‘खोकला’ ही किरकोळ तक्रार घेऊन आलेल्या अन् एव्हाना मिसरूडही न फुटलेल्या मुलाच्या छातीला स्टेथो लावला आणि माझ्याच छातीत धस्सऽऽ झालं! त्याला किंवा त्याच्या आईला वाटत असलेला हा ‘खोकला’ म्हणजे थंडी किंवा प्रदूषणामुळं निश्चितच नव्हता; अन् हा खोकला साधाही नव्हता… एखाद्या जुन्या डिझेल इंजिनसारखा श्वासाचा आवाज सोबत पाचेक मिनिटं जोरजोरानं खाकरल्यानंतर आणि खोकल्यानंतरच थोडा ‘कफ’ पडून घसा साफ होण्याची तक्रार!
पठ्ठ्याकडून तिनेक डॅाक्टर आधीच गाठून झाले होते… कफ सिरपच्या चारेक बाटल्याही रिचवल्या होत्या… सरतेशेवटी तो आज माझ्याकडं आला होता. मला 99% गुपित उलगडलं होतं, पण थेट विचारणं थोडं शिष्टसंमत वाटत नव्हतं म्हणून थोडं आडून विचारलं,
“बेटा, दिवसभर बरा असतोस, पण हा खोकला सकाळीच छळतो ना?”
“हो…” त्यानं एक सेकंदाचाही विलंब न लावता उत्तर दिलं.
“दॅट्स इट… (चोर सापडला) बाळा आपल्या फुफ्फुसात ‘सिलिया’ नावाच्या सूक्ष्म झाडूसारख्या पेशी असतात. जसं आपण सकाळी उठून घरात झाडू मारतो, तसंच या पेशींचं काम असतं फुफ्फुसातील कचरा आणि धूळ बाहेर फेकणं… घरातील झाडूला अडथळा आणल्यास घर साफ न होता कचरा साठून रहातो, तसंच कधीकधी आपल्या या फुफ्फुसातल्या झाडूवाल्या सिलियांना अडथळा आणल्यास काही काळासाठी त्या ‘कोमा’त जातात किंवा अर्धांगवायू झाल्यासारखं स्तब्ध होतात…
हेही वाचा – त्यानं विचारलं, ‘डॉक्टर, काही सीरियस आजार तर नाही ना?’
रात्रभर जेव्हा कुठलाच अडथळा नसतो, तेव्हा सिलिया पुन्हा शुद्धीवर येत कामाला लागतात आणि रात्रभर जमा झालेला सगळा कचरा, धूळ आणि टॉक्सिन्स ते गळ्याकडं ढकलायला लागतात अन् सकाळी उठल्यावर तो सगळा साठा बाहेर काढण्यासाठी तुमची फुफ्फुसं जोरात ‘बंड’ करतात, त्यालाच आपण म्हणतो ‘स्मोकर्स कफ!’”
मी सविस्तर उत्तर दिल्यानंतर मात्र माय-लेक दोघंही चमकले.
हो ना करत “कधी कधी मित्रांसोबत होतं स्मोकिंग” तो कबूल झाला… न होऊन करतो काय?
त्याला जे सांगितलं, तेच तुम्हालाही सांगतो… हा खोकला म्हणजे शरीरानं दिलेली ‘वॉर्निंग बेल’ आहे! जर हा कचरा रोज साफ झाला नाही तर, फुफ्फुसातल्या पिशव्या खराब होतात आणि पुढं जाऊन COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) सारखा गंभीर आजार होऊ शकतो…
हेही वाचा – डॉक्टरनं सांगितल्यावर सर्वांनीच वाढविली दाढी अन्….
खोकला सकाळचाच का? कारण रात्री सिलिया पुन्हा ‘रिपेअर’ होतात आणि कचरा बाहेर काढण्याची मोहीम राबवतात…
जर कफ पांढरा असेल तर ठीक पण तो पिवळा किंवा हिरवा असेल तर फुफ्फुसात संसर्ग झाल्याचं ते लक्षण आहे! दीर्घकाळ धुम्रपान केल्यास हे ‘सिलिया’ कायमचे नष्ट होतात, मग फुफ्फुसं स्वतःची साफसफाई कधीच करू शकत नाही…
आता हे सगळं ऐकून तुमच्यापैकी धु्म्रपान करणारं असेल त्यांनी सिगारेट पूर्णपणे बंद करण्याचा धाडसी निर्णय घेतला तर, पहिल्या काही दिवसांत त्यांचा खोकला उलट वाढेल… पण अजिब्बात घाबरू नका, याचा अर्थ सिलिया पूर्ण जोमानं कामाला लागले आहेत म्हणून ते सगळा जुना कचरा साफ करत आहेत.
