दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 23 जुलै 2026; वार : गुरुवार
- भारतीय सौर : 01 श्रावण शके 1948; तिथि : नवमी 07:03; नक्षत्र : विशाखा 25:41;
- योग : शुभ 19:19; करण : तैतिल 20:05;
- सूर्य : कर्क; चंद्र : तुला 19:00; सूर्योदय : 06:11; सूर्यास्त : 19:18;
- पक्ष : शुक्ल; अयन : दक्षिणायन; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5128
भारतीय श्रावण मासारंभ
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
शास्त्रीय गायिका धोंडुताई कुलकर्णी
टीम अवांतर
जयपूर-अत्रौली घराण्याच्या गायकीचा वारसा समर्थपणे चालविणाऱ्या ज्येष्ठ शास्त्रीय गायिका धोंडूताई कुलकर्णी यांचा जन्म 23 जुलै 1927 रोजी कोल्हापूरमधील हिरवडे गावात झाला. धोंडूताईंनी वयाच्या पाचव्या वर्षापासूनच शास्त्रीय संगीताचे धडे घेतले. कोल्हापूरात उस्ताद नत्थनखाँ यांच्याकडे सुरुवातीचे शिक्षण घेतल्यावर त्यांनी जयपूर अत्रौली घराण्याचे थोर गायक उस्ताद अल्लादियाखाँ यांचा मुलगा भुर्जी खान यांच्याकडे संगीताचे शिक्षण घेतले. धोंडुताईंनी त्यांच्याकडून सुमारे 10 वर्षे (1940-1950) प्रशिक्षण घेतले. गुरु-शिष्य नाते धोंडुताईंच्या कुटुंबातही खऱ्या अर्थाने जपले गेले.वयाच्या आठव्या वर्षी त्यांनी प्रथमच रेडिओवर एक कार्यक्रमही सादर केला. 1950 मध्ये भुर्जी खांसाहेब यांच्या निधनानंतर धोंडुताई हैदराबादमध्ये राहिल्या आणि त्यांच्या मामांच्या मालकीच्या एका औषध कंपनीत काम करू लागल्या.
1957 साली, त्यांना केंद्र सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयाकडून 3 वर्षांसाठी शिष्यवृत्ती मिळाली. योगायोगाने, बडोदा संस्थानातील दरबार-गायिका लक्ष्मीबाई जाधव कोल्हापूरला परत आल्या होत्या. त्या उस्ताद हैदर खान यांच्या शिष्या होत्या. मिळालेल्या शिष्यवृत्तीच्या जोरावर धोंडुताईंनी लक्ष्मीबाईंकडून आपले प्रशिक्षण पुन्हा सुरू केले. लक्ष्मीबाई जाधव आणि ख्याल गायकीच्या अनभिषिक्त सम्राज्ञी केसरबाई केरकर या धोंडूताईंना गुरु म्हणून लाभल्या. त्या केसरबाईंच्या वारशाच्या एकमेव संगीत वारसदार ठरल्या. त्यांचे केसरबाईंसोबतचे प्रशिक्षण 1962 मध्ये सुरू झाले आणि 1971 पर्यंत सुरू राहिले. राग आणि जयपूर-अत्रौली गायकीसोबतच, धोंडुताईंनी केसरबाईंच्या संगीतकौशल्याचे अनुकरण केले.
हेही वाचा – झोपेशिवाय माणूस कदाचित जिवंत राहू शकतो, पण…
कलावंत म्हणून धोंडुताईंच्या कारकिर्दीची सुरुवात खूप लवकर झाली; विद्यार्थीदशेतच त्यांनी प्रशंसा मिळवली होती. एक आश्वासक कलाकार म्हणून त्यांना ओळख मिळाली, तसेच त्यांना अशा परिषदेत सहभागी होण्याची संधी मिळाली, जिथे बाबा अल्लाउद्दीन खान (मैहर घराण्याचे संस्थापक) यांच्यासारखे दिग्गज उपस्थित होते. याशिवाय देशभरातील अनेक प्रतिष्ठित महोत्सवांमध्ये सादरीकरणाच्या अनेक संधी त्यांना मिळाल्या.
