दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 05 सप्टेंबर 2026; वार : शनिवार
- भारतीय सौर : 14 भाद्रपद शके 1948; तिथि : नवमी 21:53; नक्षत्र : मृगशीर्ष 21:30;
- योग : वज्र 12:46; करण : तैतिल 11:04;
- सूर्य : सिंह; चंद्र : वृषभ 10:17; सूर्योदय : 06:23; सूर्यास्त : 18:51;
- पक्ष : कृष्ण; अयन : दक्षिणायन; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5128
गोपाळकाला
अश्वत्थमारुती पूजन
शिक्षक दिन
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
लेखिका, कवयित्री आणि अनुवादक कविता महाजन
टीम अवांतर
मराठीतील एक उत्तम लेखिका, कवयित्री आणि अनुवादक असणाऱ्या कविता महाजन यांचा जन्म 5 सप्टेंबर 1967 रोजी नांदेड येथे झाला. मराठी विश्वकोषाचे माजी सचिव एस. डी. महाजन यांची कन्या असणाऱ्या कविता यांचे शालेय शिक्षण नांदेडच्या प्रतिभा निकेतन माध्यमिक विद्यालयामध्ये झाले. नांदेडच्या पीपल्स महाविद्यालयात आणि औरंगाबादच्या शासकीय कला महाविद्यालयात त्यांनी उच्च शिक्षण घेतले. मराठी साहित्य या विषयात त्यांनी पदव्युत्तर पदवी घेतली होती.
‘ब्र’ आणि ‘भिन्न’ यांसारख्या कादंबऱ्यांमुळे कविता यांचे नाव सामान्य वाचकांना परिचित झाले असले तरी त्यांची साहित्यक्षेत्रातली वाटचाल कवितांपासून सुरू झाली. ‘तत्पुरुष’, ‘धुळीचा आवाज’ यासारख्या कवितासंग्रहांतल्या कविता ‘अनुष्टुभ’, ‘कवितारती’, ‘मिळून साऱ्याजणी’सारख्या प्रथितयश नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाल्या होत्या.
हेही वाचा – कृष्ण… देव, मानव की एक अथांग कोडे?
‘ब्र’, ‘भिन्न’, ‘ठकी आणि मर्यादित पुरुषोत्तम’ अशा कादंबऱ्या लिहिण्यापूर्वी त्यांनी भरपूर संशोधन केल्याचं या कादंबऱ्यांच्या कथानकातून जाणवत राहतं. ‘भारतीय लेखिका’ या त्यांनी एकहाती पूर्ण केलेल्या प्रकल्पामुळे मराठी साहित्याला अनेक भारतीय लेखिकांची ओळख होऊ शकली. कन्नड, मल्याळम, हिंदी, पंजाबी अशा अनेक भाषेतल्या लेखिकांच्या साहित्यकृतींचं वाचन करून, त्यांचा अनुवाद करवून घेणं, त्यांचं संपादन करणं, त्यांना अभ्यासपूर्ण प्रस्तावना लिहिणं, अशी अनेक कामं अगदी सहजरित्या पूर्ण करून त्यांनी अनुवादाच्या क्षेत्रात आपली छाप पाडली.
त्यांनी आपल्या कादंबऱ्यांमध्ये हाताळलेले विषय एकीकडे मराठी साहित्य विश्वात वादाचे विषय ठरत असतानाच दुसरीकडे लहान मुलांच्या पातळीवर जाऊन, त्यांना बोअर न करता नकळत त्यांना योग्य ठरेल अशी गोष्ट त्यांनी ‘जोयानाच्या गोष्टी’ या पुस्तकात शब्दबद्ध केल्या. यासाठी त्यांना 2013 साली शशिकलाताई आगाशे पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं. याशिवाय चित्रं, कॅलिग्राफी, फोटोग्राफी, ॲनिमेशन, संगीत अशी विविध माध्यमं वापरून त्यांनी तयार केलेलं ‘कुहू’ हे पुस्तक म्हणजे मराठीतलाच नव्हे तर भारतातला आगळावेगळा प्रयोग होता.
