दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 12 सप्टेंबर 2026; वार : शनिवार
- भारतीय सौर : 21 भाद्रपद शके 1948; तिथि : प्रतिपदा 07:46; नक्षत्र : उ. फाल्गुनी 12:54;
- योग : शुभ 15:08; करण : बालव 19:23;
- सूर्य : सिंह; चंद्र : कन्या ; सूर्योदय : 06:25; सूर्यास्त : 18:45;
- पक्ष : शुक्ल ; अयन : दक्षिणायन; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5128
सामश्रावणी
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
शास्त्रीय गायक पंडीत मल्लिकार्जुन भीमरायप्पा मन्सूर
टीम अवांतर
शास्त्रीय गायक पंडीत मल्लिकार्जुन भीमरायप्पा मन्सूर यांचा जन्म 31 डिसेंबर 1910 रोजी कर्नाटकातील धारवाडच्या पश्चिमेला पाच किलोमीटर अंतरावर असलेल्या मन्सूर या गावात झाला. त्यांचे वडील, भीमरायप्पा, गावचे प्रमुख आणि संगीताचे उत्कट प्रेमी तसेच आश्रयदाते होते. मल्लिकार्जुन यांचा मोठा भाऊ बसवराज यांच्या मालकीचा एक नाट्यसमूह होता. त्यामुळे वयाच्या नवव्या वर्षी मल्लिकार्जुन यांनी एका नाटकात एक छोटी भूमिका केली होती.
आपल्या मुलामधील प्रतिभा ओळखून, मल्लिकार्जुन यांच्या वडिलांनी त्यांना एका फिरत्या यक्षगान पथकात दाखल केले. या पथकाच्या मालकाला मल्लिकार्जुन यांचा कोमल आणि मधुर आवाज खूप आवडला आणि त्यांनी त्याला नाटकांच्या प्रयोगांदरम्यान विविध प्रकारच्या रचना गाण्यासाठी प्रोत्साहित केले. असाच एक प्रयोग ऐकून, अप्पया स्वामी यांनी मल्लिकार्जुन यांची निवड केली. त्यांच्याकडूनच मल्लिकार्जुन यांनी कर्नाटकी संगीताचे प्राथमिक प्रशिक्षण घेतले.
हेही वाचा – मुलांची स्वप्नं जपणारी आई!
काही काळानंतर, ग्वाल्हेर घराण्यातील मिरजचे नीलकंठबुवा अलुरमठ यांच्यामुळे त्यांची हिंदुस्तानी संगीताशी ओळख झाली. 1920 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, अलुरमठ यांनी त्यांना जयपूर-अत्रौली घराण्याचे दिग्गज आणि तत्कालीन प्रमुख अल्लादिया खान यांच्याकडे आणले. मात्र खान यांनी आपला मोठा मुलगा मांजी खान यांच्याकडे पाठवले. मंजी खान यांच्या अकाली निधनानंतर, मल्लिकार्जुन, मंजी खान यांचे धाकटे भाऊ भुरजी खान यांच्या मार्गदर्शनाखाली आले. भुरजी खान यांच्या हाताखाली झालेल्या या प्रशिक्षणाचा त्यांच्या गायन शैलीवर सर्वात महत्त्वाचा प्रभाव पडला.
मंजी खान यांच्याप्रमाणेच मल्लिकार्जुन मराठी भावगीते देखील उत्तम गात असतं. ‘ही रात सवत बाई’ या त्यांच्या भावगीताने त्यांनी एके काळी उभ्या महाराष्ट्राला वेड लावले होते. नाट्यगीते, ठुमरी आणि भजने ते उत्तम गात. पूर्वी ते संगीत कानडी नाटकांतून कामे करीत आणि आपल्या गायनाने कन्नड रसिकांना मंत्रमुग्ध करीत असे.
