भाग – 2
अंगणातील झोपाळ्यावरच्या मऊशार गादीवर बसून आजोबा गहन विचारात मग्न होते. खरंतर, आम्हाला कोणालाच त्यांची एकाग्रता खंडित करायची इच्छा नव्हती. पण, मला मात्र हीच वेळ महत्त्वाची वाटत होती… त्यांच्या आणि मोडक आजोबांच्या मैत्रीविषयी आणखी जाणून घेण्यासाठी! म्हणूनच सावकाश पावलं टाकत मी झोपाळ्याजवळ येऊन उभा राहिलो. क्षण दोन क्षण गेल्यावर अचानक आजोबांनी डोळे उघडले आणि हाताने खूण करुन ‘काय हवं आहे?’ असं मला विचारले.
“तुमच्या आणि मोडक आजोबांच्या मैत्रीच्या आठवणी ऐकायच्या आहेत मला…” पडत्या फळाची आज्ञा मानून मी बोलून गेलो. ते ऐकून आजोबा जरा सावरून बसत मला म्हणाले बस माझ्या बाजूला.
आजोबांच्या आठवणींचा झोपाळा हळूहळू वेग घ्यायला लागला…
“आजोबा तुमची आणि मोडक आजोबांची ओळख कशी आणि कधी झाली तिथपासूनचं सगळं ऐकायचं आहे मला.”
“आमची मैत्री शाळेपासूनची. दोन्ही कुटुंब तशी गरीबच… पण आहे त्याच्यात समाधान मानणारी आणि आनंद शोधणारी. त्याकाळी आमची घरं लहान होती, पण माणसांची मने ऐसपैस होती… माणूसकीचे रंग लावलेली. माझे वडील म्हणजे तुझे पणजोबा पोस्टात होते आणि सुधीरचे सचिवालयात. पण आम्ही दोघेही तल्लख बुद्धीचे. शालांत परीक्षेत अव्वल होतो दोघेही. आम्ही दोघांनीही सायन्सला ॲडमिशन घेऊन पुढे इंजिनीअर व्हायचे ठरवले. त्याकाळी कुटुंब जरी मोठी होती तरी स्वस्ताई होती, त्यामुळे थोडी फार रक्कम शिल्लक राहायची. मोडक जरा जास्त अहंकारी होता पहिल्यापासूनच आणि मी त्याविरूद्ध कायम परिस्थितीनुसार सगळं सांभाळून घेणारा. त्यामुळेच कदाचित मोडकला मी सतत सोबत लागायचो. अभ्यासात एकमेकांना मदत करत आम्ही दोघेही इंजिनीअर झालो. दोन्ही घरात उत्सवाचं वातावरण होते. आमच्या नोकऱ्या सुरू झाल्या. पण मोडक त्यात रमला नाही. त्याला व्यवसाय सुरू करायचा होता. त्या काळी मराठी कुटुंबात असा विचार करणं मोठ्या धाडसाने होते. पण म्हणतात ना जिथे जिद्द हार मानत नाही तिथे आशेचे किरण आपोआप दिसायला लागतात…
हेही वाचा – धनवापसी… मोडक आजोबांची प्रतीक्षा
मोडकच्या कंपनीत एक व्याख्यान झाले होते, ज्यात तरुणांना छोटे छोटे व्यवसाय सुरू करण्यासाठी मार्गदर्शन करण्यात आले होते. शिवाय, सुरुवातीच्या भांडवलासाठी बॅंकाकडून कर्जासाठी मदत करण्याचे आश्वासन दिले होते. मोडकच्या डोक्यात तेव्हापासूनच व्यवसायाचे खूळ आले. त्याने त्याच्या वडिलांना पटवून दिले त्याबद्दल. त्यांची कोकणातील जमीन गहाण ठेवून जमा झालेली थोडी रक्कम आणि बॅंकेतून थोडी उसनवारी घेऊन मोडकने मोटारी बनवण्यासाठी लागणाऱ्या सुट्ट्या भागांचे उत्पादन सुरू केले. पुढच्या दहा वर्षांत त्याने बॅंकेचे कर्ज नुसतं फेडले नाही तर व्यवसायवृद्धी केली मोठ्या प्रमाणात.
