आपल्या शरीरात रक्तामधील साखरेची पातळी किती आहे आणि ती दीर्घकाळात कशी बदलते, हे तपासण्यासाठी HbA1c (Glycated hemoglobin – ग्लायकेटेड हिमोग्लोबिन) ही टेस्ट सर्वात महत्वाची मानली जाते.
HbA1c म्हणजे काय?
HbA1c म्हणजे रक्तातील हिमोग्लोबिनशी जोडलेली ग्लुकोजची मात्रा. यातून मागील दोन ते तीन महिन्यांतील सरासरी शुगर लेव्हल कळते. त्यामुळे फक्त एका दिवसाची नव्हे तर, दीर्घकालीन नियंत्रणाची खरी माहिती मिळते.
HbA1c रिपोर्ट कसा वाचावा?
- 5.7% पेक्षा कमी – सामान्य (Normal)
- 5.7% ते 6.4% – प्रीडायबेटिस (मधुमेह होण्याची शक्यता)
- 6.5% पेक्षा जास्त – मधुमेह
डॉक्टर रुग्णाला औषधं, आहार किंवा जीवनशैलीतील बदल सुचवताना HbA1c चाचणीचा विशेष आधार घेतात.
HbA1c का महत्वाचे आहे?
- रोजच्या शुगर टेस्टमध्ये कधी कधी फरक पडतो, पण HbA1c रिपोर्ट दीर्घकाळचं चित्र दाखवतो. मधुमेहामुळे होणारे डोळे, मूत्रपिंड, नसा आणि हृदयाचे आजार टाळण्यासाठी HbA1c नियंत्रणात ठेवणं गरजेचं आहे.
- योग्य HbA1c असलेला रुग्ण दीर्घकाळ निरोगी राहू शकतो.
हेही वाचा – कावीळसाठी सपोर्टिव्ह ट्रीटमेंट… काही घरगुती उपाय
HbA1c नियंत्रणात ठेवण्यासाठी काय करावे?
- संतुलित आहार – साखर, मैदा, गोड पदार्थ कमी करून फळं, भाज्या, संपूर्ण धान्य वाढवा.
- व्यायाम – रोज किमान 30 मिनिटं चालणं, योगासनं, प्राणायाम.
- तणाव नियंत्रण – ध्यान, श्वसन तंत्र, पुरेशी झोप.
- औषधं किंवा सप्लिमेंट्स – डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार वेळेवर घ्या.
- पाणी आणि हायड्रेशन – पुरेसं पाणी प्यायला विसरू नका.
किती वेळा HbA1c टेस्ट करावी?
- मधुमेह रुग्णांनी – दर तीन ते सहा महिन्यांनी.
- प्रीडायबेटिक असलेल्यांनी – दर सहा महिन्यांनी.
- नॉर्मल लोकांनी – वर्षातून एकदा तपासणी करणं योग्य.
हेही वाचा – पोळी बदलली… आणि विचारही!
निष्कर्ष
HbA1c म्हणजे मधुमेह नियंत्रणाचे रिपोर्टकार्ड आहे. नियमित तपासणी, संतुलित आहार, व्यायाम आणि योग्य औषधोपचार यामुळे HbA1c नियंत्रणात ठेवता येते आणि आयुष्य निरोगी आणि आनंदी जगता येतं.
हा मेसेज ज्यांना मधुमेह आहे, त्यांच्यापर्यंत नक्की पोहोचवा, कारण थोडीशी माहितीही त्यांचं आयुष्य बदलू शकते.
