राज आणि नेहा एका टुमदार बंगल्यात रहात होते. बंगल्याच्या आजूबाजूला दाट हिरवीगार झाडी होती. बंगल्याच्या एका भागात पाहुण्यांसाठी स्वतंत्र प्रवेशद्वार असलेला, सर्व सोयींनी सुसज्ज हॉल, बेडरूम, किचन आणि बाथरूम अशी स्वतंत्र व्यवस्था होती. नेहाला चार महिन्यांसाठी अमेरिकेला जायचे होते म्हणून ती तयारी करत होती, पण राज काहीसा काळजीत होता.
“काय झालं?”
“तू चार महिने नसणार… माझ्या जेवणाचं काय?”
नेहा हसली… “मी शिकवते तुला!”
नेहाने त्याला स्वयंपाक शिकवायला सुरुवात केली. पोहे, उपमा, भाजी, आमटी, भात आणि पोळी… पोळी सोडून बाकी बेचव का होईना, पण करता यायला लागलं. पहिली पोळी भारताच्या नकाशासारखी झाली… दुसरी आफ्रिकेसारखी… तिसरी पोळी पाहून नेहा म्हणाली, “राज, ही पोळी आहे की आधुनिक कला?”
“मी शिकतो आहे नेहा, पण तू अमेरिकेहून परत येईपर्यंत माझा स्वयंपाक नक्की सुधारेल.”
नेहा अमेरिकेला गेली. पहिले काही दिवस राजने कसाबसा स्वयंपाक केला. पण नोकरी, घर, स्वयंपाक, भांडी… सगळं एकट्याने करताना त्याची दमछाक होऊ लागली. एक दिवस हॉटेलमधील जेवणाच्या ताटाकडे पाहात तो स्वतःशीच म्हणाला, “बायको घरात असताना तिच्या स्वयंपाकाची किंमत कळत नाही. ती दूर गेल्यावर तिच्या हातचं साघं जेवणही पंचपक्वान्न वाटते!”
पुढच्याच दिवशी एका अनोळखी नंबरवरून फोन आला.
“सर, मी रीना. मला तीन महिन्यांसाठी राहायला घर हवं आहे. मी एकटीच राहणार आहे. तुमच्याकडे जागा मिळेल का?”
“नाही मॅडम, सध्या मी एकटाच आहे, बायको काही दिवस परदेशी गेली आहे, त्यामुळे ते शक्य नाही.”
“मग तर उत्तमच! अहो, मी छान जेवण बनवते, तुमच्यासाठी पण बनवीन.”
‘जेवण’ हा शब्द ऐकताच राजचा नकार मवाळ झाला.
“मी बायकोला विचारून उद्या सांगतो.”
हेही वाचा – प्रत्येक घराचा ‘आधारवड’!
राजने नेहाला फोन केला,
“नेहा, रीना नावाची बाई तीन महिन्यांसाठी राहायला जागा विचारतेय. ती माझ्यासाठी जेवणही बनवेल म्हणते.”
“छानच! पण एक अट आहे. तू जेवायचं मात्र आपल्या इथे तिच्याकडे नाही आणि तिच्यापासून जरा दूरच राहायचं, समजलं?”
“ठीक आहे,” राज खूश झाला.
राजचा होकार मिळताच रीना आली. “मला अहो-जाहो आवडत नाही,” रीनाने आल्या आल्या स्पष्ट केले. सुंदर आणि आधुनिक तरुणी सोबतीला आणि जेवणाची पण सोय, राज खूश झाला.
पहिले काही दिवस रीना चहा, नाश्ता आणि जेवण राजला पाठवित असे. एक दिवस रीना म्हणाली, “राज, आज जेवायला माझ्याकडेच ये. गप्पा मारत जेवूया.”
“नको गं. नेहाने नाही सांगितलंय…”
“अरे, एक दिवसाने काय होणार आहे? आणि तिला थोडीच समजणार आहे?”
गरम पोळ्या, रस्सा भाजी, वरण-भात, वर साजूक तूप!
“रीना, तू हे इतकं छान बनवतेस?” म्हणत राज भरपेट जेवला. त्या दिवसापासून राज रोज रीनाकडे जेवायला जाऊ लागला. जेवणानंतर गप्पा. कधी पत्ते, कधी चेस. वीकेंडला दोघे फिरायलाही जाऊ लागले.
