अंगदुखीसाठी पन्नाशीच्या आसपासचे एक गृहस्थ ओपीडीत आले होते. बीपी थोडं वर असल्यानं त्यांना मी विचारलं…
“नियमित कोणती औषधं सुरू आहेत?”
तर ते म्हणाले, “बीपीच्या काही गोळ्या सुरू होत्या, पण बंद केल्या. यासंदर्भात तसा काहीच त्रास नाही.”
“मग बीपीच्या गोळ्या कुणी आणि का सुरू केल्या होत्या?” – मी
“एक दिवस छातीत थोडं दुखलं… अपचन गॅसेसही होते… तडक डॉक्टरांकडे गेलो ते म्हणाले, ”बीपी नॅार्मल आहे, पण काही तपासण्या करू.” ते रिपोर्ट बघून अँजिओग्राफीही केली. तीही नॉर्मल आली… पण गोळ्या चिटकल्याच, सवय लागेल म्हणून मीच बंद केल्या!”
‘सवय लागेल’ म्हणून औषधं बंद करणारी किंवा न घेणारी आणि भारंभार वाईट सवयी असणारी ही प्रजाती केवळ भारतातच सापडते…
असं होत नसतं… त्यांना त्यांच्या आजाराची क्रोनोलॅाजी सांगितली. तुम्हालाही सांगतो…
मी – “डॉक्टरकडं जाण्याची फारशी सवय नाही. “एवढं तेवढं दुखणं तर चालतंच,” असं म्हणत तुम्ही अनेक दिवस जनरल का होईना चेकअप टाळलं… हो ना?”
गृहस्थ (आठवून) : “हो… तसं म्हणता येईल.”
मी – “मग एकेदिवशी सहज बसले असताना छातीत थोडा जडपणा जाणवला. तुम्हाला वाटलं ‘गॅस असावा’… मग सोडा प्यायले आणि अँटासिड घेत दुर्लक्ष केलं हो ना?”
गृहस्थ : “हो.”
मी – “हे शरीरानं पाठवलेलं पहिलं नोटिफिकेन होतं; पहिला SMS… धोक्याचा इशारा क्रमांक एक!
काही दिवसांनी थोडं चाललं तरी, दमल्यासारखं वाटू लागलं. थोडं काम केलं तरी घाम येऊ लागला. क्षणभर वाटलंही की, “डॉक्टरकडं जाऊ या…” पण “थोडं वय झालंय, असं होणारच!” म्हणत पुन्हा दुर्लक्ष केलं; हा होता धोक्याचा इशारा क्रमांक दोन!
मग एक दिवस सकाळी डाव्या हातात वेदना. थोडी मानदुखी…
“हे हार्टचं लक्षण असू शकतं,” त्वरित जाणवलं… पण तुम्ही हसले आणि पेनकिलर घेत सोडून दिलं… हा होता धोक्याचा इशारा क्रमांक तीन!
हेही वाचा – हिथ लिजर आणि आपण
मग एकदा सकाळी चहा घेताना अचानक छातीत थोडं दुखलं. श्वास घ्यायला किंचित त्रास होऊ लागला. थंड घाम सुटला आणि आता मात्र शरीर ओरडलं, ‘इमर्जन्सी अलर्ट’… दवाखाना गाठला. काही दिवस ॲडमिट. थेट ब्लॅाकेजेस नाही आले, पण हृदयाकडचा रक्तपुरवठा निश्चितच बाधित होता आणि त्यासाठी डॅाक्टरांनी औषधंही सुरू केली…
औषधं घेऊन प्रारंभी बरं वाटलं, नंतर ती ओझं वाटू लागली…
हे सगळं अचानक झालेलं नव्हतं; शरीर गेल्या तीन-चार महिन्यांपासून इशारे देत होतं, पण तुम्ही ऐकलं नाही…”
बहुतेक गंभीर आजार अचानक येत नाही. ते आधी छोटे संकेत देतात… जसं छातीत जडपणा, थकवा, चक्कर, डोकेदुखी, तहान, लघवी वाढलेली, रात्री अधूनमधून खोकला, वारंवार अंगदुखी… हे सगळे ‘ट्रेलर’ असतात; खरा पिक्चर तर नंतर येतो.
शरीराची एक अलार्म सिस्टीम असते आणि ती तीन टप्प्यांत काम करते. पहिल्या टप्प्यात थोडं दुखणं, थकवा, अस्वस्थता… दुसऱ्या टप्प्यात हीच लक्षणं वाढतात, कामात बाधा आणतात… आणि तिसऱ्या टप्प्यात अचानक वेदना सुरू होतात, अस्वस्थता वाढते, प्रचंड त्रास होतो…
हेही वाचा – बीपी आणि शुगरच्या गोळ्या सुरू आहेत…
‘शहाणा’ माणूस पहिल्याच टप्प्यात थांबतो. आपलं शरीर म्हणजे निसर्गानं दिलेली मोफत अलार्म सिस्टीम आहे. ती खराब झाली की, स्पेअर पार्ट्स मिळत नाहीत, म्हणून कुठल्याही वेदनांकडं दुर्लक्ष करू नका. वारंवार लक्षणं असतील तर तपासणी करा… आणि ‘नंतर बघू’ तर अजिब्बात म्हणू नका!
थोडक्यात लक्षात ठेवा – शरीर आधी कुजबुजतं, ऐकलं नाही तर ओरडतं आणि तरीही दुर्लक्ष केलं तर थांबतं…
कायमचं!
