The Intouchable हा खूप गाजलेला, सगळे रेकोर्ड तोडणारा फ्रेंच भाषेतला सिनेमा मी पाहिला, तेव्हापासून विचारचक्र सुरू झालं आहे. मानेखाली संवेदना नसलेला फिलिप आणि त्याला सांभाळायला नेमलेला द्रिस यांची ही कहाणी. जगावेगळी कहाणी. या सिनेमातले सर्वात महत्त्वाचे वाक्य म्हणजे, ‘त्याच्या भूतकाळाशी माझं देणघेण नाही. तो मला सहानुभूती दाखवत नाही, हेच मला हवंय.’
हे वाक्य कानावर आदळले आणि अक्षरशः डोळे उघडले. अपंग व्यक्तींना सहानुभूती नको असते, त्यांना बरोबरीची वागणूक हवी असते. अजाणतेपणे, निश्चितच चांगल्या हेतूने, आपण त्यांना सहानुभूती दाखवत असतो, त्यामुळे त्यांना सतत त्यांच्यातल्या कमतरतेची जाणीव होत राहते. त्यांचा स्वाभिमान दुखावतो. फिलिपच्या बाबतीत हेच घडत होते. फिलिपला adventure sports ची आवड असते. त्यात अपघात होऊन त्याचा तिसरा, चौथा मणका तुटतो. त्यामुळे मानेखालची संवेदना जाते. तो अतिश्रीमंत असल्यामुळे नोकरचाकर, सोयीसुविधा असतात. त्याला सांभाळण्यासाठी एक पुरुष नेमायचा असतो. त्यात द्रिस हा कृष्णवर्णीय मुलगा अर्ज करतो. त्याला नोकरीत रस नसतो… इथून नकार मिळाला की, सरकारकडून दिले जाणारे फायदे मिळत राहतील आणि तो पुन्हा मजेत जगेल, हाच उद्देश असतो.
तो घरी गेल्यावर त्याची आई त्याला रागावून घराबाहेर काढते. दुसरीकडे, फिलिपला तो आवडलेला असतो, त्यामुळे ट्रायलसाठी त्याला कामावर ठेवून घेतले जाते. द्रिस आनंदी असणारा बेफिकीर मुलगा असतो. तो फिलिपबरोबर विनोद करतो, त्याला हसवतो, त्याच्या व्यंगासकट आनंदाने जगण्याचा मार्ग दाखवतो. फिलिप कलासक्त असतो. तो पेंटिंग्जचा जाणकार असतो, ऑपेरा, काव्य, साहित्य यात रस असतो.
हेही वाचा – Rental family… आयुष्यातील गाळलेल्या जागा भरणारे!
एका पेंटिंगची अवाढव्य किंमत ऐकून द्रिस स्वतः पेंटिंग करायचे ठरवतो आणि ते अकरा हजार युरोत विकले जाते. तो फिलीपबरोबर ऑपेरात जातो, तेव्हा रंगमंचावर झाडाच्या अवतारात एक माणूस गात असतो. ते पाहून पोट धरून हसतो. फिलिपला श्वास घ्यायला त्रास व्हायला लागल्यावर पहाटे बाहेर फिरायला घेऊन जातो. फिलिप एका बाईला साहित्यिक भाषेत काव्यात्म खुली पत्रे लिहित असतो, ते पाहून तो त्याला तिला फोन करायला सांगतो. फिलिप तयार नसतानाही तिच्याशी बोलायला लावतो.
फिलिप त्याच्या हृदयातले दुख त्याच्यापाशी उघडे करतो आणि म्हणतो, पत्नीच्या मृत्यूचे दुख या अपंगत्वापेक्षा जास्त आहे. द्रिस त्याला त्याच्या आयुष्याबद्दल सांगतो. फिलिपचे अपंगत्व पाहून द्रिस म्हणतो, मी स्वतःला गोळी मारून घेतली असती. त्यावर फिलीप म्हणतो, मला तेही शक्य नाही. या वाक्यातली अगतिकता ऐकून सुन्न व्हायला होते. त्याच्या परिस्थितीबद्दल कणव यायला हवी, दया वाटायला हवी, असे वारंवार मनात येऊनही द्रिसचा दृष्टीकोन आपल्याला आवडायला लागतो, पटायला लागतो. त्याच्याकडे माणूस म्हणून पाहायला लागतो आणि त्याच्या सगळ्या गरजा शारीरिक आणि मानसिक सामान्य व्यक्तीसारख्याच आहेत याची जाणीव होते.
द्रिस फिलिपची महागडी कार बेफाम वेगाने चालवत आहे, पोलीस त्याला अडवतात, तेव्हा फिलिप आजारी पडल्याचे नाटक करतो. पोलीस त्याच्यापाठोपाठ हॉस्पिटलमध्ये येतात आणि फिलिप द्रिसला म्हणतो, आता काय करायचे? द्रिस नेहमीच्या बेफिकीरीने म्हणतो, मी कार पुन्हा बेफाम चालवतो… या प्रसंगाने सिनेमाची सुरुवात होते.
हेही वाचा – Movie : Whiplash जीवनासाठी कला की कलेसाठी जीवन?
सिनेमात इतर काही पात्रे आहेत. त्यांच्या भूमिका लहानशा आहेत. मुलाखत घेणारी स्त्री द्रिसला आवडलेली असते. पण ती त्याला सतत नकार का देते, याचा शेवटी उलगडा होतो. फिलिप पत्र लिहित असलेली स्त्री त्याला भेटते का? द्रिस सोडून गेल्यावर फिलिपचे काय होते? वगैरे प्रश्नांची उत्तरे मिळत जातात.
ही सत्य घटनेवर आधारित कहाणी आहे. खऱ्या फिलिप आणि द्रिसची मैत्री आयुष्यभर टिकून राहिली. दोघांच्या भूमिका म्हणजे जुगलबंदी आहे. फिलिपला फक्त चेहऱ्यावर भाव दाखवण्याची मुभा आहे. या सिनेमाचे इतर भाषेत रीमेक झाले आहेत. मी मूळ फ्रेंच सिनेमा Subtitle वाचून पाहिला. मला फारच आवडला.
