दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 10 नोव्हेंबर 2026; वार : मंगळवार
- भारतीय सौर : 19 कार्तिक शके 1948; तिथि : प्रतिपदा 13:59; नक्षत्र : विशाखा 09:18;
- योग : शोभन 27:09; करण : बालव 26:53;
- सूर्य : तुळ; चंद्र : वृश्चिक; सूर्योदय : 06:41; सूर्यास्त : 18:02;
- पक्ष : शुक्ल; अयन : दक्षिणायन; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2083; युगाब्द : 5128
अभ्यंगस्नान
बलिप्रतिपदा
दीपावली पाडवा
गोवर्धन पूजन
अन्नकूट
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
मराठी लेखिका सानिया
टीम अवांतर
मराठी साहित्यातील सिद्धहस्त लेखिका सानिया यांचा जन्म 10 नोव्हेंबर 1952 रोजी सांगली येथे झाला. त्यांचे पूर्ण नाव सुनंदा कुलकर्णी. लेखनासाठी त्यांनी सानिया हे टोपणनाव घेतले. वडिलांच्या सतत बदल्या होत असल्याने त्यांचे शिक्षण अमरावती, नागपूर, नाशिक, पुणे आणि मुंबई येथील शाळा, काॅलेजांमधून झाले.
1972 साली त्यांनी पुणे विद्यापीठातून बी.काॅम.ची पदवी, तर 1974 मध्ये एम.काॅम.ची पदवी मुंबई विद्यापीठातून घेतली. नॅशनल लॉ स्कूल, बंगळुरू येथून त्यांनी मानवाधिकार कायदा पदविका संपादन केली. नंतर पंचवीस वर्ष त्या स्वयंसेवी समुपदेशक आणि प्रशिक्षक म्हणून कार्यरत होत्या.
हेही वाचा – वैदिक ज्योतिषशास्त्र : 100 महत्त्वपूर्ण सिद्धांत – लाभ, मुक्तता
1968 साली ’हरवलेली पाऊलवाट’ ही त्यांची पहिली कथा ’श्री’ साप्ताहिकात प्रसिद्ध झाली. त्यानंतर त्यांनी सातत्याने कथालेखन केले. 1968 ते 1975 या काळात सानिया यांच्या कथा ’स्त्री’, ’मनोहर’, ’किर्लोस्कर’, ’युगवाणी’ यांसारख्या नियतकालिकांमधून प्रकाशित झाल्या. 1975 नंतर ’सत्यकथा’, ’मौज’ या मासिकांमधून केलेले त्यांचे कथालेखन लक्षणीय ठरले. पुढे ’हंस’, ’दीपावली’, ’साप्ताहिक सकाळ’, ’मिळून साऱ्याजणी’, ’माहेर’, ’कालनिर्णय’, ’अक्षर, ’अनुभव’ आदी नियतकालिकांमधून प्रसिद्ध झालेल्या सानिया यांच्या कथांना विशेष प्रसिद्धी मिळाली.
लग्नानंतर सुनंदा कुलकर्णी सुनंदा बलरामन झाल्या. नवऱ्याच्या नोकरीच्या निमित्ताने सानिया यांचे मद्रास, बंगलोर, भुवनेश्वर अशा विविध शहरांमध्ये वास्तव्य झाले. पुढे अमेरिका, इटली, चीन, जपान, जर्मनी, पाकिस्तान, फ्रान्स आदी देशांचाही सानिया यांनी प्रवास केला. या सर्व अनुभवांचा प्रत्यक्ष प्रत्यय त्यांच्या लेखनात दिसून येतो.
आजपर्यंत त्यांचे चौदा कथासंग्रह, चार कादंबऱ्या आणि दोन ललितसंग्रह प्रकाशित आहेत. हिंदी, कन्नड, उर्दू, जर्मन आणि इंग्रजी भाषांमध्ये त्यांच्या साहित्याचे अनुवाद झाले आहेत. त्यांच्या अनेक कथा तसेच कादंबऱ्या नाटिका, दूरदर्शन मालिका अशा स्वरूपात रूपांतरित झाल्या आहेत.
कथनात्म साहित्यात केवळ स्त्रियांच्याच लेखनात नव्हे तर एकूण मराठी साहित्यात सानिया यांचे लेखन अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे. 1975 पासून मराठी साहित्यात त्यांनी त्यांचा खास वाचक निर्माण केलेला आहे. त्यांचे ‘शोध’, ‘प्रतीती’, ‘दिशा घराच्या’, ‘ओळख’, ‘भूमिका’, ‘वलय’,’ प्रयाण’ यांसारखे त्यांचे अनेक कथासंगह प्रसिद्ध आहेत.
