दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 05 नोव्हेंबर 2026; वार : गुरुवार
- भारतीय सौर : 14 कार्तिक शके 1948; तिथि : एकादशी 10:35; नक्षत्र : उ. फाल्गुनी 27:55;
- योग : वैधृति 29:09; करण : कौलव 22:30;
- सूर्य : तुळ; चंद्र : सिंह 09:34; सूर्योदय : 06:39; सूर्यास्त : 18:04;
- पक्ष : कृष्ण; अयन : दक्षिणायन; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5128
रमा एकादशी
गोवत्स द्वादशी
वसुबारस
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
प्रख्यात जीवशास्त्रज्ञ जे.बी.एस. हॅल्डेन
टीम अवांतर
प्रख्यात ब्रिटिश वंशाचे जीवशास्त्रज्ञ, आनुवंशिकीशास्त्रज्ञ आणि बहुविद्याशाखीय शास्त्रज्ञ जे.बी.एस. हॅल्डेन यांचा जन्म 5 नोव्हेंबर 1892 रोजी इंग्लंडमधील ऑक्सफर्ड येथे झाला. हॅल्डेन यांचे वडील जॉन स्कॉट हॅल्डेन हे स्वतः एक प्रसिद्ध शरीरशास्त्रज्ञ आणि तत्त्वज्ञ होते. वयाच्या अवघ्या 8 व्या वर्षापासून हॅल्डेन यांनी त्यांच्या वडिलांना प्रयोगशाळेतील कामात मदत करण्यास सुरुवात केली होती. त्यांचे औपचारिक शिक्षण 1897 मध्ये ऑक्सफर्ड प्रिपरेटरी स्कूल येथे सुरू झाले, जिथे त्यांना 1904 मध्ये ईटन कॉलेजसाठी प्रथम शिष्यवृत्ती मिळाली. 1905 मध्ये ते ईटनमध्ये दाखल झाले.
ते आधुनिक उत्क्रांतीवादी जीवशास्त्राच्या पायाभरणी करणाऱ्या प्रमुख विचारवंतांपैकी एक मानले जातात. त्यांनी ऑक्सफर्ड विद्यापीठातून शिक्षण घेतले. 1919 ते 1922 दरम्यान, त्यांनी ऑक्सफर्डच्या न्यू कॉलेजमध्ये फेलो म्हणून काम केले, जिथे या क्षेत्रातील औपचारिक शिक्षणाचा अभाव असूनही, त्यांनी शरीरक्रियाविज्ञान आणि अनुवंशशास्त्रामध्ये अध्यापन आणि संशोधन केले. ऑक्सफर्डमधील त्यांच्या पहिल्या वर्षात, श्वसनाचे शरीरक्रियाविज्ञान आणि अनुवंशशास्त्राशी संबंधित त्यांचे सहा शोधनिबंध प्रकाशित झाले. स्वतःच्या अभ्यासाच्या आणि बुद्धिमत्तेच्या जोरावर विज्ञान जगतात मोठी कामगिरी केली.
हेही वाचा – आर्थिक प्रगतीसाठी वास्तुशास्त्र
त्यांनी गणिताचा वापर करून जीवशास्त्रातील आनुवंशिकी आणि चार्ल्स डार्विन यांच्या उत्क्रांती सिद्धांताची सांगड घातली. यामुळे नव-डार्विनवादाचा उदय झाला. याशिवाय जैवरसायनशास्त्रात त्यांनी एंझाइम्सच्या कार्यपद्धतीवर महत्त्वपूर्ण गणितीय मांडणी केली, जी आजही ‘मायकेलिस-मेंटेन-हॅल्डेन’ सिद्धांताचा भाग मानली जाते.
अर्थात हॅल्डेन यांनी केवळ प्रयोगशाळेपुरते स्वतःला मर्यादित ठेवले नाही, तर त्यांनी सामान्य माणसाला समजेल अशा भाषेत विज्ञानावर अनेक पुस्तके आणि शोधनिबंध लिहिले. स्वतःच्या शरीरावरच विज्ञानाचे विविध प्रयोग (उदा. वेगवेगळ्या वायूंचे शरीरावर होणारे परिणाम) करण्यासाठी ते प्रसिद्ध होते. गिनीपिग म्हणून प्राण्यांचा वापर करण्यापेक्षा मानवी शरीरावर थेट प्रयोग करण्यावर त्यांचा विश्वास होता. ही विचारधारा वडिलांकडून त्यांच्याकडे आली होती. 1906 मध्ये आपल्या वडिलांसाठी स्वयंसेवक म्हणून त्यांनी पहिल्यांदा वैज्ञानिक संशोधनात भाग घेतला आणि हा सिलसिला पुढे सुरूच राहिला.
