दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 27 मे 2026; वार : बुधवार
- भारतीय सौर : 06 ज्येष्ठ शके 1948; तिथि : एकादशी 06:21; नक्षत्र : चित्रा अहोरात्र;
- योग : व्यतिपात 27:24; करण : बव 19:06;
- सूर्य : वृषभ; चंद्र : कन्या 18:59; सूर्योदय : 06:01; सूर्यास्त : 19:09;
- पक्ष : शुक्ल; अयन : उत्तरायण; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5128
कमला एकादशी
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
नृत्यदिग्दर्शक, नाटककार, चित्रकार कृष्णदेव मुळगुंद
टीम अवांतर
नृत्यदिग्दर्शक, लेखक, कवी, नाटककार, चित्रकार आणि शिक्षक असे अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व कृष्णदेव मुळगुंद यांचा जन्म 27 मे 1913 रोजी नाशिक येथे झाला. त्यांचे घराणे मूळचे कर्नाटकातले होते. त्यांना कलेचा वारसा असा नव्हता; पण लहानपणापासून चित्रकला, नाटक, नृत्य, संगीत यांची आवड मात्र होती. त्यामुळे वयाच्या 21 व्या वर्षी त्यांनी ललित कलेचा अभ्यास करण्यासाठी मुंबईच्या सर जे.जे. स्कूल ऑफ आर्टमध्ये प्रवेश केला. ते कधीच औपचारिकपणे नृत्य शिकले नव्हते; मात्र, नंतर मुंबईतील ओपन थिएटरमध्ये ते हजेरी लावू लागले.
त्यानंतर मुळगुंद पुण्यात आले आणि स्थिरावले. रेणुकास्वरूप (तेव्हा मुलींचे भावे स्कूल) या शाळेत शिक्षकी पेशा स्वीकारला आणि त्यासोबतच मुळगुंद यांनी आपल्या कलेचा संसार उभा केला. याशिवाय पुण्यात मुलांसाठी नाट्यगृह निर्माण करण्याचे श्रेय त्यांना दिले जाते.
मुळगुंद यांनी अनेक नृत्यनाटिका बसविल्या. ‘घाशीराम कोतवाल’ ही त्यांची सर्वोत्कृष्ट कलाकृती. त्या नाटकात मुळगुंद यांच्या दिग्दर्शनाखाली नाना फडणवीस यांची भूमिका करणाऱ्या नटाने केलेला नाच लाजवाब होता.
हेही वाचा – Bookshelf : दृष्टी बदलणारे ‘मंदिर कसे पहावे’ पुस्तक!
त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली स्मिता पाटील आणि रोहिणी हट्टंगडी यासारख्या दिग्गज कलाकारांनीही सुरुवातीला प्रशिक्षण घेतले होते. बाबासाहेब पुरंदरे यांच्या ’जाणता राजा’ची सर्व कलात्मक बाजू कृष्णराव मुळगुंद यांनीच सांभाळली होती. वयाच्या 82 व्या वर्षी त्यांनी आपल्या चित्रकृतींचे प्रदर्शन पुण्याच्या बालगंधर्व कलादालनात भरविले होते.
मुळगुंद यांनी ज्या ज्या नाट्यकृतींचे नृत्यदिग्दर्शन केले, त्यातील काही संगीतिका, काही ऑपेरा तर काही नाटके आहेत. कृष्णदेवांनी सुमारे तीस लोकनृत्यांचे गीतलेखन, दिग्दर्शन केले. एवढेच नव्हे; तर त्या नाटकांच्या वेषभूषाही कृष्णदेव यांनीच केली होती. कृष्णदेव मुळगुंदांनी एकूण 20 नाटकांचे लेखन केले, त्यांपैकी 10 भावनाट्ये आहेत. समर्थ रामदास यांच्या कार्यावर आधारित ‘आनंदवनभुवनी’वरही त्यांनी काम केले.
