दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 24 ऑक्टोबर 2026; वार : शनिवार
- भारतीय सौर : 02 कार्तिक शके 1948; तिथि : त्रयोदशी 13:36; नक्षत्र : उ. भाद्रपदा 20:31;
- योग : व्याघात 20:00; करण : गरज 24:51;
- सूर्य : तुळ; चंद्र : मीन; सूर्योदय : 06:34; सूर्यास्त : 18:11;
- पक्ष : शुक्ल; अयन : दक्षिणायन; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5128
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
कला, साहित्य आणि सूर्यनमस्कारांचे आश्रयदाते भवानराव श्रीनिवासराव पंत प्रतिनिधी
टीम अवांतर
महाराष्ट्रातील औंध संस्थानाचे राजे भवानराव श्रीनिवासराव पंत प्रतिनिधी यांचा जन्म 24 ऑक्टोबर 1868 रोजी झाला. सातारा हायस्कूलमधून त्यांचे शालेय शिक्षण झाले तर पुण्यातील (तत्कालीन मुंबई विद्यापीठाच्या अंतर्गत असणाऱ्या) डेक्कन कॉलेजमधून कला शाखेची पदवी पूर्ण केली. 4 नोव्हेंबर 1909 रोजी औंध संस्थानाचे राजा म्हणून ते सिंहासनावर आरूढ झाले आणि 1947 साली संस्थान खालसा होईपर्यंत त्यांनी औंध संस्थानाचा राज्यकारभार सांभाळला.
भवानराव हे कलेचे उत्कट संग्राहक, आश्रयदाते आणि प्रवर्तक होते. आपल्या कलासंग्रहाचे जतन करण्यासाठी त्यांनी औंध येथील यमाई मंदिराच्या टेकडीवर एक संग्रहालय उभारले. एका भारतीयाने कला संग्रहालय म्हणून उभारलेल्या भारतातील पहिल्या कला संग्रहालयांपैकी एक असण्याचा मान या संग्रहालयाला आहे.
हेही वाचा – अकल्पित अद्भुत अष्टम भाव
या संग्रहालयात राजा रवी वर्मा यांच्यासह अनेक सुप्रसिद्ध कलाकारांची चित्रे आणि शिल्पे, तसेच हेन्री मूर यांची प्रसिद्ध “आई आणि बाळ” ही शिल्पकला समाविष्ट आहे. याशिवाय जे.जे. कला शाळेचे माजी विद्यार्थी एम.व्ही. धुरंधर आणि माधव सातवलेकर यांच्या विविध कलाकृती देखील आहेत. संग्रहालयात धुरंधर यांनी तयार केलेला मराठा साम्राज्याचे संस्थापक शिवाजी यांच्या जीवनावर आधारित काढलेल्या चित्रांचा संग्रह आहे. याशिवाय संग्रहालयात बंगाल शैलीतील कलाकृती देखील आहेत. येथे पूर्व-आधुनिक काळातील, विशेषतः कांग्रा किंवा पहाडी शैलीतील भारतीय चित्रांचा एक छोटा संग्रह देखील आहे.
सूर्यनमस्कार या व्यायाम प्रकाराचे ते मोठे पुरस्कर्ते होते. ते इंग्लंड आणि आफ्रिका दौऱ्यावर गेले होते तेव्हा सूर्य नमस्कारांवर त्यांनी सप्रयोग भाषणे केली. युरोपियन लोकांना सूर्यनमस्काराचे महत्त्व पटवून देण्यात त्यांचा मोठा वाटा होता.
खादीची चळवळ सुरू होण्यापूर्वीच भवानराव यांनी खादीचे व्रत घेतले होते. औंधमध्ये तयार झालेले कापडच वापरायचे असा त्यांचा नियम होता. कारखाने वाढावे, जनतेला रोजगार मिळावा म्हणून किर्लोस्कर, ओगले यांच्यासारख्या कारखानदारांना पाहिजे ते साहाय्य करून आपल्या छोट्याशा संस्थानात लोखंडाचा तसेच काच सामानाचा कारखाना त्यांनी उभा केला.
याशिवाय महात्मा गांधी यांचा सल्ला घेऊन त्यांनी औंधमध्ये पंचायती प्रजा राज्याच्या पाया घातला आणि 1938 मध्ये पंचायती राज्याची घोषणा केली. इतकेच नाही तर जनतेसाठी त्यांनी सार्वजनिक मोफत शिक्षणाची योजना तयार केली. त्यासाठी लागणारा निधी उपलब्ध करून देण्यासाठी त्यांनी वैयक्तिक खर्चात कपात करून घेतली. औंधमध्ये एक आदर्श लोकराज्य निर्माण करावे अशी त्यांची महत्त्वाकांक्षा होती.
भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन मंदिराने हाती घेतलेल्या महाभारत संशोधनाच्या कामास त्यांनी सुरूवातीलाच एक लाख रुपयांची देणगी दिली होती. पुण्यातील महाराष्ट्र साहित्य परिषदेच्या इमारतीलाही त्यांनी देणगी दिली होती. पंडीत सातवळेकरांचे ‘स्वाध्याय मंडळ’ तसेच ‘पुरुषार्थ’ हे मासिक औधच्या आश्रयानेच चालले होते. इंदूरच्या साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद त्यांना देऊन त्यांच्या अभिजात साहित्यकलेचा महाराष्ट्राने योग्य गौरव केला होता. 13 एप्रिल 1951 रोजी त्यांचे निधन झाले.
त्यांचे सुपुत्र म्हणजे अप्पासाहेब पंत हे एक प्रख्यात भारतीय मुत्सद्दी, लेखक आणि गांधीवादी कार्यकर्ते होते. त्यांनी अनेक देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम केले.
आजचे राशिभविष्य
मेष – आजचा दिवस तुम्हाला संयम आणि समजूतदारपणाने पुढे जायला शिकवेल. इतरांच्या कामात विनाकारण हस्तक्षेप करणे टाळा आणि महत्त्वाची कागदपत्रे सुरक्षित ठेवा. थोड्याशा निष्काळजीपणामुळेही मोठे आर्थिक नुकसान होऊ शकते. कामाच्या ठिकाणी तुम्हाला काही नवीन आणि उत्तम कल्पना सुचतील, ज्या भविष्यातील यशासाठी एक मजबूत पाया घालू शकतात. विशेषतः बँकिंग आणि वित्तीय क्षेत्रात काम करणाऱ्यांसाठी, आजचा दिवस यश मिळवण्याच्या चांगल्या संधी घेऊन येऊ शकतो.
वृषभ – आजचा दिवस आनंद आणि चांगल्या बातम्यांनी भरलेला असेल. संततीच्या यशामुळे तुम्हाला अभिमान वाटेल. त्यांच्या परीक्षेचे निकाल तुमच्या अपेक्षेनुसार लागण्याची शक्यता आहे. नोकरी शोधणाऱ्यांना चांगली संधी मिळू शकते. मालमत्तेसंबंधीच्या बाबींमध्येही फायदा होण्याची शक्यता आहे. व्यवसायात प्रगतीच्या संधी निर्माण होऊ शकतात. मात्र भागीदारीबाबत घाईचे निर्णय घेणे टाळा. काळजीपूर्वक विचार आणि सखोल संशोधनानंतरच पुढे जाणे फायदेशीर ठरेल.
मिथुन – आज, तुमची बुद्धिमत्ता आणि वेळेवर निर्णय घेण्याची क्षमता यामुळे तुम्ही इतरांपेक्षा वेगळे ठराल. एका दीर्घकाळ प्रलंबित असलेल्या कायदेशीर प्रकरणातही दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र अनोळखी व्यक्तीवर आंधळेपणाने विश्वास ठेवणे चुकीचे ठरेल. तुमचे गोड शब्द लोकांची मने जिंकू शकतात, पण आपल्या रागावर नियंत्रण ठेवणेही महत्त्वाचे आहे. तुम्ही शांत राहून बोलल्यास अनेक समस्या सहजपणे सुटू शकतात.
कर्क – आज आनंदाचे प्रसंग तुम्हाला समाधान आणि मनःशांती देणारे ठरतील. संततीचे यश आणि कर्तृत्व याचा अभिमान वाटेल. व्यवसायातही पूर्वीपेक्षा सुधारणा होऊ शकते, ज्यामुळे तुम्हाला पुढे जाण्यास प्रोत्साहन मिळेल. मात्र भावनेच्या आहारी न जाता संयम ठेवा. तुमचा संयम कठीण काळात बळ देईल. आज जर गरजू व्यक्तीला मदत करण्याची संधी मिळाली, तर नक्की करा, कारण एक लहानशी कृतीसुद्धा कोणालातरी मोठा दिलासा देऊ शकते.
सिंह – आजचा दिवस विद्यार्थ्यांसाठी दिलासा आणि नवीन ऊर्जा घेऊन येणारा असेल. अभ्यासाचा ताण कमी होईल आणि त्यामुळे मानसिक ताण हलका होईल. मालमत्तेसंबंधी बाबींमध्ये लाभ होण्याची शक्यता आहे. स्वतःच्या आरोग्याच्या कोणत्याही किरकोळ समस्यांकडे दुर्लक्ष करू नका आणि गरज भासल्यास योग्य सल्ला घ्या. आज काही प्रभावशाली व्यक्तींशी भेट होऊ शकते, ज्यामुळे भविष्यात नवीन संधींचे दरवाजे उघडतील. आपल्या ओळखींचा हुशारीने वापर करा आणि समोर येणाऱ्या संधी गांभीर्याने घ्या.
कन्या – भूतकाळातील एखादी चूक सुधारण्यासाठी तुम्हाला थोडी धावपळ करावी लागू शकते, पण मेहनतीचे समाधानकारक फळ मिळण्याची अपेक्षा आहे. मात्र दिरंगाई केल्याने समस्या वाढू शकतात, म्हणून महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या वेळेवर पूर्ण करा. मनात काहीतरी दडवून ठेवण्याऐवजी, ते प्रेम आणि समजुतीने व्यक्त करणे अधिक चांगले आहे. विद्यार्थ्यांना कॅम्पस इंटरव्ह्यूमधून नोकरी मिळण्याची शक्यता आहे.