स्वच्छ, निकोप व सुरेल आवाज, उत्तम दमसास, लयकारीवरचे प्रभुत्व आणि रागमांडणीचे कल्पनाकौशल्य त्यांच्या गायनात प्रामुख्याने बघायला मिळायचे. अनेक अनवट रागांचा त्यांच्या गायकीमध्ये अंतर्भाव होतो. उदा. त्रिवेणी, बिहारी, देवसाख इ. राग मल्लिकार्जुन मन्सूर मोठ्या अधिकाराने मांडतात. विद्वत्ता आणि रसिकता यांचे संमिलन म्हणजे मल्लिकार्जुन यांचे गाणे होय.
भारत सरकारने मल्लिकार्जुन मन्सूर यांना ‘पद्मश्री’, ‘पद्मभूषण’ आणि ‘पद्मविभूषण’ देऊन त्यांचा गौरव केला. याशिवाय कालिदास पुरस्कार मल्लिकार्जुन मन्सूर यांना प्रदान करण्यात आला. कर्नाटक विद्यापीठाने संगीत विभागाचे सन्माननीय प्रमुखत्व मन्सूरांना दिले होते. त्यांचे पुत्र राजशेखर मन्सूर आणि मट्टीगट्टी हे त्यांचे प्रमुख शिष्य होत. त्यांनी ‘नन्न रसयात्रे’ हे आत्मचरित्र लिहिले, त्यात संगीतसाधनेसाठी त्यांनी घेतलेले अपार कष्ट, गुणग्राहकता, गुरू प्रेम आणि कलावंताला शोभणारी नम्रता प्रकर्षाने दिसून येते. त्यांच्या मुलाने म्हणजे राजशेखर यांनी या आत्मचरित्राचा इंग्रजीत ‘माय जर्नी इन म्युझिक’ या नावाने अनुवाद केला. पंडीत मल्लिकार्जुन मन्सूर यांचे 12 सप्टेंबर 1992 रोजी निधन झाले.
आजचे राशिभविष्य
मेष – आजचा दिवस खूप शुभ असेल. कुटुंबासोबत एखाद्या धार्मिक स्थळाला तुम्ही भेट देण्याची शक्यता आहे. त्यावेळी तुमची अशा नवीन लोकांशी भेट होईल, जे भविष्यात महत्त्वाची मदत करू शकतील. हॉटेल व्यवसायात असलेल्यांना नेहमीपेक्षा चांगला नफा मिळण्याची शक्यता आहे. संगीतप्रेमींना एक उत्तम संधी मिळू शकते. एखाद्या कार्यक्रमात गाण्याची संधी मिळाल्यास तुमचा उत्साह आणि आनंद दोन्ही वाढू शकतात.
वृषभ – आजचा दिवस सकारात्मक परिणाम देणारा ठरेल. स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना त्यांच्या मेहनतीचे फळ मिळण्याची आणि यशाच्या दिशेने प्रगती करण्याची अपेक्षा आहे. कायद्याचे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना एका मोठ्या लॉ फर्मकडून नोकरीची संधी मिळण्याची शक्यता आहे. संतती एखाद्या महत्त्वाच्या निर्णयावर तुमचा सल्ला विचारू शकतात. तुम्ही कामावर लक्ष केंद्रित कराल, ज्यामुळे तुमची कामे वेळेवर पूर्ण होतील. तुमचे आरोग्यही चांगले राहील.
मिथुन – आजचा दिवस उत्साह आणि यशाने भरलेला असू शकतो. अचानक झालेल्या आर्थिक लाभामुळे एखादी महत्त्वाची वस्तू खरेदी करता येऊ शकते. राजकारणात असलेल्या जातकांना पक्षात नवीन जबाबदाऱ्या मिळू शकतात, ज्यामुळे त्यांची सामाजिक प्रतिष्ठा आणि प्रभाव दोन्ही वाढतील. अगदी तुमचे विरोधकसुद्धा काही विशिष्ट बाबींवर तुमचा सल्ला घेण्यास येऊ शकतात. नोकरी करणाऱ्या जातकांसाठी, पदोन्नती आणि पगारवाढीची बातमी उत्साह घेऊन येईल. वैवाहिक जीवनात जर काही कारणांनी कटुता असेल तर ती नाहीशी होईल, ज्यामुळे नात्यात पुन्हा जिव्हाळा येईल.