रीना फोटोग्राफर होती. तिच्याकडे नेहमी कॅमेरा असायचा. एकदा बाहेर फिरायला गेल्यावर ती म्हणाली, “राज, इकडे उभा राहा. तुझा फोटो काढते.”
“माझा फोटो काढून काय करणार?”
“फोटोग्राफरचं काम आहे फोटो काढणे!” राजने होकार दिला आणि त्यानेही तिचे फोटो काढले, पण दोघांचा एकत्र फोटो काढायचे दोघांनी शिताफीने टाळले.
एक दिवस संध्याकाळी रीना म्हणाली, “राज, वाइन घेणार?”
“नाही.”
“का?”
“मला सवय नाही आणि खरं सांगायचं तर वाइन आरोग्यासाठी चांगली नसते, उगाच सवय कशाला लावून घ्यायची?”
रीना म्हणाली, “ठीक आहे.”
दुसऱ्या दिवशी तिने सिगरेट पुढे केली?”
“सिगरेट अजिबात नाही.”
“एक तरी?”
“नाही रीना. धूम्रपान आरोग्यासाठी घातक आहे. स्वतःचं नुकसान होतंच, पण आसपासच्या लोकांनाही त्याचा त्रास होतो. तूही ओढू नकोस.”
रीना हसली… “ठीक आहे.”
काही दिवसांनी दोघे पत्ते खेळत होते.
रीना म्हणाली, “राज, पैसे लावून खेळूया का?”
राजने पत्ते खाली ठेवले…
“नको.”
“अरे, थोडेच पैसे!”
“नाही. पत्ते खेळायला हरकत नाही. पण पैसे लावून नाही. जुगाराची सुरुवात थोड्यापासूनच होते. फक्त मजा म्हणून खेळूया..”
रीना म्हणाली, “ठीक आहे.”
बघता बघता तीन महिने संपले. नेहा आता दोन आठवड्यांत परतणार होती.
एके रात्री उशिरा नेहाचा फोन आला.
“काय रे राज?”
“काय?”
“एकटा आहेस?”
“हो.”
“खरंच?”
“हो गं!”
“की रीनाबरोबर?”
राज दचकला… “रीनाबरोबर आणि इतक्या उशिरा?”
“म्हणजे आधी तिच्याबरोबर होतास?”
“नाही गं. शब्दांत पकडू नकोस.”
“ठीक आहे.”
क्षणभर शांतता पसरली.
मग नेहाने विचारलं, “या फोटोतील तरुणी कोण?”
“कुठला फोटो?”
नेहाने दोन फोटो पाठवले.
राजने फोटो उघडले आणि त्याच्या चेहऱ्यावरचे भाव बदलले.
एका फोटोमध्ये राज आणि रीना एका तलावासमोर अगदी खेटून उभे होते. दुसऱ्यात रीनाचा हात राजच्या खांद्यावर होता.
राज घाबरला.
“नेहा, हे फोटो तुला कोणी पाठवले?”
“ते महत्त्वाचं नाही. आधी सांग — हे फोटो कधी काढले?”
“पण…”
“बोल राज, तुम्ही दोघे इतके जवळ कधी आलात?”
“आम्ही फिरायला बरोबर गेलो होतो, पण इतक्या जवळ मात्र आलो नाही आणि एकत्र फोटोही नाही काढले.”
“इतक्या नाही, मग किती जवळ आलात? आणि हे फोटो काय आपोआप आले?”
“नेहा, मला खरंच समजत नाही.”
“एक सांग, हे फोटो तुला कोणी पाठवले?”
तेवढ्यात —
डिंग डाँग… बेल वाजली.
नेहा म्हणाली, “राज, बघ, तुझी ती रीना असेल!”
राजने दार उघडलं. समोर खरोखरच रीना उभी होती…
“राज, मला अजून दोन महिने इथे राहू देशील का?”
राजने तिच्याकडे रागाने पाहत विचारले, “रीना, हे फोटो?”
रीना काही क्षण शांत होती.
“राज, माफ कर मला. मी फोटोग्राफर आहे ना… तुझे आणि माझे वेगवेगळे फोटो होते. मी फोटो एडिटिंगची ट्रिक वापरून एकत्र केले. आपण अगदी जवळ उभे आहोत, असा भास निर्माण केला.”
राज अवाक् झाला.
“पण ते फोटो नेहाला कसे मिळाले?”
रीना हसली.
“ते मीच पाठवले.”