तुळ – आज आर्थिक परिस्थितीकडे विशेष लक्ष देण्याची गरज आहे. उत्पन्न आणि खर्च यांच्यात संतुलन राखल्यास भविष्यातील समस्या टाळता येऊ शकतात. कामाच्या ठिकाणी सहकाऱ्यांसोबत जास्त वैयक्तिक माहिती शेअर करणे टाळा, कारण त्याचा गैरफायदा घेतला जाऊ शकतो. कामे वेळेवर पूर्ण करण्यासाठी शिस्त आणि नियोजन आवश्यक आहे. अगदी लहानसा निष्काळजीपणासुद्धा सहकाऱ्यांना नाराज करू शकतो, म्हणून आपल्या जबाबदाऱ्या गांभीर्याने घ्या.
वृश्चिक – आजचा दिवस आनंद, आर्थिक लाभ आणि नवीन यशाचे संकेत देणारा असेल. आर्थिक परिस्थितीत सुधारणा झाल्याने भविष्याबद्दल आनंद आणि आत्मविश्वास येऊ शकतो. मात्र स्वतःच्या आहाराकडे दुर्लक्ष करू नका, कारण त्यामुळे जुन्या आरोग्य समस्या पुन्हा उद्भवू शकतात. आपली दैनंदिन दिनचर्या सुधारण्यासाठी आणि आरोग्यदायी सवयी अंगीकारण्यासाठी पावले उचलू शकता. गुंतवणुकीच्या बाबतीत अनुकूल संधी निर्माण होऊ शकतात, परंतु कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी धोके आणि आवश्यक माहिती काळजीपूर्वक समजून घ्या.
हेही वाचा – ‘म्युट’ नवरा
धनु – आज आर्थिक बाबतीत दिलासा आणि सकारात्मक बदलांची चिन्हे दिसत आहेत. उत्पन्न वाढवण्यासाठी किंवा पैसे कमावण्यासाठी नवीन मार्ग उपलब्ध होऊ शकतात, ज्यामुळे भविष्याबद्दलचा तुमचा उत्साह वाढेल. खाण्याच्या सवयींकडे दुर्लक्ष केल्यास पोटाचे विकार होऊ शकतात, म्हणून आपल्या आरोग्याची काळजी घ्या. सरकारी नोकरीची तयारी करणाऱ्यांनाही काही उत्साहवर्धक बातमी मिळू शकते. व्यवसायात नवा करार मिळण्याची शक्यता आहे.
मकर – आज दानधर्माच्या कृत्यांमुळे तुम्हाला मानसिक समाधान मिळेल. इतरांसोबतचे तुमचे संबंध सुधारू शकतात. कोणत्याही वादात पडणे टाळा, कारण त्यात तुमची ऊर्जा आणि वेळ दोन्ही वाया जाऊ शकतात. सामाजिक कार्यक्रमांमध्ये सहभागी झाल्याने तुमची ओळख आणि प्रतिष्ठा वाढण्याची शक्यता आहे. संततीच्या तापट स्वभावाबद्दल थोडी चिंता वाटू शकते, त्यामुळे तुम्ही शांतपणा दाखवून यावर उपाय शोधण्याचा प्रयत्न करा. अनोळखी लोकांवर खूप लवकर विश्वास ठेवणे टाळा.
कुंभ – आज एखादी चांगली बातमी तुमच्या चेहऱ्यावर हास्य आणू शकते. जे नोकरीच्या शोधात आहेत किंवा करिअर बदलण्याचा विचार करत आहेत, त्यांना नवीन संधी मिळण्याची शक्यता आहे. अतिरिक्त उत्पन्नाचे मार्ग खुले होऊ शकतात. दुसऱ्याचे वाहन चालवणे टाळणेच उत्तम, कारण अचानक तांत्रिक बिघाड झाल्यास अडचणी येऊ शकतात आणि खर्च वाढू शकतो. वेळेवर घेतलेला निर्णय प्रगतीचे नवीन मार्ग खुले करू शकतो.
मीन – आजचा दिवस तुमच्यासाठी नेहमीपेक्षा अधिक चांगला असेल, पण लहानसहान बाबतीत सावधगिरी बाळगणे महत्त्वाचे आहे. अनोळखी व्यक्तीवर पटकन विश्वास ठेवणे हानिकारक ठरू शकते, म्हणून काळजीपूर्वक विचार करूनच वैयक्तिक माहिती द्या. कामाच्या ठिकाणी स्वतःच्या जबाबदाऱ्या प्रामाणिकपणाने आणि निष्ठेने पार पाडा, कारण तुमचे काम तुमची ओळख अधिक मजबूत करेल. कामाच्या ठिकाणी एखाद्या सहकाऱ्यासोबत मतभेद होण्याचीही शक्यता आहे, परंतु शांत आणि व्यावहारिक दृष्टिकोन परिस्थिती हाताळण्यास मदत करू शकतो.