उत्कृष्ट शिष्य असण्यासोबतच त्या एक समर्पित गुरू होत्या. त्यांनी विविध क्षेत्रातील विद्यार्थ्यांना प्रशिक्षित केले. त्यांच्या शिष्यांमध्ये दीपक राजा, वसंत कर्नाड, मंजिरी वैशंपायन, नमिता देवीदयाल, स्मिता भागवत, विनय गाडेकर, प्योली प्रशांत, संजय दीक्षित, रुतुजा लाड, आदित्य खांडवे, जशन भूमकर, दीपिका भिडे भागवत अशांचा समावेश आहे.
1990 साली संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार, 2004 मध्ये आय.टी.सी. संगीत रिसर्च अकादमी पुरस्कार, 2010 मध्ये देवगंधर्व पुरस्कार, महाराष्ट्र गौरव पुरस्कार अशा अनेक पुरस्कारांनी त्यांना सन्मानित करण्यात आले. नमिता देवीदयाल या त्यांच्या शिष्येने धोंडुताईंचा जीवनप्रवास ‘द म्युझिक रूम’ या पुस्तकात उलगडला आहे. तर ‘सूर संगत’ या आत्मचरित्रात धोंडुताईंनी आपला सांगितिक प्रवास रेखाटला आहे. अशा या गानयोगिनीचे 1 जून 2014 रोजी निधन झाले.
आजचे राशिभविष्य
मेष – आजचा दिवस तुमच्यासाठी आनंदाचा असणार आहे. आज अनेक सकारात्मक बदल घडताना दिसेल. आज संततीच्या भावना समजून घेणे आणि त्यांचा आदर करणे महत्त्वाचे ठरेल. जर तुम्ही बऱ्याच काळापासून एखादी प्रॉपर्टी विकत घेण्याचा विचार करत असाल, तर तो प्रत्यक्षात येण्याची दाट शक्यता आहे. विद्यार्थ्यांनी इतर गोष्टींपेक्षा अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
वृषभ – उत्साह आणि सकारात्मक ऊर्जेने भरलेला असा आजचा दिवस असेल. तुमची कार्यनिष्ठा कामाच्या ठिकाणी सर्वांना प्रभावित करेल. तुम्ही तुमच्या सहकाऱ्यांपेक्षा सरस कामगिरी करण्यात यशस्वी व्हाल. परदेशी व्यवसायात गुंतलेल्यांना काही चांगली बातमी मिळू शकते. अनेक दिवसांपासूनची इच्छा पूर्ण झाल्याने समाधान मिळेल. जर तुम्ही मालमत्ता खरेदी करण्याचा विचार करत असाल, तर परिस्थिती तुमच्यासाठी अनुकूल असेल. मात्र कोणताही निर्णय घाईने घेणे टाळा.
मिथुन – अपूर्ण कामे पूर्ण करण्यासाठी आजचा दिवस खूप अनुकूल असेल. बऱ्याच काळापासून रखडलेल्या कामांना गती मिळेल आणि यशाची शक्यता वाढेल. नवीन लोकांना भेटणे भविष्यात फायदेशीर ठरू शकते. सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात काम करणाऱ्यांना नवीन संधी मिळतील. आज बोलण्यात संयम ठेवा, कारण अगदी लहानसहान गोष्टींवरूनही वाद निर्माण होऊ शकतो. शासकीय कामे पूर्ण होण्याची शक्यताही आहे.
कर्क – आजचा दिवस सकारात्मकता घेऊन येणारा आहे. घरातून निघण्यापूर्वी वडिलधाऱ्यांचे आशीर्वाद घेणे शुभ ठरेल. नोकरदार जातकांच्या कामासाठी प्रशंसा होईल आणि त्यांना यशही मिळेल. भूतकाळातील चुकांमधून शिकल्याने पुढे जाण्यास मदत होईल. विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक अडचणी दूर होतील आणि त्यांचे मन एकाग्र राहील.
सिंह – आजचा दिवस व्यस्त असेल, पण तुमची मेहनत तुम्हाला यशाच्या जवळ घेऊन जाईल. व्यवसायात संयम बाळगावा लागेल, कारण परिणाम दिसण्यासाठी थोडा वेळ लागू शकतो. उत्पन्न वाढवण्यासाठी नवीन संधींवर लक्ष केंद्रित कराल. सामाजिक कार्यात सहभागी झाल्याने तुमच्या ओळखी वाढतील. विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक कामगिरी उंचावण्यासाठी मेहनत करावी लागेल.