कला आणि नृत्य क्षेत्रातील मुळगुंद यांच्या योगदानामुळे त्यांना कलाछाया पुरस्कार, कलागौरव पुरस्कार, कलारत्न पुरस्कार, अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेचा रंगकर्मी पुरस्कार, श्रीमंत दगडूशेठ हलवाई गणपती पुरस्कार, मधू आपटे पुरस्कार, राजा मंत्री पुरस्कार अशा पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले. 11 मे 2004 रोजी त्यांचे निधन झाले. 2011 पासून त्यांच्या नावाने कलासमर्पण पुरस्कार नांदी या संस्थेतर्फे देण्यात येतो. हा पुरस्कार नृत्य, रंगभूमी आणि कला क्षेत्रातील उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या मान्यवरांना प्रदान केला जातो.
आजचे राशीभविष्य
मेष – घरातील वातावरण प्रेम आणि आपुलकीने भरलेले असेल. समाजात आणि कामाच्या ठिकाणी तुमची प्रतिमा अधिक मजबूत होईल. लोक तुमच्या शब्दांना महत्त्व देतील. त्याचवेळी कुटुंबातील कोणी तुम्हाला दुखावणारे बोलले, तर ते प्रकरण हुशारीने हाताळा; कारण नातेसंबंध टिकवणे हीच तुमची सर्वात मोठी ताकद असेल.
वृषभ – नवीन व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आजचा दिवस चांगला आहे, मात्र गुंतवणूक विचारपूर्वक करा. व्यवसायाची भरभराट होत राहील. जोडीदाराचा पाठिंबा तुम्हाला प्रत्येक आव्हानात खंबीर ठेवेल. गरजू व्यक्तीच्या चेहऱ्यावर हास्य फुलवल्याने मनःशांती मिळेल. वडिलोपार्जित मालमत्तेशी संबंधित एखादी बाब मानसिक त्रासाला कारणीभूत ठरू शकते.
मिथुन – नोकरीच्या ठिकाणी परिस्थिती अनुकूल राहील. व्यवसायात नवीन फायद्याचे सौदे होण्याची शक्यता आहे. संततीसोबत वेळ घालवल्याने व्यग्र वेळापत्रकातून काही सुखाचे क्षण अनुभवण्याची संधी मिळेल. मात्र शब्द काळजीपूर्वक निवडा, कारण तुमचे शब्द नातेसंबंध दृढ किंवा कमकुवत करू शकतात. रखडलेली कामे पूर्ण होतील.
कर्क – सुखसोयी आणि ऐश्वर्य यांचा उपभोग घेण्याची संधी मिळेल. अनुभवी व्यक्तींचे मार्गदर्शन तुमच्यासाठी वरदान ठरेल. कामाच्या ठिकाणी एक बहुप्रतिक्षित जबाबदारी तुमच्यावर सोपवली जाईल. मात्र घाईने घेतलेला निर्णय हानिकारक ठरू शकतो, म्हणून प्रत्येक पावलावर सावधगिरी बाळगा. व्यवसायात नव्या तंत्रज्ञानाचा वापर करणे हिताचे ठरले.
सिंह – उत्पन्न आणि खर्च यांच्यात संतुलन राखल्यास तुमची आर्थिक परिस्थिती मजबूत राहील. अनावश्यक खर्च टाळण्याचा प्रयत्न करा. काही लोकांना तुमच्या प्रगतीचा हेवा वाटू शकतो, तेव्हा दक्ष रहा. प्रत्येकावर आंधळेपणाने विश्वास ठेवू नका. तुमचा कल धार्मिक आणि आध्यात्मिक कार्यांकडे अधिक असेल, ज्यामुळे मानसिक ताण लक्षणीयरीत्या कमी होईल.
