दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 12 ऑक्टोबर 2026; वार : सोमवार
- भारतीय सौर : 20 आश्विन शके 1948; तिथि : व्दितीया 22:12; नक्षत्र : स्वाती 23:51;
- योग : विष्कंभ 20:31; करण : बालव 09:47;
- सूर्य : कन्या; चंद्र : तुळ; सूर्योदय : 06:31; सूर्यास्त : 18:19;
- पक्ष : शुक्ल; अयन : दक्षिणायन; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5128
चंद्रदर्शन
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
भारतातील पहिल्या महिला पदवीधर कामिनी रॉय
टीम अवांतर
कवयित्री आणि समाजसेविका म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या कामिनी रॉय यांचा जन्म 12 ऑक्टोबर 1864 रोजी तत्कालीन बंगालच्या बेकरगंज जिल्ह्यात झाला. हे ठिकाण आता बांगलादेशमध्ये आहे. त्यांची आणखी एक विशेष ओळख म्हणजे, ब्रिटिशकालीन भारतातल्या त्या पहिल्या महिला पदवीधर होत्या. त्यांच्या घरी शिक्षणाचे वातावरण होते. त्यामुळे कामिनी यांनाही शिक्षण घेतले. प्राथमिक शिक्षण घेत असतानाच त्यांना गणित विषय सर्वाधिक आवडत असे, पण नंतरच्या काळात मात्र त्यांना संस्कृत भाषेची गोडी लागली. त्यामुळे त्यांनी संस्कृत मुख्य विषय घेऊनच कोलकाता विद्यापीठाच्या बेथ्यून महाविद्यालयातून 1886 साली पदवी प्राप्त केली. अशा प्रकारे पदवी परीक्षा उत्तीर्ण होणाऱ्या त्या पहिल्या भारतीय महिला ठरल्या.
पदवीनंतर त्यांनी बेथ्यून महाविद्यालयातच अध्यापनाचे कार्य सुरू केले. याशिवाय महिलांची स्थिती सुधारण्यासाठी त्या प्रयत्न करू लागल्या, त्यानिमित्ताने या प्रयत्नांच्या आंदोलनाशी त्या जोडल्या गेल्या. कामिनी रॉय भारतातील पहिल्या पिढीच्या महिला समाज सुधारकांपैकी एक होत्या, ज्यांनी भारतात स्त्रीवादाचा झेंडा रोवला. कामिनी रॉय यांनी आपले संपूर्ण जीवन महिलांना सर्वप्रकारचे अधिकार मिळवून देण्यासाठी खर्च केले.
हेही वाचा – नवरात्री… आत्मिक शक्ती जागृत करण्याचे पर्व
कामिनी रॉय यांचे भारतीय महिलांच्या प्रगतीसाठीचे सर्वात मोठे योगदान म्हणजे महिलांना मिळालेला मताधिकार. कामिनी रॉय यांनी कुमुदिनी मित्रा आणि मृणालिनी सेन यांसारख्या महिलांना सोबत घेऊन ‘बंगीय नारी समाजा’ची स्थापना केली. त्याद्वारे महिलांच्या मताधिकारासाठी बंगाल प्रांतात चळवळ उभारली. कामिनी रॉय आणि सहकाऱ्यांनी सुरू केलेल्या या चळवळीने बंगाली महिलांना मताधिकार प्रदान करण्यात प्रमुख भूमिका बजावली आणि 1926 साली त्यांना हा महत्त्वाचा अधिकार मिळाला.
