तृप्ती देव
शिळ्या पोळ्या असतील तर, त्यांचं नशीब प्रत्येक घरात वेगवेगळं असतं. कुठे कुटके होतात, कुठे गूळ-तूप घालून लाडू, कुठे फोडणीची पोळी, कुठे चिवडा, तर कुठे भाजीचा रोल! पण काही लोक शिळ्या पोळ्यांनाही अशी दुसरी इनिंग देतात की, त्या पोळ्या स्वतःच म्हणतील, “काल आम्ही साध्या होतो, आज आम्ही इंटरनॅशनल झालो!”
असाच एक सिंधी पदार्थ आहे — सेयाल फुलका.
रात्रीच्या उरलेल्या पोळ्या घ्यायच्या. साधारण तीन-तीन पोळ्यांचा एक गठ्ठा करायचा आणि त्यांची घट्ट गुंडाळी करायची. मग त्या रोलचे उभे बारीक काप करायचे. कापल्यावर त्या अगदी छोट्या चकत्यांसारख्या दिसतात. पहिल्यांदा पाहिलं की वाटतं, “अरे, पोळ्यांचं हा नवीन अवतार कधी झाला?”
आता कढईत तेल गरम करायचं. त्यात मोहरी, हिंग, हिरव्या मिरच्या आणि कढिलिंबाची पानं टाकायची. फोडणीचा सुगंध आला की, कांदा आणि टोमॅटो घालून छान परतायचे. मग त्यात मीठ, तिखट, हळद, थोडासा मॅगी मसाला आणि चिमूटभर कसुरी मेथी… हा मसाला परतताना घरात असा सुगंध दरवळतो की, घरचे लोक स्वयंपाकघरात डोकावून विचारतात, “आज काय स्पेशल आहे?” आणि आपण मनात म्हणत असतो, “स्पेशल काही नाही रे, कालच्या पोळ्यांची पदोन्नती चालू आहे!” त्यात आणखीन एक तुम्ही ॲड करू शकता – बारीक चिरलेल्या भाज्या टाकू शकता.
हेही वाचा – मनात घर करू बसलेली ‘सुशीला’!
मसाला तेल सोडू लागला की, त्यात पोळ्यांच्या प्रमाणात पाणी घालायचं. पाण्याला छान उकळी आली की, कापलेल्या पोळ्या त्यात सोडायच्या. हलक्या हाताने ढवळायचं आणि दोन-तीन मिनिटं शिजू द्यायचं.
इथे एक महत्त्वाची गोष्ट आहे. पोळ्या पूर्ण गच्च शिजवायच्या नाहीत. त्या पाण्यात थोड्या मऊ झाल्या, मसाल्याचा रंग आणि चव त्यांच्यात उतरली की, लगेच गॅस बंद करायचा. कारण जास्त शिजवल्या तर, त्या सेयाल फुलक्याऐवजी “पोळीची खिचडी” बनण्याची शक्यता असते!
गॅस बंद केल्यावर वरून भरपूर कोथिंबीर भुरभुरायची आणि गरमागरम खायला द्यायचं. मॅगीला एक छान पर्याय आहे.
हेही वाचा – आठवडी बाजारातील भातकं!
खरंच, आपल्या आजी-आईंना ‘रिसायकलिंग’ हा शब्द कदाचित माहिती नव्हता, पण उरलेल्या पोळ्यांचं सोनं कसं करायचं, हे त्यांना नक्की माहिती होतं. सिंधी लोकांनी तर शिळ्या पोळीला इतका मान दिला आहे की, तिच्यापासून थेट एक स्वतंत्र पदार्थच तयार केला. म्हणून पुढच्या वेळी शिळ्या पोळ्या दिसल्या तर त्यांना लगेच दोष देऊ नका. त्या कदाचित शांतपणे म्हणत असतील..
“आम्हाला फक्त एक संधी द्या… आम्ही सेयाल फुलका बनून परत येऊ!”
पासपोर्ट नाही, व्हिसा नाही, विमानाचं तिकीट नाही… पण कधी पंजाब, कधी चेन्नई, कधी हैदराबाद, कधी इटली तर कधी थायलंडला फेरी मारून येते. फरक एवढाच की, प्रवास गॅससमोर उभं राहून होतो!
