मागील लेखात आपण आरोग्य बिघडण्याची मूलभूत कारणे थोडक्यात जाणून घेतली. त्या लेखात नमूद केल्यानुसार आपण या लेखापासून ‘शारीरिक व्याधी-विकार नियंत्रणासाठी मार्गदर्शन’ या मूळ विषयावर विवेचन करणार आहोत. आता या लेखात आपण आम्लपित्त या विषयावर मार्गदर्शन घेऊयात.
आम्लपित्ताविषयी थोडक्यात…
पित्ताचा प्रामुख्याने पचनसंस्थेशी संबंध येतो. शरीरातील पित्त आवश्यकतेपेक्षा कमी अथवा अधिक झाल्यास पित्ताचे विकार उद्भवतात. पोटात प्रमाणापेक्षा जास्त आम्ल तयार होणे म्हणजे आम्लपित्त होय.
हेही वाचा – शारीरिक व्याधी-विकार नियंत्रणासाठी मार्गदर्शन – प्रस्तावना
अपचन, पोटात मळमळणे, आंबट ढेकर येणे, छातीत आणि घशात जळजळ होणे, ही आम्लपित्ताची प्रमुख लक्षणे आहेत.
मानसिक ताणतणाव, जागरण, अनियमित वेळेस आहारसेवन तसेच जास्त तेलकट आणि मसालेदार अन्नसेवन ही आम्लपित्त विकाराची मुख्य कारणे आहेत.
आता आपण आम्लपित्त नियंत्रणासाठी योगाभ्यास मार्गदर्शन घेणार आहोत.
योगासने अभ्यास
शयनस्थितीतील आसने
- उत्तानपादासन
- पवनमुक्तासन
- द्रोणासन
- सर्वांगासन
- मत्स्यासन
- शवासन
विपरीत शयनस्थितीतील आसने
- भुजंगासन
- शलभासन
- धनुरासन
- मकरासन
बैठक स्थितीतील आसने
- उष्ट्रासन
- वज्रासन योगमुद्रा
- अर्धमत्स्येंद्रासन
- जानुशिरासन
- पश्र्चिमोत्तानासन
- शवासन
दंड स्थितीतील आसने
- वीरासन
- त्रिकोणासन
- पादांगुष्ठासन
- शवासन
योगाभ्यास करताना शवासन आणि मकरासन ही विश्रांतीदायक आसने अवश्य घ्यावीत.
हेही वाचा – अनुलोम-विलोम प्राणायाम अभ्यासातून निरामय मानसिक आरोग्य
प्राणायाम अभ्यास
- कपालभाती
- अनुलोम-विलोम प्राणायाम
- भ्रामरी प्राणायाम
- हस्त मुद्रा
- प्राण मुद्रा
- वायू मुद्रा
- अपान मुद्रा
- अपानवायू मुद्रा
अशा रितीने आपण आम्लपित्त निवारणार्थ योगाभ्यासातील उपयुक्त योगासने, प्राणायाम आणि हस्त मुद्रा याविषयी जाणून घेतले. माझ्या ‘निरामय आरोग्यासाठी योगाभ्यास’ या पुस्तकात वरील सर्व अभ्यासाची कृती आणि आरोग्य लाभ याबाबत सविस्तररीत्या मार्गदर्शन केले आहे. तसेच वरील सर्व अभ्यासाची प्रत्यक्ष कृती माझ्या यूट्युब चॅनेलवरील Yoga for Acidity या व्हिडीओत पाहता येतील आणि यामुळे योगाभ्यास मार्गदर्शन नक्कीच उपयुक्त ठरेल. सदर व्हिडीओची लिंक लेखाअंती दिली आहे.
ज्याचे पोटाचे आरोग्य चांगले तो आरोग्याचा राजा असे म्हणतात. आम्लपित्त निवारणार्थ नियमित योगाभ्यास आणि नियमित सात्त्विक आहार सेवन नितांत आवश्यक आहेत.
पुढील लेखात आपण आम्लपित्त निवारणार्थ आहार – काय खावे? आणि घरगुती उपाय याबद्दल मार्गदर्शन घेणार आहोत.
या संदर्भात इथे आवर्जून नमूद करावेसे वाटते की निरामय आरोग्य संकल्पनेतील माझ्या ‘निरामय आरोग्यासाठी योगाभ्यास’, ‘निरामय आरोग्यासाठी आहार-विहार’ आणि ‘निरामय मानसिक आरोग्य’ या पुस्तकांत संबंधित विषयांवर उपयुक्त सर्वसमावेशक सविस्तर मार्गदर्शनपर वस्तुपाठ सादर केले असून त्यांचा एकत्रित अभ्यास म्हणजे निरामय आरोग्याचा परिपाक होय.
नम्र निवेदन
गेल्या अकरा वर्षांपासून आम्ही उभयतां ‘निरामय आरोग्य संकल्पना’ यशस्वीरीत्या राबवत आहोत. असंख्य पुरुष आणि महिला साधकांनी संकल्पनेचा लाभ घेतला आहे. संकल्पना जाणून घेऊन लाभार्थी होण्यासाठी मोबाइल 9850856774 यावर 🙏/👌/👍 / 👏 / तत्सम चिन्हाने व्हॉट्सॲप मेसेज करून प्रतिसाद द्यावा.
