांनी अण्णांच्या चालवलेल्या हेळसांडीबद्दल वाईट वाटत होतं. दोघांनीही आनंदाने अण्णांची जबाबदारी स्वीकारली. गेली सात वर्षं अण्णा पॅरेलिसीस होऊन पडले होते. पण दुर्दैवाने एक दिवस…

पूर्वार्ध शिरीष जसा घरात शिरला, तशी त्याची बायको नेहा त्याला म्हणाली, “अहो, जरा अण्णांना बघता का? खूप अस्वस्थ वाटताहेत. जेवलेही नाहीत!” “हो. फ्रेश झालो की, लगेच बघतो.” बाथरूममध्ये फ्रेश झाल्यावर तो पटकन अण्णांच्या रूममध्ये गेला. नेहमीप्रमाणे अण्णा पलंगावर झोपले होते. जवळ जाऊन शिरीषने त्यांच्याकडे पाहिलं. खरंच अस्वस्थ वाटत होते. त्यांचे खोल गेलेले डोळे, निस्तेज नजर, चेहऱ्यावरची उद्विग्नता पाहून त्याला गलबलून आलं. लक्षण काही ठीक दिसत नव्हतं. “काय झालं अण्णा? काय होतंय?” स्वतःलाच धीर देत त्यानं विचारलं. अण्णांनी काही न बोलता उजवा हात आकाशाकडे नेला. त्यांच्या तोंडातून अस्पष्ट शब्द बाहेर पडले, पण ते शिरीषला समजले नाहीत. त्यांच्या तोंडाजवळ कान नेत तो…

“अगं आशा, परवा आपलं बोलणं झालं होतं बघ माझ्या पापडाच्या बिझनेसबद्दल… येऊ का तुझ्याकडे पापड घेऊन?” सीमाने फोनवर आशाला विचारलं. “अगं ये ना! त्यात काय विचारायचं? ये. मी घरीच आहे,” आशा म्हणाली. सीमाने मुलीला स्कूटी काढायला सांगितली. घाईघाईने तिने मुगाच्या आणि उडदाच्या पापडाचे एक एक किलोचे पाच सहा पॅक एका पिशवीत घेतले. आशाच्या भरपूर ओळखी होत्या. ती तिच्या मैत्रीणींना विचारून आपले हे सगळे पापड खरेदी करेल, अशी सीमाला खात्री होती; म्हणून पिशवीचं वजन जास्त होत असतानाही तिने अजून एक किलोचा एक पॅक पिशवीत टाकला. आशा एक नंबरची भटकभवानी होती. ती घरी सापडणं मोठं मुश्कील! आज ती घरी होती. आज आपलं…

उत्तरार्ध राजूशेठच्या कपड्यांच्या दुकानात सफाईचे काम प्रदीप करत होता. पंधरा-सोळा वर्षांचा गोरागोमटा स्मार्ट मुलगा होता तो. त्यामुळे तो जेव्हा काम मागायला आला, तेव्हा तो दुकानाच्या सफाईकामासाठी योग्य आहे, असं राजूशेठ वाटेना. तरीही, तीन दिवसांपासून सफाईसाठी माणूस नव्हता. त्यामुळे दारी आलेल्या माणसाला परत पाठवणे, त्यांना योग्य वाटत नव्हतं, म्हणून त्याला दुकानात कामाला ठेवला. सुरुवातीला त्याला काम व्यवस्थित जमत नव्हते. पण हळूहळू तो शिकला. सफाईच्या कामाबरोबर तो इतरांनाही मदत करायचा. त्याच्या या मदतीमुळे सेल्समन त्याच्यावर खूश होते. महिना झाल्यावर राजूशेठने प्रदीपच्या हातात तीन हजार ठेवले, तेव्हा प्रदीपचे डोळे भरून आल्याचं त्यांना जाणवलं. “काय रे काय झालं?” “काही नाही. पहिला पगार आहे ना…

पूर्वार्ध “दुकानात सफाई कामासाठी त्वरित मुलगा पाहिजे” ही पाटी वाचून तो दुकानात शिरायला लागला तसं सिक्युरिटी गार्डने त्याला अडवलं “काय पाहिजे?” त्याने शांतपणे बोर्डाकडे बोट दाखवलं. गार्ड समजला. आत हात दाखवून म्हणाला, “राजूशेठ समोरच बसलेत, त्यांना भेटून घे…” अस्वस्थ मनाने तो आत शिरला. समोरच काऊंटरवर राजूशेठ कस्टमरकडून पैसे घेण्यात गुंतले होते. कस्टमर गेल्यावर त्यांची नजर त्याच्यावर पडली. “बोला.” “ते… तुम्हाला सफाईकामासाठी मुलगा पाहिजे आहे ना?” “हो. तू करणार आहेस का?” त्याने मान डोलावली. राजूशेठने त्याच्याकडे निरखून पाहिलं. पंधरा-सोळा वर्षांचा गोरागोमटा स्मार्ट मुलगा. कपडे मात्र साधारण होते. दुकानाच्या सफाईकामासाठी योग्य आहे, असं त्यांना वाटेना… पण तीन दिवसांपासून सफाईसाठी माणूस नव्हता. त्यामुळे…

“दादा मी काय म्हणतोय, आम्ही मुलांच्या शाळेजवळ एक फ्लॅट बघितलाय आणि तिथे शिफ्ट व्हायचं म्हणतोय,” मंदार चाचरत म्हणाला. “काय? शिफ्ट व्हायचं म्हणजे तू हे घर सोडून जाणार?” रवी विश्वास न बसून त्याच्याकडे पाहातच राहिला. “हो दादा… अरे मुलांनाही शाळा जवळ पडेल, शिवाय मुलं आता मोठी होताहेत. चारूचंही फ्रेंड सर्कल मोठं झालंय. तुम्हाला याचा त्रास होऊ नये म्हणून आम्ही हा निर्णय घेतलाय. स्वतंत्र झालं की, आम्हांलाही आमच्या जबाबदाऱ्या समजतील.” ते ऐकून रवी सुन्न झाला. त्याने रेखाला हाक मारली. “रेखा, बघ गं हा मंदार काय म्हणतोय!” रेखा बाहेर आली. “ऐकलं का रेखा, हा मंदार वेगळं व्हायचं म्हणतोय.” “काय्य? भाऊजी अहो तुमच्या मनात…