कधी कधी आयुष्यात काही क्षण असे येतात, जे दिसायला अगदी साधे असतात; पण त्यात दडलेल्या भावना आयुष्यभर मनात घर करून राहतात. “पाहणं” हा शब्द उच्चारला की, घरात एक वेगळंच वातावरण तयार होतं. उत्सुकता… धडधड… संकोच… आनंद… आणि भविष्याची एक हळवी चाहूल… पण या सगळ्यांच्या मध्यभागी कायम असतो एक साधासुधा पदार्थ — कांदेपोहे!
त्या दिवशी सुमनच्या घरात सकाळपासूनच लगबग सुरू होती. आई कधी पडदे नीट करत होती, तर कधी टेबलावर ठेवलेली फुलदाणी सरळ करत होती. बाबा पाहुण्यांच्या येण्याची वेळ पुन्हा पुन्हा घड्याळात पाहत होते. स्वयंपाकघरातून फोडणीचा खमंग सुगंध संपूर्ण घरभर दरवळत होता.
थोड्याच वेळात दारावरची बेल वाजली. मुलाकडची मंडळी आली. स्वागत झालं. गप्पांचा ओघ सुरू झाला. पण सगळ्यांच्या नजरा अधूनमधून घराच्या आतल्या खोलीकडे वळत होत्या. काही वेळाने सुमन बाहेर आली. साधासा ड्रेस… कपाळावर छोटीशी टिकली आणि चेहऱ्यावर लाजरं हसू… तिने सगळ्यांना नमस्कार केला आणि पुन्हा आत गेली. थोड्या वेळाने ती परत आली. यावेळी तिच्या हातात कांदेपोह्यांचा ट्रे होता. गरमागरम पोह्यांवर कोथिंबीर, शेव आणि बाजूला लिंबाचा तुकडा. सुवासाने वातावरण आणखी प्रसन्न झालं.
हेही वाचा – शिळ्या पोळ्यांचा सिंधी जलवा — “सेयाल फुलका”
ती सगळ्यांना पोहे वाढत होती. तेवढ्यात मुलाच्या आजींनी हसत विचारलं,
“अगं सुमन, एक सांग बरं… आमच्या काळीही पाहण्याच्या कार्यक्रमात कांदेपोहे असायचे आणि आजही आहेत. एवढं महत्त्व का असतं या कांदेपोह्यांना?”
सुमन थोडीशी लाजली. पण मग हसत म्हणाली,
“आजी, मला वाटतं कांदेपोहे म्हणजे फक्त पदार्थ नाहीत. ते संसाराचं प्रतीक आहेत. पोहे पाण्यात भिजले की, मऊ होतात, पण त्यांचं अस्तित्व कायम राहतं. माणसानेही नात्यांमध्ये जुळवून घ्यावं, पण स्वतःची ओळख हरवू नये. कांदा डोळ्यात पाणी आणतो, पण चवही वाढवतो. संसारातले संघर्षही असेच असतात. कधी त्रास देतात, पण नातं अधिक मजबूत करतात. शेंगदाणे म्हणजे गुण-दोष. लिंबू म्हणजे मतभेद. मिरची म्हणजे थोडासा राग. साखर म्हणजे प्रेमाचा गोडवा. कोथिंबीर म्हणजे नात्याचं सौंदर्य… आणि फोडणी म्हणजे आई-वडिलांनी दिलेले संस्कार… जे सगळ्या चवींना एकत्र बांधून ठेवतात.”
सुमनचं बोलणं संपलं आणि काही क्षण घरात शांतता पसरली. प्रत्येकजण तिच्याकडे कौतुकाने पाहत होता.
आजी उठल्या. त्यांनी सुमनच्या डोक्यावर हात ठेवला आणि हसत म्हणाल्या,
“बाळा, तू पोहे वाढलेस की, आयुष्याचा अर्थ समजावून सांगितलास? अशी सून मिळणं म्हणजे आमचं भाग्य.”
आईच्या डोळ्यात पाणी आलं. बाबांच्या चेहऱ्यावर समाधान उमटलं आणि त्या क्षणी ठरलं ते फक्त लग्न नव्हतं; दोन कुटुंबांमधला विश्वास होता.
हेही वाचा – साधं वरण-भाताच्या वासात आई शोधताना…
आजही कितीतरी घरांमध्ये प्रेमकथेची सुरुवात गुलाबाच्या फुलाने होत नाही. ती एका साध्या कांदेपोह्याच्या प्लेटपासून होते. कारण कांदेपोहे फक्त खाल्ले जात नाहीत, ते दोन अनोळखी मनांना जवळ आणतात, दोन कुटुंबांना जोडतात आणि आयुष्यभर जपली जाणारी आठवण बनून राहतात.
म्हणूनच आजही कोणी विचारलं, “कसं ठरलं तुमचं लग्न?” तर अनेकांचं उत्तर असतं —
“अहो, कांदेपोह्याचा कार्यक्रम झाला… आणि आयुष्याची गोष्ट सुरू झाली!”