स्थलांतर’, ‘आवर्तन’, ’अवकाश’ या त्यांच्या तीन कादंबर्‍याही प्रसिद्ध आहेत. कथा, दीर्घकथा, कादंबरी या साहित्य प्रकारात लक्षणीय तरीही प्रयोगशील अशी निर्मिती त्यांनी केली आहे. सानिया यांच्या बहुतेक कथा स्त्रीकेंद्री असल्या तरीही त्या कथांना केवळ या चौकटीत बंदिस्त करता येत नाही.
त्यांच्या साहित्याला मिळालेल्या अनेक पुरस्कारांपैकी जयवंत दळवी पुरस्कार, महाराष्ट्र फाउंडेशन पुरस्कार, विभावरी पाटील पुरस्कार, बहिणाबाई पुरस्कार आणि ग.दि.मा पुरस्कार अशा मानाच्या पुरस्कारांचा समावेश होतो. 2025 मध्ये ठाणे येथे झालेल्या महिला साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदी सानिया यांची निवड करण्यात आली होती.
आजचे राशिभविष्य
मेष – आज तुम्हाला अनेक बाबतीत सकारात्मक परिणाम दिसून येतील. व्यावसायिकांना चांगले यश मिळेल, तर नोकरी करणाऱ्यांना बढती किंवा नवीन जबाबदाऱ्या मिळण्याची शक्यता आहे. कामाच्या ठिकाणी तुमचे कौतुक होऊ शकते. राजकारणात असलेल्या लोकांना जनतेचा वाढता पाठिंबा मिळण्याची शक्यता आहे. जर तुम्ही बऱ्याच काळापासून नवीन घराचे स्वप्न पाहत असाल, तर ते पूर्ण करण्याच्या दिशेने तुमची चांगली प्रगती होऊ शकते. अर्थात कोणताही मोठा निर्णय घेण्यापूर्वी वडिलांचा सल्ला अवश्य घ्या. त्यांचा अनुभव आणि आशीर्वाद तुम्हाला योग्य मार्ग निवडण्यास मदत करू शकतात.
वृषभ – आज तुम्हाला अशी एक बातमी मिळेल, ज्यामुळे तुमच्या मनाला शांती मिळेल. तुमची एखादी जुनी चिंता हळूहळू दूर होऊ शकते आणि तुम्हाला मोठा दिलासा मिळेल. महिलांना माहेरून आर्थिक लाभ मिळण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे त्यांची आर्थिक परिस्थिती मजबूत होईल. प्रत्येक गोष्टीवर आपले मत व्यक्त करणे किंवा इतरांच्या वादात पडणे टाळा, काही परिस्थितींमध्ये शांत राहणे शहाणपणाचे ठरू शकते. आज वेळ आणि पैसा हुशारीने वापरला, तर अनेक कामे सहजपणे पूर्ण होऊ शकतात ज्याने आजचा दिवस तुमच्यासाठी फायदेशीर ठरेल.
मिथुन – आज, काहीतरी नवीन सुरू करणे किंवा आपल्या योजना पुढे नेण्यासाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. आज कुटुंबासोबत चांगला वेळ घालवण्याची संधी मिळेल. विद्यार्थ्यांसाठी एकाग्रता टिकवून ठेवणे विशेष महत्त्वाचे असेल, कारण विचलित करणाऱ्या गोष्टींचा त्यांच्या अभ्यासावर परिणाम होऊ शकतो. क्षुल्लक बाबींवरून वाद घालणे टाळा. कधीकधी, अगदी किरकोळ मतभेदसुद्धा अनावश्यक संघर्षात बदलू शकतात. आपली ऊर्जा योग्य दिशेने केंद्रित करा आणि कोणतेही नवीन पाऊल उचलण्यापूर्वी सखोल नियोजन करा. संयम आणि समजूतदारपणाने पुढे गेल्यास सकारात्मक परिणाम मिळू शकतात.