याशिवाय कामिनी यांनी महिला शिक्षण तसेच महिला श्रम क्षेत्र यांसाठी देखील मोठे काम केले. त्या काळी बाल विवाहाचे प्रमाण फार होते. त्यातही मुलींच्या विवाहाचे वय केवळ 14 वर्षे इतके असायचे. लवकर होणाऱ्या विवाहांमुळे मुली उच्च शिक्षणापासून वंचित रहात होत्या. हे लक्षात आल्यावर कामिनी यांनी मुलींच्या उच्च शिक्षणासाठी घरोघरी जाऊन जनजागृती-प्रबोधनपर आंदोलन चालवले. त्यांनी लोकांना आवाहन केले की, मुलींच्या विवाहाआधी त्यांनी किमान एकदा तरी विद्यापीठाची प्रवेश परीक्षा देऊ द्या. त्यांच्या अशा प्रयत्नांमुळे बंगालमध्ये मुलींना शिकविण्याकडे लोकांचा कल वाढला. कोलकाता विद्यापीठाने देखील रॉय यांच्या शिक्षण तसेच सामाजिक सुधारणांसाठीच्या योगदानाची दखल घेत त्यांना ‘जगतरत्नी’ सुवर्णपदक देऊन सन्मानितही केले. 1922 ते 1923 या काळात त्या फिमेल लेबर इनव्हेस्टिगेशन कमिशनच्या अध्यक्ष सदस्या देखील होत्या.
कामिनी रॉय या उत्तम साहित्यिक-कवयित्री देखील होत्या. 1889 मध्ये रॉय यांनी ‘ आलो छाया’ हा आपला पहिला काव्यसंग्रह प्रकाशित केला आणि पुढे त्या एक अग्रगण्य बंगाली कवयित्री बनल्या. त्यांच्या शेकडो कविता आजही अनेक बंगाली लोकांच्या मनात स्थान मिळवून आहेत. 1930 साली आयोजित करण्यात आलेल्या बंगाली साहित्य संमेलनाच्या त्या अध्यक्षा होत्या. 1931 ते 1933 मध्ये त्यांनी बंगाली साहित्य परिषदेच्या उपाध्यक्षपदाची जबाबदारी देखील सांभाळली. याच पदावर असताना 27 सप्टेंबर 1933 रोजी त्यांचा मृत्यू झाला. कामिनी रॉय यांच्या 155 व्या जन्मदिनानिमित्त 2019 मध्ये गूगलनं डूडलद्वारे त्यांना सलाम केला होता.
आजचे राशिभविष्य
मेष – नवरात्रीतील आजचा दुसरा दिवस तुमच्यासाठी समृद्धी, उत्साह आणि नवीन आशा घेऊन येत आहे. जबाबदाऱ्या थोड्या अधिक आहेत असे वाटू शकते, परंतु तुमचा आत्मविश्वास तुम्हाला प्रत्येक आव्हानाचे संधीत रूपांतर करण्यास मदत करेल. तुम्ही काहीतरी नवीन काम सुरू करू शकता. यामुळे भविष्यात नफा मिळू शकतो. तुमची दीर्घकाळापासूनची इच्छा पूर्ण होण्याची चिन्हे आहेत. विद्यार्थ्यांसाठी कठोर परिश्रम आणि यशाचा दिवस आहे. नोकरदार व्यक्तींनी एका गोष्टीची जाणीव ठेवली पाहिजे: अगदी लहानशा निष्काळजीपणाचेही मोठे परिणाम होऊ शकतात, त्यामुळे कामाच्या ठिकाणी पूर्ण काळजी बाळगा.
वृषभ – आज तुमच्या मेहनतीची दखल घेतली जाण्याची आणि तिचा सन्मान होण्याची शक्यता आहे. तुमच्या चांगल्या कामांची चर्चा होईल आणि त्यामुळे तुमची प्रतिष्ठा वाढू शकते. अनुभव आणि शहाणपण तुम्हाला कठीण परिस्थिती सहजतेने हाताळण्यास सक्षम करेल. एखादी छोटी सहल आज कराल. मात्र हा प्रवास केवळ स्थळदर्शनापुरता मर्यादित राहणार नाही; तर तो एका फायदेशीर संधीचे दारही उघडू शकतो. इतरांवर आंधळा विश्वास ठेवणे टाळा. तुमची प्रतिभा आणि सर्जनशील विचार आज लोकांना प्रभावित करतील आणि तुम्हाला एक वेगळी ओळख मिळवून देऊ शकतात.