राजने चिडून विचारलं, “पण तुला नेहाचा नंबर—”
पलिकडून नेहाचा आवाज आला, “मीच दिला.”
राज बिचकला.
“नेहा, तू दिलास?”
“हो राज.”
काही क्षण शांतता पसरली.
नेहा म्हणाली, “राज, मला खूप आनंद झाला.”
राजने आश्चर्याने विचारलं, “कशाचा?”
“कारण तू वाइन नाकारलीस, सिगरेट नाकारलीस आणि पैसे लावून पत्ते खेळायलाही नकार दिलास.”
“हे सर्व तुला कसं समजलं?”
नेहा हसली.
“रीना माझी जिवाभावाची मैत्रीण आहे. तिची पुण्यात राहण्याची सोय नव्हती आणि तुझी जेवणाची सोय नव्हती म्हणून मीच तिला तुझा नंबर दिला होता.”
हेही वाचा – आंधळा मागतो एक डोळा…
राजच्या चेहऱ्यावर आश्चर्य उमटलं.
“रीना, तूही मला अजिबात पत्ता लागू दिला नाहीस?”
रीना गप्प होती.
नेहा पुढे म्हणाली, “राज, मी तुमच्या दोघांची माफी मागते.”
“माफी? पण कशासाठी?” आता रीनाही दचकली.
नेहा म्हणाली, “मी रीनाच्या हॉलमध्ये एक छुपा कॅमेरा लावला आहे. तुम्हा दोघांवर लक्ष ठेवण्यासाठी.”
राजच्या चेहऱ्यावर आश्चर्य आणि अविश्वास एकाच वेळी उमटला.
“म्हणजे?”
“हो. मला बघायचं होतं, माझ्या गैरहजेरीत मिळालेल्या मोकळीकीचा तू आणि रीना काही गैरफायदा तर घेत नाही ना.”
“आणि तुम्ही दोघंही पास झाला!”
“राज, पण तुला मात्र एक शिक्षा…”
“काय?” राजने जरा घाबरतच विचारले.
“रीनाला अजून दोन महिने इथे राहू दे.”
राजच्या चेहऱ्यावर आनंद उमटला.
“तिच्याबरोबर गरमागरम, स्वादिष्ट जेवण घे आणि हवं तर तुम्ही वाइनही घ्या…”
राज आनंदाने म्हणाला, “हे तर बक्षीस आहे!”
नेहा हसली.
“हो, बक्षीसच समज. पण तुम्ही दोघे स्वतःचा तोल जाऊ देऊ नका.”
क्षणभर थांबून ती मिश्कीलपणे म्हणाली, “छुपा कॅमेरा आहे हे विसरू नका!”
राज कपाळावर हात मारत म्हणाला, “ही मोकळीक काय कामाची, नेहा?”
नेहा हसत म्हणाली, “राज, कामाची आहे… पण कामासाठी नाही.”
दोन आठवड्यांनी नेहा परतली. राज आणि रीना नेहाला घ्यायला एअरपोर्टला गेले. घरी येताना नेहाने गौप्यस्फोट केला, “राज आणि रीना, मी छुपा कॅमेरा लावलाच नव्हता. राज, तुला पूर्ण मोकळीक दिली होती, पण त्या न लावलेल्या कॅमेऱ्याने नव्हे तर, तुमच्यातील संस्कारांनी मोकळीकीवर लगाम ठेवला.”
“राज, मला परत एक महिना अमेरिकेत जायचं आहे, जाऊ ना?”
राजने विचारलं, “आता पुन्हा?”
नेहा म्हणाली, “हो. पण यावेळी कॅमेरा असेल… छुपा नाही. रीनाचा कॅमेरा. हवे तसे फोटो काढायला… पण ते मलाही पाठवायचे!”
राजने क्षणभर नेहाकडे पाहिलं आणि म्हणाला, “म्हणजे मोकळीक नाहीच!”
नेहा, रीना आणि राज तिघेही खळखळून हसले.
घरी पोहोचल्यावर रीना म्हणाली, “नेहा, आता तू इथे आहेस तोपर्यंत राजला पूर्ण मोकळीक दे बाई!”
हे ऐकून राज खूश झाला आणि त्याने रीनाला मिठी मारली.
रीना लाजत म्हणाली, “राज, मोकळीक इथे नाही… तिथे!”
राज संकोचला आणि त्या दोघी मैत्रिणी मात्र मनसोक्त हसल्या.