कर्क – आजचा दिवस सामान्य असला तरी कुटुंब आणि प्रियजनांच्या सहवासामुळे तो आनंददायी होईल. पाहुण्यांच्या आगमनामुळे घरात एक उत्साहाचे वातावरण निर्माण होईल. कुटुंबासोबत वेळ घालवल्याने आनंद आणि रोजच्या धावपळीतून काहीसा दिलासा मिळेल. कायदेशीर बाबींमध्ये आज अधिक सावधगिरी बाळगा. कोणत्याही कागदपत्रावर सही करण्यापूर्वी किंवा कोणतीही प्रक्रिया पूर्ण करण्यापूर्वी आवश्यक तपशील काळजीपूर्वक तपासा. शेजारी किंवा इतरांशी संवाद साधताना वैयक्तिक माहिती देण्याबाबत सावधगिरी बाळगा. प्रत्येक गोष्ट सार्वजनिक करणे आवश्यक नाही. शांत राहून जबाबदाऱ्यांवर लक्ष केंद्रित केले आणि अनावश्यक वाद टाळले, तर दिवस कोणत्याही मोठ्या समस्यांशिवाय पार पडेल.
सिंह – आयुष्यात पुढे जाण्याची चांगली संधी आज मिळण्याची शक्यता आहे. आज अशा नवीन लोकांशी भेट होण्याची शक्यता आहे, जे भविष्यात तुमच्या मदतीला धावून येतील. भूतकाळातील चुकांमधून शिकल्यामुळे, या वेळी तुम्हाला अधिक शहाणपणाचे निर्णय घेता येतील. कला, सर्जनशीलता किंवा विशेष कौशल्याशी संबंधित असलेल्यांसाठी आजचा दिवस उत्साहवर्धक असू शकतो. तुमची प्रतिभा उजळून निघेल आणि तुम्हाला तुमची क्षमता अधिक चांगल्या प्रकारे दाखवण्याची संधी मिळेल. जुन्या कर्जातून दिलासा मिळण्याचे संकेतही आहेत, ज्यामुळे आर्थिक ताण कमी होऊ शकतो.
कन्या – तुम्ही ज्या सहजतेने आणि समजूतदारपणे तुमचे विचार मांडता, त्याचा इतरांवर आज सकारात्मक परिणाम होईल. विद्यार्थ्यांना आजचा दिवस अनुकूल असून त्यांना अभ्यासात चांगले यश मिळण्याची शक्यता आहे. जर एखादा विषय त्यांना बऱ्याच काळापासून अवघड वाटत असेल, तर त्याबद्दलच्या त्यांच्या ज्ञानात वाढ होऊ शकते. बऱ्याच काळापासून प्रलंबित असलेली कामे हळूहळू पूर्ण होऊ लागतील, ज्यामुळे मनाला दिलासा मिळेल. एखाद्या सामाजिक कार्यक्रमात सहभागी होण्याची संधीही मिळू शकते. प्रगतीचे नवीन मार्ग खुले होऊ शकतात. संधी ओळखा आणि आपले कठोर परिश्रम सुरू ठेवा.
तुळ – आज आर्थिक परिस्थिती आणि आत्मविश्वास दोन्हीत सकारात्मक बदल घडेल. तुमची सर्जनशील विचारसरणी एखाद्या नवीन कार्यात यशस्वी होण्यास किंवा एक महत्त्वाचा टप्पा गाठण्यास मदत करू शकते. केवळ भावनेच्या आहारी जाऊन घेतलेले निर्णय भविष्यात आर्थिक अडचणींना कारणीभूत ठरू शकतात. आज इतरांचा सल्ला ऐकणे उपयुक्त ठरेल. तुमचे पूर्वीचे अनुभव तुम्हाला परिस्थिती स्पष्टपणे समजून घेण्यास मदत करतील. आत्मविश्वास टिकवून ठेवा, परंतु आर्थिक बाबींमध्ये सावधगिरी आणि व्यावहारिक विचारांना प्राधान्य द्या.
वृश्चिक – आज तुमचा आत्मविश्वास आणि व्यक्तिमत्त्व लोकांना प्रभावित करू शकेल. तुमच्या कामातील मेहनतीचे सकारात्मक परिणाम आनंद देणारे आणि मनात रेंगाळणाऱ्या चिंता दूर करणारे असतील. स्वतःच्या कामाबद्दल अधिक स्पष्टता येईल, महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या अधिक चांगल्या प्रकारे हाताळू शकाल. आर्थिक किंवा व्यावसायिक बाबींमध्ये इतरांच्या प्रभावाखाली येऊन मोठे धोके पत्करणे टाळा. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी संपूर्ण माहिती मिळवा. कामाचा ताण वाढू शकतो, परंतु तुमची क्षमता आणि समज तुम्हाला परिस्थिती हाताळण्यास मदत करेल. शांत मनाने पुढे गेल्यास, आव्हानांमध्येही चांगले परिणाम मिळवू शकाल.