मिथुन – आज, तुम्हाला उत्पन्न आणि खर्च यात चांगला समतोल साधण्याची गरज आहे. स्वतःचे आर्थिक व्यवहार व्यवस्थित ठेवल्याने तुमचे मन शांत राहील. परिस्थिती देखील तुमच्या बाजूने असेल. एखाद्या प्रवासादरम्यान किंवा विशेष बैठकीदरम्यान, तुम्हाला अशी महत्त्वाची माहिती मिळू शकते जी भविष्यात फायदेशीर ठरू शकेल. स्वतःच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करणे टाळा. कामाच्या ठिकाणी एखादी समस्या आल्यास, तात्काळ प्रतिक्रिया देण्याऐवजी शांतपणे त्यावर उपाय शोधा. आज उचललेले एक नवीन पाऊल भविष्यातील यशाचा पाया ठरेल.
कर्क – आजचा दिवस यश आणि सावधगिरी दोन्ही घेऊन येणारा आहे. कामाच्या ठिकाणी यश मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र स्वतःच्या आरोग्याबाबत अतिरिक्त सावधगिरी बाळगणे आवश्यक असेल. पैसे कमावण्याच्या बाबतीत स्पष्ट आणि अचूक मार्गाचे अनुसरण करणे सर्वोत्तम आहे. पूर्णत्वाला आलेले एखादे काम अचानक थांबू शकते, मात्र घाबरून जाण्याऐवजी संयम ठेवल्यास परिस्थिती नियंत्रणात राहील. परदेशात शिक्षण किंवा करिअर करण्याची योजना आखत आहेत, त्यांना चांगली बातमी मिळू शकते.
सिंह – आज संयम आणि समजूतदारपणा ही तुमची सर्वात मोठी शस्त्रे असतील. कौटुंबिक समस्यांमुळे तुमचे लक्ष विचलित होऊ शकते, परंतु तुम्ही शहाणपणाने परिस्थिती हाताळाल. अपूर्ण कामांमध्ये दिरंगाई करणे आज तुमच्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. आर्थिक बाबतीत, सावधगिरी बाळगा. धार्मिक आणि आध्यात्मिक बाबींमध्ये तुमची रुची वाढेल, ज्यामुळे तुमच्या मनाला शांती मिळेल. भूतकाळातील चुका तुम्हाला असे धडे शिकवेल ज्यामुळे तुमचे भविष्य सुधारण्यास मदत होईल.
कन्या – आज, तुम्ही प्रत्येक पाऊल काळजीपूर्वक टाकणे आवश्यक आहे. जोखमीचे निर्णय टाळणे तुमच्यासाठी चांगले राहील. दीर्घकाळ प्रलंबित असलेले सरकारी काम पुढे सरकून दिलासा मिळू शकतो. मात्र काही कामे शेवटच्या क्षणी थांबण्याची शक्यता आहे, त्यामुळे संयम राखा. एखाद्या नवीन व्यक्तीवर लगेच विश्वास ठेवण्याऐवजी, आधी त्यांना समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. एखाद्या शुभ कौटुंबिक कार्यक्रमाच्या तयारीमुळे घरात आनंदाचे वातावरण निर्माण होऊ शकते. राजकारण किंवा सार्वजनिक जीवनात असलेल्या व्यक्तींना आज सन्मान मिळेल.
तुळ – आज, तुम्ही नियोजित पद्धतीने केलेले प्रत्येक प्रयत्न यशाकडे नेतील. प्रॉपर्टी व्यवसायात असलेल्यांसाठी हा काळ फायदेशीर ठरू शकतो. नोकरदारांचा आत्मविश्वास वाढेल, ज्यामुळे तुम्ही धैर्याने महत्त्वाचे निर्णय घेऊ शकाल. सरकारी योजनांमधील गुंतवणुकीतून नफा मिळू शकतो, परंतु आर्थिक निर्णय हुशारीने घ्या. वाहनासंबंधी अनपेक्षित खर्च उद्भवू शकतात, त्यामुळे बजेटची काळजी घ्या. सासरच्या मंडळींकडून काही चांगली बातमी मिळण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे कुटुंबात आनंद पसरेल आणि तुमचा दिवस खास बनेल.
