दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 30 जून 2026; वार : मंगळवार
- भारतीय सौर : 09 आषाढ शके 1948; तिथि : प्रतिपदा अहोरात्र ; नक्षत्र : पूर्वाषाढा अहोरात्र;
- योग : ब्रह्मा 15:18; करण : बालव 18:33;
- सूर्य : मिथुन; चंद्र : धनु; सूर्योदय : 06:03; सूर्यास्त : 19:19;
- पक्ष : कृष्ण; अयन : दक्षिणायन; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5128
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
रसायनशास्त्रज्ञ चिंतामणी नागेश रामचंद्र राव
टीम अवांतर
भारतातील प्रसिद्ध रसायनशास्त्रज्ञ चिंतामणी नागेश रामचंद्र राव यांचा जन्म बंगलोर येथे 30 जून 1934 रोजी झाला. सेंट्रल कॉलेजमध्ये शिक्षण घेऊन ते 1951मध्ये बी. एस्सी. झाले. त्यानंतर बनारस हिंदू विद्यापीठाची एम्. एस्सी. आणि अमेरिकेतील पर्ड्यू विद्यापीठाची पीएच्.डी. या पदव्या त्यांनी संपादन केल्या.
राव यांनी रासायनिक वर्णपटविज्ञान, रेणवीय संरचना, घन अवस्था रसायनशास्त्र आणि पृष्ठविज्ञान या आपल्या संशोधन विषयांत नवनवीन तंत्रे वापरली. मुक्त रेणूंच्या इलेक्ट्रॉन अवस्थांचा अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी जंबुपार फोटोइलेक्ट्रॉन वर्णपटविज्ञानाचा उपयोग केला. घन अवस्था रसायनशास्त्रात त्यांनी प्रावस्था रूपांतरण, दोषयुक्त घन पदार्थ, जटिल धातवीय ऑक्साइडांचे इलेक्ट्रॉनीय आणि चुंबकीय गुणधर्म तसेच घन पदार्थांचे वर्णपटविज्ञान या शाखांत महत्त्वपूर्ण कार्य केले. जटिल घन पदार्थांच्या गुणधर्मांचे रासायनिक बंधांच्या तत्त्वावर आधारलेले एकीकृत स्पष्टीकरण मांडण्यासाठी राव यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रयोगशाळेत विविध ऑक्साइडे आणि नावीन्यपूर्ण संरचनेची इतर द्रव्ये कृत्रिमरित्या तयार करण्यात आली आहेत. क्ष-किरण आणि जंबुपार फोटोइलेक्ट्रॉन वर्णपटविज्ञान, ऑगर वर्णपटविज्ञान वगैरे आधुनिक तंत्रे उपयोगात आणणारी भारतातील पहिली पृष्ठविज्ञानीय प्रयोगशाळा त्यांनी विकसित केली.
राव यांनी आपल्या संशोधन विषयांसंबंधी 12 ग्रंथ आणि 350 हून अधिक संशोधनात्मक निबंध लिहिलेले आहेत. रासायनिक भौतिकी, वर्णपटविज्ञान आणि घन अवस्था रसायनशास्त्र या विषयांवरील 12 आंतरराष्ट्रीय नियतकालिकांच्या संपादकीय मंडळांचे ते सदस्य होते.
हेही वाचा – Rental family… आयुष्यातील गाळलेल्या जागा भरणारे!
भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या विज्ञान सल्लागार समितीचे सदस्य, भारत सरकारच्या पहिल्या विज्ञान आणि तंत्रविद्याविषयक राष्ट्रीय समितीचे सदस्य, इंडियन अकॅडेमी ऑफ सायन्सेसचे उपाध्यक्ष तसेच सचिव, इंडियन नॅशनल सायन्स अकॅडेमीचे उपाध्यक्ष, विद्यापीठ अनुदान मंडळाचे सदस्य यांशिवाय इतर राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील विविध संस्थांच्या महत्त्वाच्या पदांवर ते कार्यरत होते. जानेवारी 1988मध्ये पुणे येथे भरलेल्या भारतीय विज्ञान परिषदेच्या पंचाहत्तराव्या अधिवेशनाचे अध्यक्षस्थान त्यांनी भूषविले.