कर्क – आजचा दिवस यशाने भरलेला असेल. तुम्ही एक महत्त्वाचे काम पूर्ण कराल, ज्यामुळे तुम्हाला समाधान आणि आनंद दोन्ही मिळेल. काम करण्याच्या नवीन आणि उत्तम पद्धतींचा तुम्ही विचार कराल. तुमच्या कार्यक्षमतेने प्रभावित होऊन वरिष्ठ कामाच्या ठिकाणी प्रशंसा करू शकतात. शिवाय तुम्हाला काही प्रकारचे बक्षीस किंवा प्रोत्साहनही मिळू शकते. कुटुंबासोबत सहलीच्या खरेदीचे नियोजन कराल. व्यावसायिक योजनांना गती मिळेल, रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण होऊ शकतात. आर्थिक परिस्थिती पूर्वीपेक्षा अधिक मजबूत होण्याची चिन्हे आहेत.
सिंह – आज तुम्हाला नवीन ऊर्जा आणि उत्साह जाणवेल. आर्थिक परिस्थिती मजबूत राहील. काही घरगुती गरजांपुरती आज खरेदी कराल. स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी हा एक अनुकूल काळ आहे, त्यामुळे त्यांनी मेहनत वाया जाऊ देऊ नये. कामाच्या ठिकाणी एका महत्त्वाच्या विषयावर चर्चा करावी लागू शकते. बहुराष्ट्रीय कंपन्यांमध्ये काम करणाऱ्यांसाठी आजचा दिवस समाधानकारक ठरू शकतो.
कन्या – आजचा दिवस अनुकूल असेल. तुमची मेहनत आणि कामातील कामगिरी यामुळे सहकारी आणि वरिष्ठ प्रभावित होतील. तुमची भरभरून प्रशंसा होईल. महत्त्वाची कामे सहजपणे पूर्ण होतील. वडिलांनी व्यवसायात दिलेल्या जबाबदाऱ्या तुम्ही कौशल्याने पार पाडाल. फर्निचर व्यवसायात असलेल्यांना अपेक्षेपेक्षा जास्त नफा मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र स्वतःच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करणे टाळा. आर्थिक परिस्थिती स्थिर राहील. वैवाहिक जीवनातील आनंद आणि गोडवा वाढेल. घरात येणाऱ्या लहान पाहुण्यामुळे आनंदाचे वातावरण आणखी खास होऊ शकते.
तुळ – आजचा दिवस अनेक प्रकारे सुखद ठरेल. तुमच्या नम्र स्वभावामुळे लोक प्रभावित होतील आणि तुमचे सामाजिक संबंध अधिक दृढ होतील. खर्चावर नियंत्रण ठेवण्याची योजना आखाल, जे भविष्यात आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरेल. अनावश्यक विचार करणे टाळा, कारण त्यामुळे मानसिक ताण वाढू शकतो. व्यस्त वेळापत्रकातही तुम्ही स्वतःसाठी वेळ काढू शकाल. जोडीदाराकडून एक सुखद आश्चर्य मिळू शकते. संतती अभ्यासात व्यस्त राहतील. राजकारणात असलेल्यांसाठी आजचा दिवस चांगल्या संधी घेऊन येऊ शकतो.
वृश्चिक – आज चांगले परिणाम बघायला मिळतील. घर, भूखंड किंवा दुकान खरेदी करण्याची तुमची दीर्घकाळापासूनची इच्छा पूर्ण होण्याच्या मार्गावर आहे. संततीला चांगली नोकरी मिळाल्याच्या बातमीने घरात आनंद पसरेल. दीर्घकाळापासूनच्या आरोग्य समस्येतून दिलासा मिळण्याची चिन्हे आहेत. कामावरून परतल्यानंतर, तुम्हाला बऱ्याच काळानंतर तुमच्या आवडत्या गोष्टींसाठी वेळ मिळेल, ज्यामुळे मानसिक शांती मिळेल. जोडीदारासोबत बाहेर फिरायला जाण्याचे नियोजन करू शकता. विद्यार्थ्यांसाठीही हा काळ अनुकूल असून, यश मिळण्याची दाट शक्यता आहे.