हॅल्डेन यांचा भारतीय संस्कृती आणि तत्त्वज्ञानाशी खोलवर ऋणानुबंध होता. ब्रिटीश सरकारच्या काही धोरणांना विरोध करत त्यांनी 1957 मध्ये इंग्लंड सोडले आणि ते कायमचे भारतात राहायला आले. इथे आल्यानंतर त्यांनी कोलकाता येथील इंडियन स्टॅटिस्टिकल इन्स्टिट्यूटमध्ये प्रोफेसर म्हणून काम केले. त्यांनी भारतीय वनस्पती, प्राणी आणि मानवी आनुवंशिकीवर भारतात अनेक संशोधन प्रकल्प राबवले आणि भारतीय विज्ञानाला नवी दिशा दिली.
नंतर ते ओडिशामधील भुवनेश्वर येथे स्थायिक झाले. त्यांनी अधिकृतपणे भारताचे नागरिकत्वही स्वीकारले होते. 1 डिसेंबर 1964 रोजी भुवनेश्वर येथे कर्करोगाने त्यांचे निधन झाले. त्यांनी मृत्यूनंतर आपले शरीर वैद्यकीय संशोधनासाठी दान केले होते, जे त्यांच्या वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचे उत्तम उदाहरण आहे.
आजचे राशिभविष्य
मेष – आज कामाच्या ठिकाणी स्वतःची प्रतिष्ठा मजबूत करण्यासाठी सतत प्रयत्न करावे लागतील. मात्र कठोर परिश्रमांना योग्य रणनीतीची जोड दिलीत तर कमी वेळात चांगले परिणाम मिळतील. आर्थिक बाबींमध्ये सावधगिरी बाळगा. उत्पन्न वाढल्याने खर्च वाढू शकतो, त्यामुळे तुमच्या बजेटवर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. आज अनेक गुंतागुंतीची प्रकरणे सोडवण्यात यश मिळेल. आज विचारपूर्वक उचललेले एक पाऊल भविष्यात फायदेशीर ठरू शकते.
वृषभ – आज प्रियजनांसोबत वेळ घालवता येईल. यामुळे दैनंदिन कामाच्या तणावातून आनंद आणि काहीसा दिलासा मिळेल. आर्थिक आघाडीवर काही आव्हानांना सामोरे जावे लागले तरी, घाबरण्याची गरज नाही. कामाच्या ठिकाणी वेळेचा कार्यक्षमतेने वापर करून वेळेवर कामे पूर्ण करा. काही जातकांना करिअरमधील प्रगतीसाठी आकर्षक संधी मिळू शकते. तुमची कार्यक्षमता सुधारेल, मात्र एकाच वेळी खूप जास्त कामे स्वीकारल्यास अनावश्यक दबाव येऊ शकतो.
मिथुन – आज, तुमचे लक्ष घर, कुटुंब आणि सुखसोयींशी संबंधित बाबींवर अधिक केंद्रित असेल. कामाच्या ठिकाणी जबाबदाऱ्या वाढू शकतात. घरात जुन्या कौटुंबिक समस्येवर किंवा वडिलोपार्जित मालमत्तेवर चर्चा होण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत, आपले विचार स्पष्टपणे मांडा, परंतु संभाषणाचे वादात रूपांतर करणे टाळा. आज तुमची व्यवस्थापन कौशल्ये आणि पुढाकार घेण्याची वृत्ती उत्कृष्ट असेल. इतरांच्या भावना समजून घेऊन घेतलेले निर्णय यामुळे सलोख्याचे संबंध टिकून राहतील. कामाच्या ठिकाणीही चांगले परिणाम मिळतील.