राव यांना यांच्या कार्याबद्दल अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय सन्मान मिळालेले आहेत. त्यांत फॅराडे सोसायटीचे मार्लो पदक, शांतिस्वरूप भटनागर पारितोषिक, इंडियन केमिकल सोसायटीचे येडेनापल्ली पदक व पारितोषिक, जवाहरलाल नेहरू अधिछात्रवृत्ती, सर सी. व्ही. रामन पुरस्कार, अमेरिकन केमिकल सोसायटीची अधिछात्रवृत्ती, एस्. एन्. बोस पदक, लंडनच्या रॉयल सोसायटी ऑफ केमिस्ट्रीचे पदक व पुरस्कार, भारत सरकारचा पद्मश्री पुरस्कार यांचा समावेश आहे. 1985 मध्ये पद्मविभूषण तर 2013 साली भारत सरकारने भारतरत्न या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने त्यांना सन्मानित केले. सी.व्ही.रमन आणि माजी राष्ट्रपती ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांच्यानंतर भारतरत्न पुरस्कार मिळवणारे चिंतामणी नागेश रामचंद्र राव हे तिसरे शास्त्रज्ञ आहे.
आजचे राशिभविष्य
मेष – स्वतःच्या आरोग्याला आज प्राधान्य द्या. जर तुम्ही पूर्वीच्या एखाद्या समस्येकडे दुर्लक्ष केले असेल, तर ती पुन्हा उद्भवू शकते. एखादी जुनी चिंता हळूहळू दूर होत असल्याचे दिसेल. प्रवासादरम्यान किंवा सहलीदरम्यान मिळालेली एखादी छोटीशी माहिती दीर्घकाळासाठी फायदेशीर ठरू शकते. आज गरजू लोकांना मदत करण्याकडे तुमचा कल असेल.
वृषभ – आज, तुमचेच शब्द तुमचे सर्वात मोठे मित्र आणि सर्वात मोठे आव्हान दोन्ही बनू शकतात. त्यामुळे, बोलण्यापूर्वी काळजीपूर्वक विचार करा. लहानसहान गोष्टींना अवाजवी महत्त्व देणे टाळा. खर्चावर नियंत्रण ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. जे नोकरीच्या शोधात आहेत, त्यांना आज उत्साहवर्धक बातमी मिळण्याची शक्यता आहे.
मिथुन – आजचा दिवस सुखद आश्चर्ये घेऊन येऊ शकतो. विद्यार्थ्यांना त्यांच्या अभ्यासात काही आव्हानांना सामोरे जावे लागू शकते, परंतु सातत्यपूर्ण प्रयत्नांमुळे त्यांना यश मिळेल. कुटुंबातील सदस्यांशी बोलताना संयम बाळगा, कारण तुमच्या बोलण्याने कोणालातरी वाईट वाटू शकते. सध्या नवीन भागीदारी पुढे ढकलणे चांगले राहील.
कर्क – रागाच्या भरात घेतलेला एखादा छोटासा निर्णयसुद्धा आज मोठ्या संकटात टाकू शकतो. जोडीदाराचा सल्ला गांभीर्याने घ्या, कारण त्यांच्या शब्दांमध्ये काही महत्त्वाचे संकेत असू शकतात. यश मिळवण्यासाठी, तुम्हाला स्वतःच्या प्रयत्नांवर पूर्ण विश्वास ठेवावा लागेल. तुमची कठोर मेहनतच तुमची सर्वात मोठी साथीदार ठरेल.
सिंह – आजचा दिवस आनंदी क्षणांनी भरलेला असू शकतो. मात्र, या आनंदात महत्त्वाच्या कामांकडे दुर्लक्ष करू नका. आपले उत्पन्न वाढवण्यासाठी उचललेली पावले भविष्यात फायदेशीर ठरू शकतात. मालमत्तेसंबंधी एखादी चांगली बातमी ऐकायला मिळू शकते. कामाच्या ठिकाणी काही मतभेद निर्माण झाल्यास, शांत राहा आणि ते सोडवण्याचा प्रयत्न करा.
