दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 12 जुलै 2026; वार : रविवार
- भारतीय सौर : 21 आषाढ शके 1948; तिथि : त्रयोदशी 22:30; नक्षत्र : रोहिणी 08:28, मृगशीर्ष 29:41;
- योग : वृद्धि 20:06; करण : गरज 12:18;
- सूर्य : मिथुन; चंद्र : वृषभ 19:06; सूर्योदय : 06:07; सूर्यास्त : 19:20;
- पक्ष : कृष्ण; अयन : दक्षिणायन; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5128
प्रदोष
शिवरात्री
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
अमेरिकन कृषी शास्त्रज्ञ आणि संशोधक जॉर्ज वॉशिंग्टन कार्व्हर
टीम अवांतर
अमेरिकन कृषी शास्त्रज्ञ आणि संशोधक जॉर्ज वॉशिंग्टन कार्व्हर यांचा जन्म 12 जुलै 1864 रोजी क्रिस्टल पॅलेसजवळील डायमंड ग्रोव्ह (आता डायमंड, न्यूटन काऊंटी, मिसूरी) येथे झाला. त्यांचे पालक मोझेस कार्व्हर यांच्याकडे गुलाम म्हणून काम करायचे. त्या दोघांच्या मृत्यूनंतर आणि गुलामगिरी संपुष्टात आल्यानंतर, मोझेस कार्व्हर आणि त्यांची पत्नी, सुसान, यांनी जॉर्ज आणि त्याचा मोठा भाऊ, जेम्स, यांना स्वतःच्या मुलांप्रमाणे वाढवले. त्यांनी जॉर्जला त्याचे बौद्धिक कार्य चालू ठेवण्यास प्रोत्साहित केले आणि आंटी सुसानने त्याला वाचन आणि लेखनाची मूलभूत माहिती शिकवली.
1890 मध्ये, कार्व्हर यांनी आयोवामधील इंडियनोला येथील सिम्पसन कॉलेजमध्ये कला आणि पियानोचा अभ्यास सुरू केला. त्यांच्या कला शिक्षिका, एटा बड यांनी कार्व्हर यांची फुले आणि वनस्पती रंगवण्याची प्रतिभा ओळखली आणि त्यांनीच कार्व्हर यांना एम्स येथील आयोवा स्टेट ॲग्रीकल्चरल कॉलेजमध्ये (आता आयोवा स्टेट युनिव्हर्सिटी) वनस्पतीशास्त्राचा अभ्यास करण्यास प्रोत्साहित केले.
हेही वाचा – सिंगापूरमध्ये स्वादाचा आणि चवीचा शोध…
आयोवा स्टेटमधील ते पहिले कृष्णवर्णीय विद्यार्थी होते. कार्व्हर यांचा कृषी पदवीसाठीचा बॅचलर प्रबंध “मानवाने बदललेल्या वनस्पती” हा होता. आयोवा स्टेट युनिव्हर्सिटीचे प्राध्यापक जोसेफ बड आणि लुई पॅमेल यांनी कार्व्हर यांना त्यांच्या मास्टर पदवीसाठी तेथेच शिक्षण सुरू ठेवण्यास प्रवृत्त केले. पुढील दोन वर्षे कार्व्हर यांनी पॅमेल यांच्या मार्गदर्शनाखाली आयोवा कृषी आणि गृह अर्थशास्त्र प्रयोग केंद्रात संशोधन केले. प्रयोग केंद्रातील वनस्पती रोगशास्त्र आणि बुरशीशास्त्रामधील त्यांच्या कार्यामुळे त्यांना एक वनस्पतिशास्त्रज्ञ म्हणून प्रथमच राष्ट्रीय ओळख आणि आदर मिळाला. कार्व्हर यांना 1896 मध्ये त्यांची एमएससी पदवी मिळाली. कार्व्हर हे आयोवा स्टेटमधील पहिले आफ्रिकन अमेरिकन प्राध्यापक होते.
1896 मध्ये, टस्केगी इन्स्टिट्यूटचे पहिले प्राचार्य आणि अध्यक्ष, बुकर टी. वॉशिंग्टन यांनी कार्व्हर यांना कृषी विभागाचे प्रमुख म्हणून आमंत्रित केले. कार्व्हर यांनी तेथे 47 वर्षे शिकवले, विभागाला एका मजबूत संशोधन केंद्रात विकसित केले. तिथे त्यांनी पीक फेरपालटीच्या पद्धती शिकवल्या, शेतकऱ्यांसाठी अनेक पर्यायी नगदी पिके सादर केली, ज्यामुळे कापसाची जास्त लागवड असलेल्या भागातील जमिनीची सुपीकता वाढेल, पीक उत्पादनांवर (केमर्जी) संशोधन सुरू केले आणि कृष्णवर्णीय विद्यार्थ्यांच्या अनेक पिढ्यांना आत्मनिर्भरतेसाठी शेतीची तंत्रे शिकवली.
हेही वाचा – मित्र कसा असावा तर…
1915 ते 1923 पर्यंत, कार्व्हर यांनी शेंगदाणे, रताळी, सोयाबीन, पेकन आणि इतर पिकांच्या नवीन उपयोगांवर संशोधन आणि प्रयोग करण्यावर लक्ष केंद्रित केले, तसेच त्यांच्या सहाय्यकांकडून अस्तित्वात असलेल्या उपयोगांवर संशोधन करून ते संकलित करवून घेतले.
दुसर्या महायुद्ध काळात कार्व्हर यांनी अमेरिकन वस्त्रोद्योगासाठी सुमारे पाचशे रंग बनवले. परिणामी युरोपमधून रंग आयातीचे परकीय चलन वाचू लागले. कार्व्हर यांनी स्वत:च्या आयुष्यातील सारी शिल्लक टस्कगीतील कार्व्हर रिसर्च फाऊंडेशनला कृषी संशोधनासाठी दान केली. कार्व्हर यांचे 5 जानेवारी 1943 रोजी निधन झाले.
लेखिका वीणा गवाणकर यांनी ‘एक होता कार्व्हर’ हे जॉर्ज वॉशिंग्टन कार्व्हर यांचे चरित्र लिहिले आहे. याला वाचकांचा उदंड प्रतिसाद मिळाला. राजहंस प्रकाशन प्रकाशित या पुस्तकाची पन्नासावी आवृत्ती यंदाच्या एप्रिल महिन्यात प्रकाशित करण्यात आली.
