ही गोष्ट आहे परदेशातली… गावाबाहेरचा मोकळा रस्ता आहे. एक आलिशान कार एक मॅडम चालवत आहेत. गाडी सुसाट वेगाने पळते आहे… गाणी ऐकणे सुरू आहे आणि मोबाइलवर मॅडमचे बोलणे – हसणे पण सुरू आहे. बोलण्याच्या नादात मॅडमकडून अचानक जोरदार करकचून ब्रेक लागतो आणि गाडी रस्त्याच्या एका साइडला जाऊन थांबते. रस्त्याच्या बाजूला उभा असलेल्या खेड्यामधल्या एकाला हलकीशी धडक बसते. नशिबाने त्या माणसाला अगदीच किरकोळ दुखापत होते आणि एवढ्यावरच अपघात थांबलेला असतो.
कुठलाही अपघात झाल्यानंतर संबंधिताला नेहमीच आपली चूक कळलेली असते. पण चूक कबूल करणे, माफी मागणे, हे त्या देशामधल्यांच्या रक्तामध्येच नाही. लगेचच मारामारी सुरू होणे, शिवीगाळ करणे, गर्दी जमा होणे, पोलीस येणे… हेच दृश्य पाहायला मिळते. या अपघातानंतर पण हेच झाले. खेड्यामधले लोक जमा झाले, गाडी चालवणारी स्त्री असल्यामुळे हाणामारी सोडून सगळे सुरू झाले. पोलीस आले. यथावकाश कोर्टामध्ये केस उभी राहिली…
हेही वाचा – जजने ठोठावली 10 डॉलर्स दंडाची शिक्षा, पण…
कार चालवणाऱ्या स्त्रीने शहरातल्या मोठ्यात मोठ्या वकिलाला पाचारण केले होते. तिने आणि खेडुतानी धर्मग्रंथावर हात ठेऊन, “फक्त खरे बोलेन, खोटे बोलणार नाही” अशी शपथ घेतली. त्या देशामध्ये त्यावेळेस वकिलांनी आणि जजने पण शपथ घेण्याची पद्धत होती.
दोन्ही वकिलांनी शपथ घेतली, “कोर्टापुढे खरे काय आहे, ते आणण्याचा आमचा प्रयत्न असेल. केस जिंकणे अथवा हरणे, हे आमच्या करता दुय्यम असणार आहे. न्यायदेवतेची मनापासून सेवा करणे आणि त्याकरिता आपल्या ज्ञानाचा उपयोग करणे, हेच आमचे ब्रीद आहे”.
नंतर जजनी शपथ घेतली, “या खुर्चीत बसल्यानंतर मी माझ्यामधला ‘मी’ बाजूला काढून ठेवत आहे, माझा निर्णय नि:पक्षपाती असेल आणि सत्याच्या बाजूने राहील.”
कोर्टाचे कामकाज सुरू झाले…
स्त्री चालक : जज साहेब, मी रस्त्यावर व्यवस्थित समोर बघत गाडी चालवत होते. माझा मोबाइल बंद होता. गाडीतली म्युझिक सिस्टीम पण ऑफ होती. मी सीट-बेल्ट पण लावलेला होता. हाच मनुष्य अचानक मधे आल्यामुळे हा अपघात झाला.
अपघातग्रस्त : महाराज, मी रस्यावर गेलो नव्हतोच. मी शेतामधले काम संपवून रस्त्याच्या कडेला विडी पित उभा होतो, आणि या बाईंची गाडी माझ्या अंगावर आली.
अपघातग्रस्ताचे वकील : युवर ऑनर, पॉइंट टू बी नोटेड. माझा अशील रस्त्याच्या कडेला उभा राहून विडी पित होता आणि त्याच्या अंगावर गाडी आली. कलम नंबर XXX प्रमाणे मॅडमना त्यांच्या चुकीबद्दल दंड झालाच पाहिजे आणि ती रक्कम या गरीब माणसाला औषधपाण्याकरिता मिळायला पाहिजे.
हेही वाचा – असाही ड्राय-डे! तुम्ही सहमत आहात?
जज (बाईंच्या वकिलांना उद्देशून) : तुमचे यावर काय म्हणणे आहे?
स्त्री चालकाचे वकील : युवर ऑनर, पॉइंट टू बी नोटेड. माझ्या वकील मित्रानेच कोर्टाला दिशा दाखवली आहे.
जज : वकीलसाहेब, तुम्ही काय बोलताय हे जरा विस्तार करून सांगा म्हणजे मला पण समजेल आणि सगळ्यांना समजू शकेल.
स्त्री चालकाचे वकील : आपल्या देशामध्ये रस्त्यावर किंवा रस्त्याच्या बाजूला उभे राहून, म्हणजे पब्लिक प्लेसमध्ये उभे राहून स्मोकिंग करणे हा गुन्हा आहे आणि कडक शिक्षेला पात्र आहे. रस्त्याच्या बाजूला उभा असलेला माणूस स्मोकिंग करताना बघून, माझ्या अशिलाने चांगल्या बुद्धीने त्याला परावृत्त करण्याकरिता गाडी स्लो करून साईडला घेतली. ‘आता या मॅडम आपल्यावर रस्त्यावर बिडी पितो आहे, म्हणून ओरडणार’ हे जाणून हा माणूस गडबडला आणि पळणार, एवढ्यात त्याला गाडीचा किरकोळ धक्का लागला. मॅडमची काहीही चूक नव्हती म्हणून मॅडम वरची केस कोर्टानी रद्दबादल करावी आणि या माणसाविरुद्ध पब्लिक प्लेसवर स्मोकिंग केल्याबद्दल वेगळा गुन्हा दाखल करावा, अशी मी कोर्टाला विनंती करतो.
जज : वकील साहेब तुमच्या बुद्धीला आम्ही दाद देतो. प्रथमदर्शनी केस वेगळीच दिसत होती, आणि तुम्ही तिची फोड करून केसचे खरे स्वरूप बाहेर आणले.
जज : कोर्टामध्ये उभी केलेली केस बंद करावी, असा कोर्ट निर्णय देत आहे आणि पब्लिक प्लेसमध्ये स्मोकिंग केल्याबद्द्ल या गृहस्थांवर वेगळी केस दाखल करावी, असा कोर्ट निर्णय देत आहे. आजचे कोर्टाचे कामकाज संपले.
सगळे जण उभे राहतात. तिथल्या रितीरिवाजाप्रमाणे सगळेजण ठराविक प्रार्थना म्हणतात, न्यायदेवतेला नमस्कार करतात आणि एकमेकांशी कुजबुजत बाहेर पडायला लागतात.