कन्या – आज तुमच्या सुप्त सर्जनशीलतेला उजाळा मिळेल. नवीन कल्पना आणि योजना कामाला नवी दिशा देण्यास मदत करतील. अनुभवी सहकाऱ्याचा सल्ला देखील फायदेशीर ठरू शकतो. तुमचे काही पैसे कुठे अडकले असतील, तर ते परत मिळण्याची शक्यता आहे. बऱ्याच काळापासून रखडलेल्या सरकारी कामाला आज गती मिळू शकते, त्यामुळे मोठा दिलासा मिळेल.
तुळ – गाडी चालवताना आज अधिक सावधगिरी बाळगा. ज्या प्रकल्पाबद्दल तुम्ही बऱ्याच काळापासून चिंतीत होतात, त्यात प्रगतीची चिन्हे दिसू शकतात. आज आर्थिक बाबतीत सावधगिरी बाळगणे उत्तम. राजकारण किंवा सामाजिक क्षेत्रात कार्यरत असलेल्यांसाठी आजचा दिवस शुभ आहे. उच्च शिक्षणाच्या नवीन संधींमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये उत्साह निर्माण होऊ शकतो.
वृश्चिक – आज सुखसोयींमध्ये वाढ जाणवू शकते. भेडसावणाऱ्या चिंता हळूहळू कमी होतील. कुटुंबातील वडीलधारी मंडळी आज असा सल्ला देऊ शकतात, जो भविष्यात मोलाचा ठरेल. कामाच्या ठिकाणी निर्माण झालेल्या समस्या सोडवण्यासाठी सहकाऱ्यांकडून पाठिंबा मिळू शकतो. भूतकाळातील चुकांमधून शिकत पुढे जाणे, ही आजची सर्वात मोठी शिकवण असेल.
हेही वाचा – कोरोना काळातील ‘बावर्ची’
धनु – कामात काही अडथळे असल्यास, ते आता दूर होण्याची शक्यता आहे. तुमची मेहनत आणि समर्पण यामुळे यशाच्या नव्या उंचीवर जाऊ शकता. आरोग्यात सुधारणा होण्याची चिन्हे आहेत. कोणत्याही दीर्घकालीन समस्या कमी होऊ शकतात. विद्यार्थ्यांसाठी उच्च शिक्षणाचे नवीन मार्ग खुले होऊ शकतात.
मकर – आर्थिक बाबतीत ग्रह तुमच्यासाठी अनुकूल आहेत. संपत्ती आणि समृद्धी वाढण्याची चिन्हे आहेत, तसेच व्यवसायात नफा होण्याची शक्यता कायम आहे. नवीन लोकांशी संपर्क वाढेल आणि त्यापैकी काही जण तुमच्या व्यवसायाला नवीन दिशा देऊ शकतात. अनोळखी व्यक्तीवर अति विश्वास ठेवणे टाळावे.
कुंभ – आजचा दिवस नात्यांमध्ये शांतता आणि गोडवा आणू शकतो. जोडीदारासोबत काही दुरावा किंवा मतभेद असतील, तर ते दूर होतील. आईच्या प्रकृतीबद्दलची चिंता कायम राहू शकते. महत्त्वाच्या बाबतीत वडिलांचा सल्ला अत्यंत उपयुक्त ठरेल. संततीकडून आलेली चांगली बातमी संपूर्ण कुटुंबाच्या चेहऱ्यावर हास्य फुलवू शकते.
मीन – आज स्वतःच्या गरजा आणि इच्छा पूर्ण करण्यावर अधिक लक्ष केंद्रित कराल. कुटुंबासोबतच्या संभाषणात संयम ठेवा. पटकन प्रतिक्रिया देणे टाळा. कोणतेही काम घाईघाईने करू नका. वैयक्तिक आणि महत्त्वाच्या गोष्टी स्वतःपुरत्याच मर्यादित ठेवणे उत्तम. शासकीय कामात दीर्घकाळ येणारे अडथळे दूर होऊ शकतात.