साहित्यिक असणाऱ्या कविता महाजन यांनी ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी पाड्यांमध्ये मोठे काम केले. आदिवासी समाजाचा त्यांचा दांडगा अभ्यास होता. तिथल्या अनेक प्रश्नांना आपल्या लेखनातून वाचा फोडण्याचा त्यांनी सातत्याने प्रयत्न केला. त्यामुळे व्यवस्थेच्या विरोधात लढणारी लेखिका अशीच त्यांची ओळख झाली होती.
तुटलेले पंख, आग अजून बाकी आहे, आगीशी खेळताना, आबा गोविंद महाजन, कुमारी माता अशी विपुल साहित्य संपदा, अनुवादित संकलित साहित्यकृती, बाल साहित्य, कविता लेखन त्यांनी केले. इस्मत चुगताई यांच्या ‘रजई’ या लघुकथांच्या अनुवादासाठी त्यांना साहित्य अकादमीचा मानाचा पुरस्कार मिळाला. हाच सन्मान त्यांना ‘ब्र’ या कादंबरीमुळे पुन्हा एकदा प्राप्त झाला. याशिवाय केसरी ट्रस्टचा न.चिं.केळकर पुरस्कार, काकासाहेब गाडगीळ पुरस्कार, पुणे मराठी ग्रंथालयाचा ना.ह.आपटे पुरस्कार, कवयित्री बहिणाई पुरस्कार, यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट वाङ्मयनिर्मितीचा राज्यस्तरीय पुरस्कार देखील मिळाले होते. 27 सप्टेंबर 2018 रोजी या मनस्वी कवयित्रीचे अकाली निधन झाले.
आजचे राशिभविष्य
मेष – थोडासा निष्काळजीपणासुद्धा आज मोठी समस्या निर्माण करू शकतो, त्यामुळे हाती घेतलेल्या कामातील प्रत्येक गोष्टीवर लक्ष केंद्रित करणे महत्त्वाचे आहे. एखादा महत्त्वाचा व्यावसायिक करार अचानक अडकू शकतो, ज्यामुळे काही प्रमाणात चिंता निर्माण होऊ शकते. कुटुंबातील वैयक्तिक बाबी इतरांना सांगणे टाळा. वडीलधाऱ्यांसोबत थोडा वेळ घालवल्याने नात्यांमधील जवळीकता आणि जिव्हाळा वाढेल. संततीच्या हट्टीपणाबद्दल किंवा सवयींबद्दल गांभीर्याने विचार करण्याची गरज भासू शकते.
वृषभ – तुमची समज आणि निर्णयक्षमता यामुळे आज तुम्ही इतरांपेक्षा पुढे जाल. मात्र कामाच्या ठिकाणी न मागता दिलेला सल्ला महागात पडू शकतो. उत्साहाच्या भरात खरेदी करताना बजेट ओलांडणे टाळा. कामाच्या ठिकाणी काही लोक प्रतिकूल वातावरण निर्माण करण्याचा प्रयत्न करू शकतात, परंतु तुमचा विवेक त्यांच्या हेतूंवर मात करेल. वडिलधाऱ्यांच्या मार्गदर्शनामुळे प्रलंबित कामे पूर्ण होतील. जोडीदाराचा पाठिंबा तुम्हाला प्रत्येक टप्प्यावर बळ देईल.
मिथुन – आजच्या दिवसाची सुरुवात सकारात्मक विचारांनी आणि नव्या आशांनी होईल. प्रवास करताना किंवा स्थळदर्शन करताना, तुम्हाला अशी महत्त्वाची माहिती मिळू शकते जी भविष्यात उपयोगी पडेल. जुन्या आणि रखडलेल्या कामांना गती मिळेल. सरकारी नोकरीची तयारी करणाऱ्या जातकांनी आपल्य प्रयत्नांमध्ये कोणतीही शिथिलता येणार नाही याची खात्री करावी. जोडीदाराच्या यशामुळे तुम्हाला आनंद होईल. कोणतेही महत्त्वाचे कौटुंबिक निर्णय घेताना घाई टाळा. आपल्या गोड शब्दांनी शांत व निवांत वातावरण टिकवून ठेवा.