हेही वाचा – Bookshelf : मनात रेंगाळणारा श्रीनिंचा… ‘डोह’
धनु – आज जुन्या गुंतवणुकीतून नफा मिळण्याची शक्यता आहे. संततीची चांगली कामगिरी आनंद देणारी असेल. मात्र प्रत्येक परिस्थितीत संयम राखणे महत्त्वाचे आहे. कधीकधी कठोर परिश्रमानंतरही, अपेक्षित परिणाम लगेच मिळत नाहीत. अशावेळी निराश होण्याऐवजी प्रयत्नांचा आढावा घ्या आणि तुमची रणनीती सुधारा. कोणालाही कोणतेही वचन देण्यापूर्वी, स्वतःची परिस्थिती, वेळ आणि क्षमता यांचे काळजीपूर्वक मूल्यांकन करा. अशी वचने देणे टाळा, जी नंतर पूर्ण करणे कठीण होऊ शकते. संतुलित विचार आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्नांनी पुढे गेलात, तर तुम्ही हळूहळू तुमच्या ध्येयापर्यंत पोहोचू शकता.
मकर – बऱ्याच काळापासून मनात असलेली एखादी इच्छा आज पूर्ण झाल्याने आनंद होईल. प्रलंबित कामे पूर्ण करण्यासाठी आजचा दिवस फायदेशीर ठरू शकतो. महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्यांना प्राधान्य दिल्यास प्रलंबित कामांमध्ये प्रगती होऊ शकते. मात्र आज खर्च वाढण्याची शक्यता आहे, त्यामुळे बजेटचाही विचार करा. कुटुंबात पिढीजात मालमत्ता किंवा संपत्तीशी संबंधित चर्चा होऊ शकतात. अशा परिस्थितीत, प्रत्येकाचे मत ऐकून घेणे आणि विचारपूर्वक निर्णय घेणे उत्तम राहील. इतरांच्या वैयक्तिक बाबींमध्ये विनाकारण गुंतण्याऐवजी, स्वतःच्या कामावर आणि ध्येयांवर लक्ष केंद्रित करणे उत्तम. वेळेचा सदुपयोग केल्यास वैयक्तिक आणि कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांमध्ये समतोल राखण्यास मदत होईल.
कुंभ – नोकरीच्या शोधात असलेल्यांना आज एक चांगली संधी मिळू शकते. त्यामुळे, आपली तयारी सुरू ठेवा आणि समोर होणाऱ्या संधींचा फायदा घ्या. नोकरदार मंडळींच्या मेहनतीने वरिष्ठ प्रभावित होतील आणि त्यांच्यावर नवीन जबाबदाऱ्याही सोपवतील. तुमचा मदतशील स्वभाव तुमची एक सकारात्मक प्रतिमा निर्माण करेल, परंतु इतरांना मदत करताना स्वतःच्या बजेट बाहेर जाऊ नका. संततीकडून मिळणारा छोटा आनंद सुखद असेल. आज कुटुंबासोबत चांगला वेळ घालवण्याची संधी मिळेल. प्रवासादरम्यान वाहनाशी संबंधित समस्येमुळे खर्च अचानक वाढू शकतो, म्हणून प्रवासाला निघण्यापूर्वी तुमच्या वाहनाची स्थिती तपासा.
मीन – आज स्वतःच्या रागावर आणि बोलण्यावर नियंत्रण ठेवणे आवश्यक आहे. संभाषणादरम्यान बोललेल्या एखाद्या गोष्टीमुळे समोरच्याचा गैरसमज होऊ शकतो. त्यामुळे, स्पष्टपणे बोला, पण इतरांच्या भावनांचाही आदर करा. कामाच्या ठिकाणी तुमच्या मेहनतीचे फळ मिळण्याची शक्यता आहे, मात्र सकारात्मक परिणाम मिळवण्यासाठी तुम्हाला आणखी थोडा संयम बाळगावा लागेल. कोणतीही माहिती पडताळून पाहिल्याशिवाय इतरांना देऊ नका, कारण चुकीची माहिती दिल्याने तुमच्या समस्या वाढू शकतात. सरकारी कामात काही अडथळे येऊ शकतात, त्यामुळे आवश्यक प्रक्रिया संयमाने पूर्ण करा. संयम आणि जबाबदारीने वागल्यास अनेक समस्या टाळता येऊ शकतात.