कर्क – नवीन लोकांशी संपर्क साधणे आणि आपल्या ओळखी वाढवणे आज फायदेशीर ठरतील. व्यावसायिक परिस्थिती अनुकूल असल्याचे संकेत देत आहे. व्यावसायिकांना त्यांच्या कामाला गती देण्याची आणि नवीन संधींचा फायदा घेण्याची संधी मिळू शकते. शिक्षण, स्पर्धा किंवा एखाद्या महत्त्वाच्या ध्येयाशी संबंधित प्रयत्नांमध्ये यश मिळण्याची शक्यता आहे. अधिकारी तुमच्या कामावर समाधानी असू शकतात. बऱ्याच काळापासून रखडलेले प्रकल्प पुन्हा सुरू करण्यासाठी आजचा दिवस चांगला आहे. आपल्या क्षमतांवर विश्वास ठेवा आणि आपली कौशल्ये वाढवण्यावर लक्ष केंद्रित करा.
सिंह – आज कुटुंबासोबत चांगला वेळ घालवण्याची संधी मिळेल, तसेच प्रियजनांच्या पाठिंब्यामुळे अनेक कामे सोपी होतील. गेल्या काही दिवसांतील तुमच्या मेहनतीचे सकारात्मक फळ मिळण्याची शक्यता आहे. एखाद्या महत्त्वाच्या विषयावर आपले मत व्यक्त करण्याची संधी मिळाल्यास, आत्मविश्वासाने बोला. मात्र अनावश्यक वादविवाद आणि इतरांच्या संभाषणात गुंतणे टाळा. काम आणि कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांमध्ये संतुलन राखताना, दिवसभर ऊर्जा टिकवून ठेवण्यासाठी स्वतःच्या आरोग्याकडे आणि दैनंदिन दिनचर्येकडेही लक्ष द्या.
कन्या – तुमचे सर्जनशील विचार आणि नवीन कल्पना यामुळे आज कामाच्या ठिकाणी इतरांपेक्षा वेगळे ठराल. एका नवीन प्रकल्पावर काम सुरू करण्याची किंवा तुमची प्रतिभा दाखवण्याची संधी मिळेल. स्थावर मालमत्तेशी संबंधित बाबींमध्ये प्रगती होण्याची शक्यता आहे. भागीदारीत काम करणाऱ्यांनाही सकारात्मक परिणाम दिसू शकतात. कला, हस्तकला आणि सर्जनशील कामांमध्ये गुंतलेल्यांसाठी आजचा दिवस उत्साहवर्धक असू शकतो. तुमच्या कल्पना केवळ नियोजनापुरत्या मर्यादित ठेवू नका; त्याऐवजी, त्या प्रत्यक्षात आणण्यासाठी पावले उचला. अर्थात कोणताही मोठा निर्णय घेण्याची घाई करण्यापूर्वी, सर्व बाबींचा विचार नक्की करा.
तुळ – आज, तुम्हाला करिअर, व्यवसाय आणि आर्थिक बाबींमध्ये विचारपूर्वक पावले उचलण्याची गरज आहे. घाईने घेतलेले निर्णय किंवा अपूर्ण माहितीवर आधारित गुंतवणूक समस्या निर्माण करू शकते. कामाच्या ठिकाणी काही सहकारी तुमच्या योजनांना आव्हान देण्याचा प्रयत्न करू शकतात. अशा परिस्थितीत, तुमची धोरणे सर्वांसमोर उघड करणे टाळा. व्यावसायिकांनी अगदी लहान आर्थिक व्यवहार आणि महत्त्वाच्या कागदपत्रांचीही काळजीपूर्वक तपासणी केली पाहिजे. कामातील निष्काळजीपणामुळे नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो. आज बजेट सांभाळणे आणि अनावश्यक खर्चावर नियंत्रण ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. दिखाऊपणापेक्षा व्यावहारिकतेला प्राधान्य देणे फायदेशीर ठरेल.
वृश्चिक – आज एक आकर्षक व्यावसायिक संधी मिळू शकते, त्यामुळे संधी ओळखण्यासाठी आणि योग्य वेळी ती साधण्यासाठी तयार रहा. तुमची व्यावसायिक बुद्धिमत्ता आणि दूरदृष्टी तुम्हाला महत्त्वाचे निर्णय घेण्यास मदत करेल. विद्यार्थ्यांना आणि स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्यांना त्यांच्या प्रयत्नांचे सकारात्मक परिणाम दिसू शकतात. बऱ्याच काळापासून तुमचा व्यवसाय वाढवण्याची योजना आखत असाल, तर पुढे जाण्यासाठी आजचा दिवस अनुकूल असू शकतो. काही चांगली बातमी तुमचा उत्साह आणखी वाढवू शकते. महत्त्वाची कामे पुढे ढकलण्याऐवजी, ती वेळेवर पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करा, कारण नवीन संधी मिळवण्यासाठी तुमची सक्रियता महत्त्वाची भूमिका बजावेल.