कन्या – तुमच्या उत्पन्नात वाढ होण्याची चिन्हे आहेत. कुटुंबात नवीन सदस्याच्या आगमनाची बातमी वातावरणात उत्साह भरेल. प्रेमसंबंधांमध्ये थोडी संवेदनशीलता आवश्यक असेल. जोडीदाराच्या भावना समजून घेणे महत्त्वाचे ठरेल. नवीन लोकांना भेटणे भविष्यात फायदेशीर ठरू शकते. अनुभवी व्यक्तीचा सल्ला तुम्हाला नवीन दिशा देऊ शकतो.
तुळ – बहुतेक कामे आज वेळेवर पूर्ण होतील आणि यामुळे आंतरिक समाधान मिळेल. मोठा रखडलेला व्यावसायिक करार अखेर मार्गी लागू शकतो. कामाच्या ठिकाणी इतरांचे दोष शोधण्याऐवजी, स्वतःच्या कामावर लक्ष केंद्रित करा; तरच यश मिळेल. एखाद्याला उसने दिलेले पैसे परत मिळतील, अशी चिन्हे आहेत.
वृश्चिक – दिरंगाई केल्याने मोठे नुकसान होऊ शकते, हे आजचा दिवस तुम्हाला शिकवून जाईल. करिअर-संबंधित समस्या हळूहळू सुटतील आणि एखादी अधिकारी व्यक्ती तुम्हाला योग्य मार्गदर्शन करेल. कुटुंबातील ज्येष्ठ सदस्यांसोबत वेळ घालवल्याने नात्यांमधील जवळीकता आणि भावनिक बंध वाढतील.
हेही वाचा – माणुसकी… एकाने दिला तडा, तर इतरांनी जपली!
धनु – दिवस धावपळीचा असेल, पण ही धावपळ भविष्यात यशाचा मार्ग मोकळा करू शकते. प्रभावशाली लोकांना भेटल्याने नवीन संधींची दारे उघडू शकतात. उत्पन्नातील वाढीमुळे आत्मविश्वास वाढेल. ऐकीव माहितीवर अवलंबून राहणे हानिकारक ठरू शकते. आज मौजमजेच्या मूडमध्ये असाल, पण महत्त्वाची कामे आणि अभ्यासाकडे दुर्लक्ष करू नका.
मकर – कुटुंबातील समस्या चर्चेतून हळूहळू सुटतील आणि जोडीदाराचा पाठिंबा तुम्हाला खंबीर ठेवेल. दुसरीकडे, व्यवसायातील काही आगामी आव्हानांमुळे चिंता निर्माण होऊ शकते. प्रतिस्पर्धी कुरघोडी करण्याचा प्रयत्न करतील. पण हुशारीने त्यांचा मुकाबला कराल. नोकरीत वरिष्ठांची मर्जी राहील. प्रवास करताना मौल्यवान वस्तूंची विशेष काळजी घ्या.
कुंभ – दिवस नफा आणि नवीन संधींनी भरलेला असेल. काही प्रभावशाली व्यक्तींना भेटल्याने तुमच्या करिअरला किंवा व्यवसायाला नवी दिशा मिळू शकते. मेहनतीचे फळ मिळेल. शेअर बाजार किंवा गुंतवणूक क्षेत्रात असलेल्या जातकांसाठी दिवस चांगला आहे, मात्र मोठी जोखीम घेणे टाळा. स्वतःच्या कामासाठी इतरांवर जास्त अवलंबून राहणे योग्य ठरणार नाही.
मीन – एखादी आनंदाची बातमी मिळेल. उत्पन्नातील वाढ प्रचंड आनंद देईल. एखादा जुना न्यायालयीन खटला तुमच्या बाजूने लागू शकतो, ज्यामुळे मोठा दिलासा मिळेल. घराच्या सजावटीचे किंवा नूतनीकरणाचे काम सुरू होऊ शकते. कुटुंब एखाद्या शुभ प्रसंगासाठी सज्ज होईल. नोकरीच्या शोधात असलेल्यांना एखादी आशादायक बातमी मिळू शकते.