कन्या – खर्च नियंत्रणात ठेवणे आज महत्त्वाचे ठरेल. आवडणाऱ्या गोष्टींवर भरमसाट खर्च करण्याचा मोह होईल, पण तसे न करणे शहाणपणाचे ठरेल. संपत्तीत वाढ होण्याची चिन्हे दिसत आहेत. काही जुने व्यवहार मार्गी लागू शकतात. विद्यार्थ्यांचे अभ्यासावरून लक्ष विचलित होऊ शकते, त्यामुळे त्यांना अधिक लक्ष केंद्रित करण्याची गरज आहे. अनेक जबाबदाऱ्या असूनही, तुम्ही सर्व कामे यशस्वीपणे पूर्ण करू शकाल.
तुळ – अधिक सावधगिरीने पावले उचलण्याची आवश्यकता आहे. कायदेशीर किंवा मालमत्तेच्या बाबींसंबंधी कोणताही निर्णय विचारपूर्वक घ्या. संततीच्या यशामुळे तुम्हाला अभिमान वाटेल. मात्र भावनांच्या आहारी जाऊन त्यांच्या भवितव्याबाबतचा निर्णय घेणे टाळा. संयम आणि विवेकबुद्धीने घेतलेले निर्णयच फायदेशीर ठरतील.
वृश्चिक – परिस्थिती आज तुमच्यासाठी अनुकूल राहील. अनेक प्रलंबित कामे पूर्ण होऊ शकतील. स्वतःच्या आरोग्याबाबत, विशेषतः पोटाच्या समस्यांबाबत सावध रहा. इतरांच्या कामात विनाकारण हस्तक्षेप करणे टाळा. अडकलेली आर्थिक प्रकरणे देखील सकारात्मक परिणाम दर्शवत आहेत. कुटुंबासोबत घालवलेला वेळ मनःशांती देईल. विद्यार्थ्यांना एखाद्या पार्ट टाइम नोकरीची संधी मिळेल.
हेही वाचा – आळंदी ज्ञानेश्वर माऊलींची…
धनु – उत्पन्नाचे नवीन स्रोत आज निर्माण होण्याची शक्यता आहे. नोकरी बदलण्याचा विचार करत असाल, तर एक चांगली संधी निर्माण होऊ शकते. विद्यार्थ्यांना नवीन गोष्टी शिकण्यात रस वाटेल आणि ते नवीन अभ्यासक्रमाला प्रवेश घेण्याचा विचार करू शकतात. संततीच्या यशामुळे तुम्हाला अभिमान आणि आनंद वाटेल.
मकर – स्वतःच्या कामावर पूर्णपणे लक्ष केंद्रित करणे आज आवश्यक आहे. काही अडथळे नक्कीच येतील, पण संयम आणि कठोर परिश्रमाने तुम्ही त्यावर मात कराल. वाहन चालवताना सावधगिरी बाळगा. बऱ्याच काळापासून प्रलंबित असलेली कामे पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करा. कामाच्या ठिकाणी तुमची मते स्पष्टपणे मांडा, जेणेकरून तुमच्या प्रयत्नांना आणि कल्पनांना योग्य प्रकारे व्यासपीठ मिळेल.
कुंभ – आरोग्याच्या समस्यांपासून आज दिलासा मिळेल. त्यामुळे तुमची मानसिक शांती टिकून राहील. जर तुम्ही एखाद्या समस्येमुळे त्रस्त असाल, तर ती सुटण्याची शक्यता आहे. कामाच्या ठिकाणी एखादे चांगले आणि मनाजोगे काम मिळाल्याने तुमचा उत्साह वाढेल. गुंतवणुकीबाबत विचारपूर्वक निर्णय घेणे तुमच्याच हिताचे आहे. विद्यार्थी शिक्षणासाठी परदेशी जाण्याचा निर्णय घेतील.
मीन – छोट्या संधींचे मोठ्या लाभात रूपांतर करण्याचा आजचा दिवस आहे. आज तुमची कार्यक्षमता वाढेल आणि तुम्ही सर्व महत्त्वाची कामे वेळेवर पूर्ण करण्यात यशस्वी व्हाल. तुमच्या व्यस्त वेळापत्रकातून कुटुंबासाठी वेळ काढाल, ज्यामुळे वातावरण आनंदी बनेल. सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रातील तुमचे स्थान अधिक मजबूत होईल, मात्र काही नवीन विरोधकही निर्माण होऊ शकतात. शासकीय कामात सकारात्मक प्रगती होण्याची शक्यता आहे.