हेही वाचा – पेरणी
धनु – नोकरीच्या ठिकाणी वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या पाठिंब्यामुळे आज तुमचा उत्साह वाढेल आणि तुम्हाला नवीन प्रस्तावावर विचार करण्याची संधीही मिळू शकते. यामुळे आर्थिक परिस्थितीत सुधारणा होण्याची चिन्हे आहेत. वडिलोपार्जित मालमत्तेशी संबंधित बाबींमध्येही सकारात्मक प्रगती दिसून येऊ शकते. आज जबाबदाऱ्या टाळण्याऐवजी, त्या आत्मविश्वासाने स्वीकारणे फायदेशीर ठरेल. अनुभवी लोकांचा सल्ला गांभीर्याने घ्या, कारण त्यांच्या मार्गदर्शनामुळे महत्त्वाची कामे सोपी होऊ शकतात. प्रार्थना, ध्यान किंवा इतर धार्मिक कार्यांमध्ये वेळ घालवल्याने मानसिक शांती आणि सकारात्मकता मिळेल.
मकर – आज तुमची अनेक रखडलेली कामे पुढे सरकतील. दीर्घकालीन प्रयत्नांमुळे अपेक्षेपेक्षा अधिक चांगले परिणाम मिळण्याची शक्यता आहे. नवीन तंत्रज्ञान, आधुनिक पद्धती आणि नवीन कल्पना स्वीकारण्याच्या तुमच्या प्रयत्नांमुळे कामाच्या ठिकाणी फायदा होऊ शकतो. नोकरदार जातक प्रभावी कामगिरी करतील, तर व्यावसायिकांना आपला व्यवसाय वाढवण्यासाठी नवीन संधी मिळू शकतात. एखादी चांगली बातमी तुमचा दिवस आणखी खास बनवू शकते. जबाबदाऱ्या स्वीकारण्यास आणि नवीन उपक्रम हाती घेण्यास आज फार विचार करू नका, कारण तुमचा आत्मविश्वास तुम्हाला इतरांपेक्षा पुढे घेऊन जाऊ शकतो.
कुंभ – आजचा दिवस काहीसा संमिश्र असेल. स्वतःच्या आरोग्याबाबत दक्ष राहा आणि हवामानातील बदलांमुळे होणाऱ्या किरकोळ समस्यांकडे दुर्लक्ष करू नका. कामाच्या ठिकाणी नियमितता आणि संयम राखणे महत्त्वाचे ठरेल. आर्थिक व्यवहारांमध्ये सावधगिरी बाळगा आणि अनोळखी लोकांवर अती विश्वास ठेवणे टाळा. कोणत्याही महत्त्वाच्या बाबतीत संपूर्ण माहितीशिवाय निर्णय घेऊ नका. आपल्या बोलण्यात आणि वागण्यात गांभीर्य राखल्याने अनेक अनावश्यक समस्या टाळता येतात. संवेदनशील विषयांवर चर्चा करताना इतरांच्या भावनांचा आदर करा. प्रत्येक गोष्टीला लगेच प्रतिसाद देणे आवश्यक नाही. शांत राहून आणि परिस्थिती समजून घेतल्यास योग्य निर्णय घेणे सोपे जाईल.
मीन – आज, सांघिक कार्य आणि परस्पर सहकार्य यामुळे यशाचे नवीन मार्ग खुले होतील. आर्थिक घडामोडींमध्ये वाढ होण्याची चिन्हे आहेत आणि तुमची आर्थिक स्थिती मजबूत करण्याच्या संधी उपलब्ध आहेत. तुमचा व्यवसाय वाढवण्याच्या संधी ओळखा आणि योग्य योजनेनुसार पुढे जा. गटचर्चा किंवा बैठकांमध्ये स्वतःची मते मोकळेपणाने व्यक्त करा, कारण तुमच्या कल्पना इतरांसाठी उपयुक्त ठरू शकतात. तुमची विवेकबुद्धी आर्थिक व्यवहारांमध्ये उपयुक्त ठरेल आणि परिस्थितींमध्ये संतुलन राखण्यास मदत करेल. आज, तुमचा सहकार्याचा स्वभाव, समजूतदारपणा आणि सर्वांना सोबत घेऊन जाण्याची क्षमता तुम्हाला पुढे जाण्यास मदत करेल.
