Author: हेमा पाटील

भाग – 9 मोगऱ्याच्या वेलापाशी विचारात गढलेली उमा आपल्या पोटात काय असेल, मुलगा की मुलगी? या विचाराने त्रस्त झाली आहे. “उमा, कुटं हायंस?  चल की जेवायला….” अशी हाक मारत आई बाहेर आली म्हणून उमा विचारांच्या आवर्तातून बाहेर आली. आई जर अचानक तिच्यासमोर येऊन उभी राहिली असती, तर आपली पोरगी कसल्या भीतीने एवढी त्रासली आहे, याचे तिला कोडे पडले असते. ती आईच्या मागोमाग आत गेली. जेवण झाल्यावर मामा परत गेला. मामी आणि आईने मागचे सगळे आवरले. नंतर आई शेताकडे गेली. आता मामी आणि उमा दोघीच घरात होत्या. दोघींच्या गप्पा रंगल्या. गप्पांच्या ओघात उमाने मामीला विचारले, “तुम्हाला काय वाटते मामी, मला मुलगा…

भाग – 8 उमा माहेरी आलेली आहे. तिला बाळंतपणासाठी माहेरी पाठवतील की नाही, याबाबत काकी साशंक आहे… “मग मी आता परत जातच नाही बाळंतपण होईपर्यंत. मग काय करतील आत्याबाई?” उमा म्हणाली. “असं वेड्यासारखं का बोलतेस? त्यांनी दोन दिवस तुला बरं वाटावं म्हणून पाठवलंय ना. तू जर हट्टीपणा करून परत गेली नाहीस, तर महेशरावांना ते आवडणार नाही, याचा विचार केला आहेस का?” बाबांनी आपले म्हणणे सांगितले. रात्री भिंतीकडे तोंड फिरवून झोपलेला नवरा तिच्या नजरेसमोर आला. आपण एक वाक्य बोललो, तर त्यांना इतका राग आला, मग असे वागलो तर कायमची माहेरीच रहा, असे म्हणायला ते कमी करणार नाहीत, असे तिला वाटले. तिचा…

भाग – 7 दोन दिवस माहेरी जा, असे पारूबाई म्हणाल्या खऱ्या, पण उमाला आपल्या सासूबाईंच्या वागण्यातील बदल पाहून आश्चर्य वाटले. रात्री उशिरा जेव्हा महेशराव झोपायला खोलीत आले तेव्हा ती जागीच होती. आत्याबाईंनी माहेरी जा, असे सांगितल्याचे तिने महेशरावांना सांगितले. “जा की मग. दोन दिवस जरा बदल होईल.” “हो, पण घरात एवढे पाहुणे आलेत आणि मी माहेरी निघून जायचे हे बरे दिसत नाही ना.” उमा म्हणाली. “आईने सांगितले आहे ना, मग मागची काळजी तू करू नकोस. ती बघून घेईल,” हे ऐकूनही उमाच्या मनाची रूखरूख कमी झाली नव्हती. “माझ्या पोटात घराण्याचा वंशज वाढतोय म्हणून अलिकडे आत्याबाईंच्या वागण्यात बदल झाला आहे, असे मला…

भाग – 6 मानसिक ताणामुळे उमाला चक्कर आली. मावस सासूबाई जे बोलल्या ते ऐकून आपल्या भावाची काय प्रतिक्रिया येतेय असे वाटून उमा अधिकच घाबरली. आपल्या बहिणीकडे तोंड वळवत पारूबाई म्हणाली, “काय कवतिक सांगती सुनंच, एकदा फतकाल घालून बसली, तर बसला जागी उटवतो का तिला? कधी यळंवर खाया मिळालंय का तुमास्नी? आली कवतिक करनारी. माजी सून रानात जात न्हाई, पर दर मैन्याला करकरीत नोटा आनती. तुजी दोन पोरं तू कशी सांभाळली, त्ये मी बगीतलं हुतं. ही साळंत लोकाची यवडी पोरं दिसभर सांभाळती अन् घरातलं समदं काम तीच करती. म्या काडीला बी हात लावत न्हाय.”   विषय करंडे सोडून भलतीकडेच गेला आहे, हे…