कर्क – आज जबाबदाऱ्यांमध्ये वाढ होईल आणि एकाच वेळी अनेक कामे हातावेगळी करण्याची गरज असल्यामुळे तुम्ही थोडे गोंधळून जाऊ शकता. मात्र मागील चुकींमधून शिकल्यामुळे तुम्हाला यावेळी योग्य निर्णय घेण्यास मदत होईल. पाहुण्यांमुळे घरी एक सुखद आणि उत्साही वातावरण निर्माण होईल. आर्थिक परिस्थिती संतुलित ठेवण्यासाठी, उत्पन्न आणि खर्चावर लक्ष ठेवा. एखादा नवीन लॅपटॉप किंवा एखादे उपयुक्त गॅझेट खरेदी करण्याचा आज विचार होऊ शकतो.
सिंह – तुम्हाला एक उत्तम संधी आज मिळू शकते, जिचा योग्य वापर केला तर तुमच्याच करिअरला फायदा होईल. प्रवासादरम्यान एखादी महत्त्वाची आणि मौल्यवान माहिती मिळू शकते. जुन्या नोकरीतून पुन्हा नोकरीची ऑफर मिळण्याचीही शक्यता आहे. कामाच्या ठिकाणी वरिष्ठांचा विश्वास जिंकल्याने तुमची प्रतिष्ठा वाढेल. अर्थात त्यामुळे काही लोक तुमच्या प्रगतीवर नाराज असू शकतात. सामाजिक कार्यक्रमांमध्ये तुमची लोकप्रियता वाढू शकते. गाडी चालवताना घाई करणे टाळा.
कन्या – आजचा दिवस उत्साह आणि सकारात्मक शक्यतांनी भरलेला असू शकतो. शेअर बाजारात गुंतवणूक करण्याचा विचार मनात येऊ शकतो, परंतु कोणतीही कृती करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे उत्तम राहील. कुटुंबातील एखाद्या सदस्याच्या आरोग्यामुळे चिंता निर्माण होऊ शकते. जोडीदारासोबत काही कटुता निर्माण झाली असेल, तर वाद घालण्याऐवजी प्रेम आणि संवादाने त्यावर उपाय शोधण्याचा दोघांनीही प्रयत्न करा. धार्मिक आणि आध्यात्मिक कार्यात सहभागी झाल्याने मनःशांती मिळेल.
तुळ – स्वतःच्या आरोग्याबाबत आज थोडी सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. अगदी किरकोळ समस्यांमुळेही तुम्हाला मोठा त्रास होऊ शकतो. विद्यार्थ्यांसाठी हा कठोर परिश्रमाचा काळ आहे. सातत्यपूर्ण प्रयत्नांमुळेच ते यशाच्या जवळ पोहोचतील. सुखसोयी आणि ऐषारामात वाढ झाल्याने मनाला आनंद मिळेल. कामाच्या ठिकाणी, तुमची कठोर मेहनत, शिस्त आणि कार्यनिष्ठा तुमच्या वरिष्ठांना प्रभावित करू शकते. त्यामुळे वरिष्ठांकडून तुमची प्रशंसाही होऊ शकते. इतरांच्या वैयक्तिक बाबींमध्ये जास्त हस्तक्षेप टाळणे शहाणपणाचे ठरेल.