वृश्चिक – आज तुमच्या कामात अडथळा आणण्याचा प्रयत्न काही जणांकडून केला जाऊ शकतो. मात्र तुमचा आत्मविश्वास आणि समजूतदारपणा त्यांचे प्रयत्न हाणून पाडेल. दीर्घकाळापासून असणारी चिंता हळूहळू दूर होऊ शकते. संततीच्या भविष्याबद्दल थोडी चिंता असेल, परंतु लवकरच सकारात्मक चिन्हे दिसण्याची शक्यता आहे. स्वतःच्या आरोग्याची, विशेषतः डोळ्यांची काळजी घ्या. आर्थिक बाबींमध्ये सावधगिरी बाळगा आणि भविष्यात होणारे गैरसमज टाळण्यासाठी व्यवहारात स्पष्टता ठेवा.
हेही वाचा – संसार से भागे फिरते हो…
धनु – आज, तुमचे बोलणे आणि वागणूक लोकांना विशेष प्रभावित करेल. करिअरच्या नवीन संधी निर्माण होऊ शकतात, तुम्हाला नवीन नोकरीची ऑफरसुद्धा मिळू शकते. आज आपल्या खर्चावर नियंत्रण ठेवणे महत्त्वाचे आहे, अन्यथा तुम्हाला नंतर आर्थिक दबावाचा सामना करावा लागू शकतो. इतरांच्या वैयक्तिक बाबींमध्ये जास्त हस्तक्षेप करणे टाळा. कुटुंबात प्रेम आणि एकोपा टिकून राहील. घर किंवा मालमत्ता खरेदी करण्याचा विचार मनात येऊ शकतो. भविष्यासाठी केलेल्या योजना हळूहळू आकार घेऊ लागतील.
मकर – आज व्यवसाय आणि करिअर या दोन्ही बाबतीत चांगल्या संधी निर्माण होऊ शकतात. तुमच्या कामाचे कौतुक होईल आणि तुमची प्रतिष्ठा वाढेल. एका महत्त्वाच्या करारामध्ये शेवटच्या क्षणी अडथळा येऊ शकतो, त्यामुळे संयम ठेवा आणि कोणताही निर्णय घाईने घेणे टाळा. आज वेळ आणि पैसा हुशारीने वाचवणे महत्त्वाचे ठरेल. आपल्या सभोवतालच्या लोकांना समजून घेताना आणि त्यांचे मूल्यांकन करताना काळजी घ्या, कारण प्रत्येक व्यक्ती तुमचा हितचिंतक नसते. कौटुंबिक बाबींमुळे काही चिंता निर्माण होऊ शकते, परंतु तुम्ही शहाणपणाने परिस्थिती हाताळाल.
कुंभ – आजचा दिवस ऊर्जा, उत्साह आणि यशाने भरलेला असू शकतो. तुमची मेहनत आणि प्रतिभा कामाच्या ठिकाणी लक्ष वेधून घेईल आणि तुमच्या कामाचे कौतुकही होईल. वाहन चालवताना मात्र विशेष सावधगिरी बाळगा. तुम्हाला तुमच्या मुलांसोबत वेळ घालवण्याची संधी मिळेल आणि हे कौटुंबिक क्षण तुम्ही कायम स्मरणात ठेवाल. जे लोक ऑनलाइन काम किंवा डिजिटल मीडियामध्ये गुंतलेले आहेत, त्यांच्यासाठी आजचा दिवस विशेषत्वाने चांगला असू शकतो. नवीन ओळखींमुळे भविष्यात फायदा होऊ शकतो. एखादा रखडलेला व्यावसायिक करार पूर्ण झाल्यामुळे आर्थिक परिस्थिती मजबूत होण्याची चिन्हे आहेत.
मीन – आज आनंद घेऊन येणारा असा हा दिवस असेल. दिवसाची सुरुवात एखाद्या चांगल्या बातमीने होऊ शकते आणि त्यानंतरही सकारात्मक घटना घडतील. वडिलांशी किरकोळ कारणावरून मतभेद होऊ शकतात, परंतु जर तुम्ही त्यांच्याशी संयमाने आणि आदराने वागलात, तर परिस्थिती लवकरच पूर्ववत होईल. वैवाहिक जीवनातील छोट्या-छोट्या वादांना मोठे स्वरूप येणार नाही याची काळजी घ्या. जर तुम्हाला तुमची चूक लक्षात आली, तर ती कबूल करण्यास संकोच करू नका.