भाग – 5 ओटीभरणासाठी पारूबाईंना सुनेच्या माहेराहून पदार्थांचे  दहा- बारा करंडे हवे होते… सकाळी उठल्यापासून घरात तारांबळ उडाली होती. उमाच्या तिन्ही नणंदा आदल्या दिवशीच आल्या होत्या. तिच्या नवऱ्याच्या दोन्ही आत्या आणि त्यांच्या सुना-लेकी, सासूच्या दोघी सख्ख्या बहिणी, चार चुलत बहिणी, सासूची आई एकेक करून डेरेदाखल झाल्या. सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत ती स्वयंपाकघरातच होती. येणाऱ्या पाहुण्यांचे हवे- नको पाहात होती. संध्याकाळी उमाची काकी आणि भाऊ डोहाळे जेवण घेऊन आले. उमाच्या मनात धास्ती होती, आता आत्याबाई काय तमाशा करतात याची! काकी स्वयंपाकघरात आली, उमाला तिने जवळ घेऊन विचारले, “कशी हायस बाळा. तब्येत बरी हाय ना? काय त्रास व्हत नाय ना?” उमाने तिच्या मिठीत शिरत…

उमाला झोप लागत नव्हती… ती आठवणीत रमली होती… “कसलं कालवण केलंया? त्यात आढं दिसतंया वरचं. शेंगदाणं संपलेती का समदं घरातलं? शेंगदाण्याचं कुट का घातलं न्हाई?” “घातलंय की, आत्या कुट. जास्त घातले की, कालवणाची मूळ चव बिघडते, त्यामुळे तेवढे घातलेय.” “आत्ता गं बया! कालची नांदायला आलेली तू… तू मला शिकीवनार काय चांगलं आन् काय वंगाळ?” हे ऐकून उमाने मान खाली घातली. तेव्हापासून ती कालवणात अगदी घट्ट गोळा होईपर्यंत कुट घालत असे. तिला दिवस गेले आणि हळूहळू चित्र पालटायला लागले. तिला काय खावंसं वाटतंय, हे सासू  इतर कुणामार्फत विचारू लागली. तिच्यासाठी वेगळे काही पदार्थ करू लागली. तिला उलट्या होतात म्हणून फोडण्या स्वतः…

भाग – 3 बाळाच्या बारशाच्या दिवशी आणखी दीड महिन्याने बाळाला घरात ठेवून आपल्याला नोकरीवर रुजू व्हावे लागेल, यामुळे उमा भावनावश झाली होती… बाहेर जेवायला बसल्याने बायकांचा कलकलाट पूर्ण थांबला होता, कारण आता हाताची आणि तोंडाची लढाई सुरू होती. तेवढ्यात पारूबाई ताट वाढून आत घेऊन आली. तिच्या पुढ्यात ताट ठेवत म्हणाली, “जिऊन घे. जेवणाची येळ चुकली तर पोराचं पोट दुखंल.” उमाच्या मांडीवरून तिने बाळाला उचलले आणि ती त्याच्याशी बोबड्या बोलीत बोलू लागली. उमाने ताट पुढ्यात घेतले आणि जेवायला सुरुवात केली. बाळ अंगावर पित असल्याने तिलाही भूक लागली होती. तिचे जेवण झाल्यावर सासूने बाळाला तिच्याकडे दिले, मग ती जेवायला बाहेर गेली. सासूचे…

भाग – 2 बारशासाठी सगळ्या कदम भावकीला आमंत्रण होते. भावकीतल्या आलेल्या बायकांच्या ताटात एकेक पेढा आणि घुगऱ्या घालायचे चालले होते. अजून उमाची ओटी भरणे सुरू होते. नातू झाला म्हणून पारूबाई खूपच आनंदात होती. आपल्या एकुलत्या एका लेकाला मुलगा झाला, घराण्याचा वंशवेल वाढला; त्यामुळे तिने अगदी जोरदार बारसे केले होते. लाडूचे गावजेवण घातले होते. बारशाला येणाऱ्या बायका बाळासाठी झबलं, टोपडं आणि तिच्यासाठी ओटी आणत होत्या. पाव्हण्या बायका एखादा डाग आणत होत्या. पारू बाईची नजर बहिरी ससाण्यासारखी तीव्र होती. दूर असूनही सुनेच्या ओटीत कुणी काय घातले, याकडे तिचे बरोबर लक्ष होते. पुरूष माणसांची बाहेरच्या मांडवात पंगत बसली होती. पुरुषांच्या दोन पंक्ती उठल्याशिवाय…