“सकाळी लवकर जाग यायचंही एखादं औषध द्या डॅाक्टर, ही लवकर उठतच नाही…” आपल्या मुलीसोबत सर्दी खोकल्याची औषधं घ्यायला आलेल्या आईनं विनंती कम आदेश दिला.
“नाही, उलट सर्दीच्या औषधानं थोडीशी झोप वाढेल,” मी त्यांना सांगितलं. दोघी हसत रवाना झाल्या. पण मला इकडं कॅरोलिना ॲाल्सन आठवली…
साल असावं 1876…
हिवाळ्याची एक थंडगार संध्याकाळ… स्वीडनच्या छोट्याशा ओक्नो गावात समुद्र किनाऱ्याजवळच्या एका साध्या घरात 14 वर्षांची कॅरोलिना ऑल्सन रोजच्या प्रमाणे शाळेतून घरी परतली. तिच्या डोळ्यात नेहमीचा उत्साह नव्हता; उलट तिच्या कपाळावर एक जखम होती आणि डोकं प्रचंड दुखत होतं.
शाळेतून येताना तिला एक अपघात झाला होता. काही म्हणतात, बर्फावर पडली, तर काही म्हणतात दातदुखीनं त्रस्त झाली… काहीही असो, पण त्या रात्री ती झोपली आणि पुढची 32 वर्षे ती झोपलेली राहिली!
हेही वाचा – विषाची परीक्षा…
हे ऐकून कुणाचाही विश्वास बसणार नाही, पण ही आहे कॅरोलिनाची खरीखुरी रहस्यमयी वैद्यकीय कथा!! जणू काही एखाद्या परीकथेतील ‘स्लीपिंग ब्युटी’ची वास्तविक आवृत्ती…
कॅरोलिनाचा जन्म 1861 साली झाला. ती एक सामान्य धार्मिक कुटुंबातील मुलगी होती. आईबाबा साधे शेतकरी आणि तिच्या भावंडांसोबत ती आनंदानं आपलं बालपण व्यतित करत होती. पण त्या फेब्रुवारीच्या एका दिवशी सर्व काही बदललं…
तिला तीव्र डोकेदुखी आणि दातदुखी सुरू झाली. डॉक्टरांना बोलावलं पण त्यांना काही समजलं नाही. कॅरोलिनानं काही दिवस त्रास सहन केला आणि मग ती अंथरुणाला खिळली. तिची आई एक प्रेमळ आणि समर्पित स्त्री तिच्या बाजूला बसली.
“मला झोप येतेय,” असं कॅरोलिनानं म्हटलं आणि ती खोल निद्रेत गेली. सुरुवातीला कुटुंबाला वाटलं सकाळी जाग येईल, पण दिवस उगवले, रात्री झाल्या आणि कॅरोलिना जागी होईना! तिच्या श्वासोच्छ्वास सामान्य होते, पण डोळे उघडत नव्हते. तिचं शरीर हलत नव्हतं, बोलत नव्हतं… हे काय होतं? कोमा? हायबरनेशन? की काही वेगळंच?
गावात बातम्या पसरल्या. डॉक्टर येऊ लागले. आधी स्थानिक वैद्यांनी तपासलं… त्यांना वाटलं तिला पक्षाघात झाला असावा. मग स्टॉकहोममधून तज्ज्ञ आले. त्यांनी तिच्या डोळ्यात प्रकाश टाकला, तिला सुई टोचली, पण कॅरोलिनाची काहीच प्रतिक्रिया नव्हती.
तिची आई सांगत असे, “ती फक्त दूध आणि साखरेचं पाणी पिते.” पण कसं? आई तिच्या तोंडात चमच्याने हे द्रव ओतत असे आणि कॅरोलिना ते गिळत असे… वर्षानुवर्षे हेच चाललं. कॅरोलिनाचे केस लांब वाढले, नखे वाढली… पण तिचं शरीर कमकुवत झालं नाही, उलट ती निरोगी दिसत होती.
डॉक्टर हैराण झाले. एकानं म्हटलं, “ही हिस्टेरिकल केस आहे. कदाचित मानसिक आघातामुळं झालंय.” दुसऱ्यानं सांगितलं, “कदाचित मेंदूला इजा झाली असावी.” पण कुणालाच निश्चित उत्तर मिळालं नाही.
कॅरोलिनाची आई तिची काळजी घेत राहिली… तिला साफ करत, तिचे कपडे बदलत राहिली. आईच्या प्रेमाची ही एक अनोखी कहाणी होती. तब्बल 32 वर्षे एकटीने लढणारी आई!
वेळ सरत गेली. 1890च्या दशकात कॅरोलिनाची बातमी युरोपभर पसरली. पत्रकार येऊन फोटो काढत. डॉक्टर अभ्यास करत. एकदा तर तिला रुग्णालयात हलवण्याचा प्रयत्न झाला, पण तिच्या आईनं स्पष्ट नकार दिला… “माझी मुलगी इथेच राहील,” ती म्हणाली.
1908 साली मात्र एक चमत्कार घडला. एप्रिल महिन्यात कॅरोलिनाच्या आईचा मृत्यू झाला. त्यानंतर काही दिवसांनी, घरात काम करणाऱ्या मोलकरणीनं कॅरोलिनाच्या खोलीतून आवाज ऐकला… ती धावत गेली आणि बघते तर काय? कॅरोलिना चक्क जागी झाली होती. तिचे डोळे उघडे होते आणि ती विचारत होती, “आई कुठंय?”
एव्हाना तिचं वय आता 46 झालं होतं. पण तिला वाटत होतं की, ती अजून 14 वर्षांचीच आहे. तिच्या स्मृतीत फक्त त्या अपघातापर्यंतचाच काळ होता. ती उठली, चालली आणि हळूहळू सामान्य जीवन जगू लागली.
पण हे सगळं खरंच होतं का? वैद्यकीय जगात आजही हे रहस्य आहे. काही तज्ज्ञ म्हणतात. कॅरोलिनाला मानसिक आजार झाला असावा – हिस्टेरिया किंवा डिसोसिएटिव्ह डिसऑर्डर, ज्यामुळं ती स्वतःला ‘झोपलेली’ समजत असे…
आईनं तिला लपवून ठेवलं असावं गुपचूप खायला देऊन. कारण 32 वर्षे फक्त द्रवावर जगणं शक्य नाही आणि तिचे स्नायू कमकुवत झाले नव्हते!
हेही वाचा – ….अन् मृत्यूची ‘निळी सावली’ मागे हटली!
अजून एक थिअरी म्हणजे कदाचित ती खरोखरच कोमात होती, पण तिच्या आईने तिला जिवंत ठेवलं. कॅरोलिना कधीच या काळाबद्दल बोललं नाही; ती फक्त म्हणत असे, “मला स्वप्नं पडत होती.”
ती पुढे वयाच्या 88 वर्षापर्यंत जगली. तिने लग्न केलं नाही आणि 1950 साली शांतपणे मृत्यूला सामोरी गेली. तिच्या कबरीला भेट देणारांना आजही तिथं जाऊन ‘स्लीपिंग ब्युटी’ची आठवण येते…
ही कथा आहे विज्ञान आणि रहस्याचे मिश्रण! एका मुलीची गोष्ट जी जगाला संभ्रमात टाकून झोपली आणि जागी झाल्यावरही तिचं रहस्य कायम राहिलं…
कधीकधी वैद्यकीय जगात अशा गोष्टी घडतात ज्या कुठल्याच पुस्तकातही नसतात!
