वेळ कुठलीही असावी, कॉलेजच्या मित्र-मैत्रिणींचा कंपू असावा, सगळे हसत खिदळत असावेत, समोर पाणीपुरीची गाडी दिसावी आणि कोणीतरी म्हणावं, “चला, पाणीपुरी खाऊया…”
रम्य संध्याकाळ असावी, सोबत प्रेयसी असावी, हातात हात गुंफलेले असावेत आणि समोर पाणीपुरीची गाडी दिसताच तिने म्हणावं, “चल, पाणीपुरी खाऊया…”
पुन्हा रम्य संध्याकाळ असावी, लग्न नुकतंच झालेलं असावं, नातं अगदी नवथर असावं आणि समोर पाणीपुरीची गाडी दिसताच तिने म्हणावं, “चल, पाणीपुरी खाऊया…”
तशीच एक संध्याकाळ असावी, लग्नाला थोडी थोडकी नव्हे, तर पंचवीस वर्षं झालेली असावीत. नुकतंच कडाडून भांडण झालेलं असावं आणि समोर पाणीपुरीची गाडी दिसताच त्याने म्हणावं, “चल, पाणीपुरी खाऊया…”
पुन्हा तशीच एक संध्याकाळ असावी, कातर नाही म्हणणार मी, पण लग्नाला पन्नास वर्षं झाली असावीत, दोघांनाही कवळ्या आणि हातात काठी असावी, समोर पाणीपुरीची गाडी दिसावी आणि दोघांनीही म्हणावं, “चल, पाणीपुरी खाऊया…”
हेही वाचा – मनात घर करू बसलेली ‘सुशीला’!
आयुष्याच्या कुठल्याही वळणावर असताना जिच्यासाठी ‘नाही’ किंवा ‘नको’’ हे शब्द शब्दकोषातून पार पुसून टाकले जावेत, अशी सखी म्हणजे पाणीपुरी. महती फार थोर तिची. उत्तरेत तिला ‘गोलगप्पा’ म्हणतात म्हणे, पण हे नाव काही आपल्याला रूचत नाही आणि पचत तर त्याहून नाही! अगदी ‘पानीपुडी’ असं कोणी म्हणलं तरी टाळकं सटकतं!!!
हृदयाच्या कप्प्यात या ‘पाणीपुरी’ नामक परीची एक खास जागा असते, सगळ्यांच्याच! पाणीपुरी म्हणजे जीव ओवाळून टाकावी, अशी नजाकत!! गोल गरगरीत पुरी अंगठ्याने फोडून, त्यात थोडासा रगडा घालून, चरचरीत, आंबट, तिखट आणि काहीशा गोड अशा पाण्याच्या हंड्यात किंवा पातेल्यात डुबकी घेऊन नखशिखांत ओली होऊन, उत्सुकतेने हाती धरलेल्या ताटलीत आली, की अर्धी लढाई जिंकली जाते…
मग ती हळुवार उचलून, फुटणार नाही याची काळजी घेत मोठ्ठा ‘आ’ करत, तोंडात सोडली की, भयंकर विस्फोट होतो तोंडात, डोळे मिटलेच जातात आणि आपण आपले राहातच नाही. तिचेच होऊन जातो पूर्णपणे! पहिली पूर्ण खाऊन व्हायच्या आधीच ताटलीत दुसरी आलेली असते आणि मग हातघाई सुरू होते. हात कानावर घट्ट दाबला जातो आणि तनामनावर सुखाच्या लहरी उमटत राहतात… एका पाठोपाठ एक, निरंतर. वडवानल ग्रासून आणि वेढून टाकतो अवघ्या शरीराला. खाऊन झाल्यावर मग एक सुकी पुरी मागितली जाते, मुखशुद्धीसाठी आणि तेव्हा कुठे आत्मा सुखावतो.
हेही वाचा – शोध कळणाच्या भाकरीचा!
चाट या प्रकाराची महाराणी म्हणजे पाणीपुरी! बाकी शेवपुरी, दहीपुरी, रगडा पॅटिस वगैरे पण तितकेच मातब्बर… पण या सगळ्यांचं नेतृत्व करावं ते पाणीपुरीनेच. तिने पुढं चालावं आणि या सगळ्यांनी चवऱ्या ढाळाव्यात, तिने पालखीत बसावं आणि बाकीच्यांनी भोई व्हावं… अशी तिची महती.
बाहेर खाताना चाळीस, पन्नास रुपये मोजून पाच-सहा पुऱ्या खाणं हा मात्र आतबट्याचा व्यवहार असतो. नुसतीच जीभ चाळवली जाते आणि मन काही भरत नाही. मग बायकोला लग्गा लावला जातो. शंभर पुऱ्याचं पाकिट आणून रगडा, खारी बुंदी, उकडलेले मूग आणि तिच्या हातचं चविष्ट पाणी असं सगळं घेऊन जमिनीवर ठाण मांडून बसावं लागतं. पंचवीस तीस पुऱ्या खाल्यावर मध्यंतर होतं आणि संपलेला रसद पुरवठा सुरळीत करून, परत एकदा आडवा हात मारल्यानंतरच या व्रताची सांगता होते. जाता जाता, वाटीभर पाणी पिऊन मगच मी हात धुवायला उठतो.
एवढं सगळं यथासांग होऊनसुद्धा शेवटी ‘घर की मुर्गी दाल बराबर’ या उक्तीला जागत, बोलावू लागते चाटची गाडी आठवड्याभरातच! भय्याने त्याचा हात यथासांग बुडवून ताटलीत ठेवलेल्या पाणीपुरीला सन्मान देण्यासाठी… एकच प्यालासारखी ती एकच पुरी व्यसनाधीन करण्यासाठी पुरेशी असते. तो काय वापरतो, कुठे तयार करतो हे सगळं नजरेआड करून पाय वळतातच चाटच्या गाडीकडे परत परत, माझे तरी! तुमचं मला ठाऊक नाही…