हेही वाचा – पत्रिका गुणमिलन करताना
धनु – आजचा दिवस अपेक्षेपेक्षाही चांगले परिणाम देऊ शकतो. एखादे काम जे तुम्हाला पूर्वी अवघड किंवा जवळजवळ अशक्य वाटत होते, ते पूर्ण करण्यात तुम्ही यशस्वी होऊ शकता. प्रगतीचे नवीन मार्ग खुले होतील, करिअरमध्ये उन्नतीच्या संधी निर्माण होतील. विद्यार्थ्यांना त्यांच्या दैनंदिन दिनचर्येत काही आवश्यक बदल करावे लागतील. खाजगी क्षेत्रात काम करणाऱ्यांना पदोन्नतीची चांगली बातमी मिळू शकते. कुटुंबासोबत एका शुभ समारंभाला उपस्थित राहण्याची संधी मिळेल. क्रीडा क्षेत्रात सहभागी असलेल्यांसाठीही हा दिवस उत्साहवर्धक असेल. एक महत्त्वाचे कार्यालयीन काम यशस्वीपणे पूर्ण कराल. मात्र स्वतःच्या आरोग्याबाबत सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे.
मकर – आजचा दिवस आनंद आणि यशाने भरलेला असू शकतो. व्यवसायातील चांगल्या नफ्यामुळे आनंद वाढेल. जर तुम्ही बऱ्याच काळापासून नवीन गाडी घेण्याचे स्वप्न पाहत असाल, तर ते आज पूर्ण होऊ शकते. कुटुंबात तुमच्या शब्दांना मान दिला जाईल. संततीकडून चांगली बातमी मिळू शकते. नवविवाहित जोडप्यांना एकत्र प्रवास करण्याची संधी मिळेल. तुम्ही तुमच्या प्रिय व्यक्तीसोबत अविस्मरणीय क्षण घालवू शकाल.
कुंभ – आजचा दिवस सामान्य असला तरी, तो अनेक नवीन अनुभव घेऊन येईल. तुमच्या भूमिकेत किंवा जबाबदाऱ्यांमध्ये बदल होऊ शकतो. जिम प्रशिक्षक आणि फिटनेस क्षेत्रात काम करणाऱ्यांसाठी कामाच्या ठिकाणी चांगला अनुभव मिळेल. तुमची व्यावसायिक कौशल्ये सुधारतील आणि पद किंवा उत्पन्न वाढीच्या नवीन संधी निर्माण होऊ शकतात. आयुष्यात आनंदाची नवीन कारणे घेऊन काही प्रसंग येतील. दिवस विविध कामांनी व्यस्त असेल, परंतु तुमची प्रबळ इच्छाशक्ती तुम्हाला अत्यंत आव्हानात्मक कामेही यशस्वीपणे पूर्ण करण्यास सक्षम करेल.
मीन – आजचा दिवस जीवनात नवीन ऊर्जा आणि उत्साह घेऊन येईल. तुम्ही सर्जनशील कामांकडे आकर्षित व्हाल, ज्यामुळे तुमचा अनुभव आणि कौशल्ये वाढतील. आज अशा प्रभावशाली व्यक्तींशी भेट होऊ शकते, ज्या भविष्यात तुमच्यासाठी उपयुक्त ठरतील. एखादे महत्त्वाचे काम यशस्वीपणे पूर्ण केल्याने मन हलके होईल आणि तणावातून आराम मिळेल. जोडीदारासोबत सुरू असलेला वाद संपुष्टात येईल आणि कुटुंबात आनंद परत येईल. व्यवसायाच्या विस्ताराबाबत अनुभवी व्यक्तीचा सल्ला घेणे फायदेशीर ठरू शकते.