वृश्चिक – आज सकारात्मक विचार तुमची सर्वात मोठी ताकद बनेल. त्यामुळे यशाचे नवीन मार्ग खुले होतील. कामाच्या ठिकाणी एक मोठी जबाबदारी मिळण्याची शक्यता आहे, जी तुम्ही पूर्ण ताकदीने पार पाडाल. रखडलेला मालमत्तेचा व्यवहार अंतिम टप्प्यात पोहोचू शकतो. जुन्या गुंतवणुकीवर चांगला परतावा मिळाल्याने आर्थिक परिस्थिती अधिक मजबूत होईल. व्यावसायिकांना भावंडांकडून आणि नातेवाईकांकडून पाठिंबा मिळेल. उत्पन्नातील वाढ आत्मविश्वास वाढवेल आणि भविष्याबद्दलचा तुमचा उत्साह दृढ करेल.
हेही वाचा – फोटो आणि परंपरा… काळाच्या आरशातले क्षण
धनु – आजचा दिवस काही बाबतीत सकारात्मक, तर काही बाबतीत थोडा आव्हानात्मक असू शकतो. कामासाठी प्रवास करावा लागू शकतो. मोठी स्वप्ने तुम्हाला कठोर परिश्रम करण्यास प्रेरित करतील, परंतु मार्गात काही अडथळे येतील. जोडीदारासोबतचा एक छोटासा मुद्दा तणावाचे कारण बनू शकतो, त्यामुळे प्रतिक्रिया देण्यापूर्वी विचार करा. राजकारण किंवा सामाजिक क्षेत्रात असलेल्यांना एका प्रभावशाली व्यक्तीला भेटण्याची संधी मिळू शकते, जे भविष्यात फायदेशीर ठरेल.
मकर – व्यवसाय आणि उत्पन्नासंदर्भात तुमच्या मनात आज अनेक उत्तम कल्पना येऊ शकतात. वेळेवर घेतलेला निर्णय मोठा आर्थिक फायदा मिळवून देऊ शकतो. उत्पन्न वाढवण्यासाठी नवीन मार्ग शोधण्यात तुमची सर्व शक्ती पणाला लावाल. मात्र विरोधकांच्या प्रभावाखाली येऊन चुकीचे निर्णय घेणे टाळा. जुने व्यवहार किंवा सरकारी कामांशी संबंधित कोणत्याही समस्यांमधून दिलासा मिळण्याची चिन्हे आहेत. विद्यार्थ्यांनी विचलित होणे टाळून आपल्या अभ्यासावर पूर्ण लक्ष केंद्रित करणे महत्त्वाचे ठरेल.
कुंभ – आपल्या रागावर आज नियंत्रण ठेवणे सर्वोत्तम ठरेल. कुटुंबातील सदस्य लहानसहान गोष्टीही मनाला लावून घेऊ शकतात, त्यामुळे शांत राहून त्यांच्याशी संवाद साधणे उत्तम राहील. चैनीच्या वस्तू आणि छंदांवरील खर्च वाढू शकतो. अनोळखी किंवा अविश्वसनीय व्यक्तींना वैयक्तिक माहिती देणे टाळा. घरातील एखाद्या शुभ किंवा शुभ कार्यक्रमाच्या तयारीमुळे आनंदी वातावरण निर्माण होईल. परदेशात शिक्षण घेण्याचे स्वप्न पाहणाऱ्या विद्यार्थ्यांना चांगली संधी मिळू शकते.
मीन – अनावश्यक वाद आणि त्यातून निर्माण होणाऱ्या गुंतागुंतीपासून दूर राहणे आज तुमच्यासाठी चांगले राहील. कुटुंबातील सदस्य त्यांच्या नेमून दिलेल्या जबाबदाऱ्या चांगल्या प्रकारे पार पाडतील, ज्यामुळे त्यांच्यावरील तुमचा विश्वास अधिक दृढ होईल. संततीकडून एखादी चांगली बातमी मिळू शकते, ज्यामुळे मनाला शांती मिळेल. जर तुम्ही कोणताही मत्सर किंवा नकारात्मक भावना मागे सोडून पुढे वाटचाल केली, तर तुमची ऊर्जा योग्य दिशेने प्रवाहित होईल आणि यशाचा मार्ग मोकळा होईल.
