Author: सुरेखा मोंडकर

आजूबाजूला गुलमोहराचे, सोनमोहराचे घनदाट वृक्ष! त्यावर मधुमालती आणि विविध रंगाच्या बोगनव्हिलाच्या फुलांची दाटी. मध्यभागी सळसळ करणारा अजानवृक्ष; तिथेच ताजा टवटवीत हिरवागार रंग दिलेले लाकडी बाक. बागेच्या त्या एका बाजूच्या कोपऱ्याची मोठ्या रसिकतेने रचना केलेली. बायकांच्या त्या ग्रुपची ती ठरलेली जागा होती. नेमकं काहीही ठरवलेलं नसायचं. जी ती आपापल्या सोयीने यायची. माझाही हळूच एकदा त्या ग्रुपमध्ये समावेश झाला. खूप मजा यायची. दिवसभराचा सगळा ताण, घरच्या कटकटी, ऑफिसमधली खेचाखेची सगळं सगळं काही तिथे आल्यावर विसरायला व्हायचं. कसली बांधिलकी नाही, जबाबदारी नाही, वर्गणी नाही; हवं तिने यावं, हवं तेवढा वेळ बसावं, हवं तेव्हा जावं! ग्रुपच्या अलिखित नियमाप्रमाणे कोणीही खासगी माहिती, बोचरे शब्द, नकोसे…

मैत्रिणीच्या घरी सर्वांना मांसाहार आवडतो; पण ती घरी करत नाही. कारणं ना, तशी बरीच आहेत. हं… आलं माझ्या लक्षात! तुम्ही मला बोलण्यात गुंतवता आहात ना! तर, तिच्याकडे  माशांचे प्रकार केले जात नाहीत; हॉटेलमध्ये गेल्यावर खातात; पण घरी बनवलेला पदार्थ म्हणजे, त्याला वेगळीच चव… म्हणून जेव्हा ही काहीतरी खास करते; तेव्हा आवर्जून मैत्रिणीला पाठवते. आज हिने चिम्बोऱ्यांचं कालवण केलं होतं. मैत्रिणीच्या छोट्याला चिम्बोऱ्या खूप आवडतात ते हिला माहिती होतं. एका डब्यात हिने कालवण भरलं; आपण नेऊन द्यावं की, तिच्या घरचं कोणी इकडे येऊ शकतंय ते पहावं, म्हणजे फेरी वाचेल; या हेतूने, विचारण्यासाठी तिने मैत्रिणीला फोन लावला… फोन उचलल्याबरोबर मैत्रीण आनंदाने चीतकारली,…

परिचितांपैकी एकाने त्यांचं यश साजरं करण्यासाठी ग्रँड पार्टी दिली होती. सर्व यजमानांच्या प्रतिष्ठेला साजेसेच होते. आम्ही पण निमंत्रितांपैकी एक होतो. परफ्युम्सचा घमघमाट, ऊंची कपड्यांची सळसळ, रंगवलेल्या ओठांच्या कमानी विस्कटणार नाहीत याची कसरत करत करत चालेलं खानपान! अदबशीर बोलणं नखरेल वागणं…! असं म्हणतात की, हास्यमुख ठेवायला चेहऱ्यावरच्या कमीत कमी स्नायूंचा उपयोग होतो… खोटं आहे ते! थोड्याच वेळात माझी जिवणी आणि चेहऱ्यावरचे यच्ययावत स्नायू दुखायला  लागले. पुरातन काळी भाल्याच्या टोकावर शिकार रोवून ती फिरवली जायची, त्याप्रमाणे टूथपिकला टोचलेला, पेपर नॅपकीनने लपेटलेला कोणतातरी एक पदार्थ घेऊन मी हळूहळू हॉलच्या सुरक्षित कोपऱ्याकडे सरकायला लागले. इतक्यात माझं लक्ष दोन वयस्क स्त्रियांकडे गेलं. प्रत्येक घोळक्यात जाऊन…