मला मात्र माझ्या शिक्षणाचा उपयोग व्यवसायात तितकासा झाला नाही. आमच्या कंपनीचा बराचसा माल गोदीतून सोडवून आणायला लागे. कधी कधी माझ्या पारशी साहेबासोबत मी गोदीमध्ये जायचो. त्याच साहेबाने मला गोदीतून माल सोडवण्याचे काम नोकरी सांभाळून खासगीमध्ये करण्याची परवानगी दिली. आमच्या कामासोबत इतर कंपन्यांना मी हे काम करून देऊ लागलो आणि तिथेच मला माझ्या व्यवसायाची वाट सापडली. मी नोकरीचा राजीनामा दिला आणि तोच व्यवसाय सुरू केला. माझी जुनी कंपनी माझं पहिलं ग्राहक बनली आणि नंतर मी मागे वळून पाहिलं नाही.
मराठी माणूस व्यवसायात यशस्वी झालेला एका गुजराती माणसाला बघवलं नाही. त्याने एका नवीन जोडधंद्याची मला भूरळ पाडली. मोडक ‘नको नको’ म्हणत असताना देखील मी इरेला पेटून जोडधंदा सुरू केला खरा आणि त्यात सपशेल बुडालो. गुजरात्याचा डाव मला नंतर कळला तोवर खूप उशीर झाला होता. देणेकरी वाढत होते आणि तसाच त्यांचा पैशासाठीचा तगादा. शेवटी एक दिवस मी तिरिमिरीत मोडककडे गेलो आणि मदतीची याचना केली. मी मोडकचं न ऐकता जोडधंदा सुरू केला म्हणून त्याचा अहंकार आधीच दुखावला होता मी! त्यात ही माझी मदतीची याचना. मला खात्री होती मोडक अव्वाच्या सव्वा अटी घालेल, पण मला या संकटातून बाहेर काढेल. झाले तसेच… पण त्याने घातलेली ती विचित्र अट मला नाईलाजाने मान्य करावी लागली. मोडकच्या अटीची पूर्तता जमेल तितकी लांबणीवर टाकण्याचा मी प्रयत्न केला. पण शेवटी तो दुर्देवी दिवस उजाडला आणि कर्जाच्या शेवटच्या हप्ता दिल्यावर माझं कर्ज आणि आमची मैत्री संपुष्टात आली. गेली कित्येक वर्षे मोडक आपल्या भूमिकेवर ठाम राहिला. कदाचित आजारी पडल्यावर त्याचं मन बदलेल म्हणून मी तुझ्यामार्फत त्याच्यापर्यंत निरोप पोहोचवला आहे. मी आतुरतेने वाट बघत आहे त्याच्या निर्णयाची.
हेही वाचा – एक दिवस माझ्यासाठी रडशील तू….
पूर्वी दोन्ही घरात ये जा असायची. बंगल्यामधली भिंत नावालाच होती. तुझे बाबा काका आणि आत्या त्या घरात आणि मोडकची दोन्ही मुलं आपल्या घरात लहानाची मोठी झाली. दर रविवारी सकाळी मोडक कुंपणाजवळच्या मोठ्या दरवाजातून जोरात ओरडायचा… “सुमती मी आलोय. मस्तपैकी आल्याचा चहा आणि थालिपीठ बनवायला घे.” सुमती म्हणजे तुझी आजी. मोडक तिचा लाडका भावोजी होता. अंगणात आमचा दोघांचा बुद्धिबळाचा डाव तासंतास सुरू असायचा. सुमती आणि कुसुम म्हणजे मोडकची बायको हातात लाटणं घेऊन यायच्या तेव्हा आमचा डाव संपून आम्ही आपापल्या बंगल्यात जायचो. दोन्ही घरांतील मुलांची लग्ने या बंगल्याच्या आवारात धुमधडाक्यात लागली. काळ पुढे चालला होता तसेच सगळ्या मुलांचे संसार… सगळे सण दणक्यात साजरे व्हायचे. पण आमची मैत्री तुटली आणि सगळ्यातच एक प्रकारची मरगळ आली ती आजपर्यंत सुरू आहे.
मोडकचं आजारपण कानावर आलं आणि मी अक्षरशः उन्मळून पडलो. आता तरी त्याने त्याचा हट्ट सोडून एकदा तरी प्रेमाने हाक मारत मला गच्च मिठीत घ्यावं असं वाटतंय.”
आजोबा सांगून सांगून दमले आणि त्यांच्या डोळ्यांवर झोप यायला लागली.
“आजोबा थोडावेळ आत जाऊन आराम करा. सुधीर हॉस्पिटलमधून निघताना फोन करणार आहे. तेव्हा या तुम्ही परत अंगणात,” असं म्हणून मी आजोबांना आधार देऊन उठवलं. सावकाश पावलं टाकणाऱ्या आजोबांना मी त्यांच्या खोलीत नेऊन बिछान्यावर झोपवलं.