22 सप्टेंबर 1965 रोजी रंगमंचावर आलेल्या ‘अदरक के पंजे’ या एकपात्री कार्यक्रमाची सांगता 11 फेब्रुवारी 2011 ला झाली. त्या दिवशी पडलेला पडदा प्रचंड लोकप्रियता आणि रसिकांची मागणी असूनही पुन्हा वर उचलला गेला नाही. त्याचा कर्ताकरविता बब्बन खान आपल्या निर्णयावर ठाम राहिले. अदरक के पंजे  आणि  बब्बन खान  यांची  इस्टोरी  पुरी  फिल्मी  वाटावी अशी आहे. बब्बन खान तेव्हा ऐन विशीत होते. हातात पदवी होती, पण नोकरी नव्हती. घरात चारी  विश्व दारिद्र्य होतं. हातातोंडाची गाठ पडणं मुश्कील होतं. बब्बन खानचे तीन भाऊ आणि चार बहिणी कुपोषणामुळे निरनिराळ्या वयाला मरण पावले होते. हे धाकटे मुल जगले होते. गरिबीत कसेबसे वाढत होते. नोकरीसाठी, काही…

हल्ली ते तिघे सारखे एकत्रच असायचे. आई-बाबा आणि त्यांची एकुलतीएक पियू! लग्न आठवड्यावर आलं होतं. उद्या पियूची आत्या येणार होती आणि त्यानंतर बाहेरगावी राहणाऱ्या नातेवाईकांची रीघ लागणार होती. कुटुंबातलं पहिलं-वहिलं आणि ते देखील लाडक्या पियूचं लग्न! उत्साहाला उधाण आलं होतं. सगळी तयारी झाली होती. हॉल, कॅटरर, ब्युटीशिअन, मेहंदी, खरेदी… सगळं अगदी काटेकोरपणे जय्यत होतं. पियू कुठे दूर जाणार नव्हती, गावातल्या गावातच तिचं सासर होतं. तरीही मन असं का उचकलं होतं; तिला कळत नव्हतं. मुलगी लग्न करून जाणार म्हटल्यावर अशी अनामिक हुरहूर दाटून येत असणार! पण तिच्या ममतेच्या चाणाक्ष नजरेला काहीतरी विपरीत जाणवत होतं. मुलगा देखणा, कर्तबगार, उच्यशिक्षित… कुटुंब पण मर्यादाशील,…

रोजची भाजी ‘अहो’च आणतात. नेहमीप्रमाणे बाहेर जाताना विचारलंच, “भाजी कोणती आणू?” (अत्यंत आज्ञाधारक आहेत बरं का!) “कोणती आणाल बरं? आणा झालं नेहमीचीच!” “पालेभाजी आणू एखादी?” “मुळ्ळीच नक्को हं! कंटाळा आलाय अगदी पालेभाजीचा!” जरा उसळूनच. “बरं बरं! मग… हं…  फ्लावर आणतो!” “परवाच तर झालाय फ्लावर!” “मग, काय आणू?” “तुम्हाला स्वत:ला काही सुचतच नाही काय हो?” “वांगी आणू का?  भरली वांगी कर मस्तपैकी!” मग तिच्या आठ्याळ चेहऱ्याकडे बघून, एकदम गडबडून, “म्हणजे… करूया… करूया! आपण भरली वांगी करूयात!” (हुश्श!) “मला आता अगदी मसाला वाटायचा कंटाळा आलाय! त्यापेक्षा ती आणा ना!” “कोणती?” “ती हो… आपण नेहमी आणतो ती!” हेही वाचा – …असाही विचार करता येतो!…

दोघांनाही एका समारंभाला जायचं होतं. त्यासाठी लगबग सुरू होती… विशेषत: तिची! त्याने घालण्यासाठी काढलेले कपडे तिने पुन्हा कपाटात ठेवून दिले. तो दाखवत असलेला प्रत्येक शर्ट नाकारत ती म्हणाली, “आहेत ना भरपूर नवीन शर्ट… मग त्यातला घाला ना एक!” तिने कपाटातून एक छानसा शर्ट काढला आणि समोर ठेवून म्हटलं, “हं… हा शर्ट घाला!” नंतर, स्वतःच्या तयारीसाठी ती तिच्या खोलीत गेली. त्याला सरप्राइज देण्यासाठी कालच एक ड्रेस विकत आणला होता… त्याला न दाखवता तिने कपाटातच लपवून ठेवला होता. तो ड्रेस तिने कपाटातून बाहेर काढला. त्यावरील टॅग वगैरे काढून, ड्रेस घालून चार चारदा आरशासमोर ठुमकून, मनपसंत जामानिमा करून ती बाहेर आली. हेही वाचा…