पूर्वार्ध
कॉलेज सुरू होऊन आठच दिवस झाले होते. शेवटचं सायकॉलॉजीचं लेक्चर सुरू होतं. गौरी अगदी तल्लीन होऊन सरांचं लेक्चर ऐकत होती.
“मे आय कम इन सर?” हे ऐकल्यावर सगळ्यांचीच नजर क्लासच्या दाराकडे गेली. इतकं सुंदर लेक्चर मधेच बंद पडलं म्हणून गौरी जरा चिडलीच. तो मुलगा गौरीच्याच बाजूला येऊन बसला. एक मंद सुगंधाची झुळूक आली. गौरीने त्याच्याकडे बघितलं आणि त्यानेही बघितलं. नजरानजर झाली आणि गौरीने मान खाली घातली. सर इतकं सुंदर शिकवत होते की, मंत्रमुग्ध होऊन सगळे विद्यार्थी ऐकत होते. लेक्चर कधी संपलं, कळलंच नाही.
क्लासरूमच्या बाहेर आल्यावर त्या मुलाने गौरीला गाठलं, “माफ करा, मी जरा उशिरा कॉलेज जॉइन केलं आहे. तुमच्या नोट्स मिळतील का?”
अख्ख्या क्लासमध्ये याला मीच सापडली का नोट्स मागायला? गौरी जरा वैतागलीच.
“मी तुमच्याकडेच नोट्स का मागतो आहे, हा प्रश्न तुम्हाला पडणं साहजिक आहे पण तुमच्या बाजूला मघाशी बसलो आणि तुम्ही सिन्सीअर वाटला. यु मस्ट हॅव रिटन ऑल द पॉइंट्स.”
“मी जरा घाईत आहे. उद्या बोलू.”
“ओके, नो प्रॉब्लेम. मी आदिनाथ जोसेफ.”
गौरीने चमकून त्याच्याकडे बघितलं. हे कसलं विचित्र नाव! याच्यापासून चार हात लांबच रहायला हवं. गौरी त्याला बाय करून तिथून चालती झाली.
कॉलेजमधून परतल्यावर गौरीने घरात पाऊल ठेवलं आणि नानांनी तिला विचारलं, “गौरी, नवचंडी यज्ञाची यादी शौनकजवळ दिली होतीस का? अजून तो आला नाही. उद्या आपट्यांकडे यज्ञ आहे. सामान सगळं तयार हवं.”
हेही वाचा – पुरस्कार… एक नवा हुरूप देणारा!
“हो नाना, तुम्ही सकाळी देवळात गेला होता, तेव्हा शौनक आला होता. त्याच्याजवळ मी यादी दिली आहे.” गौरीने घाबरतच उत्तर दिले.
“मला सांगून का गेली नाहीस?”
“नाना, आईला सांगून गेले होते. मला कॉलेजला उशीर झाला होता आणि तुम्ही घरी नव्हता.”
“एखादं काम तुला सोपवल्यावर, ते पूर्ण करण्याची जबाबदारी तुझी आहे ना?”
नानांचे ते शब्द ऐकले आणि गौरी काही न बोलता आत गेली.
“गौरी, शौनक येऊन गेला हे मी नानांना सांगायला विसरले बघ!” शैला गौरीकडे बघून म्हणाली.
गौरीने आईकडे फक्त कटाक्ष टाकला आणि तिच्या खोलीत गेली. पर्स टेबलवर फेकली आणि कॉटवर डोळ्यावर हात ठेवून आडवी झाली. हुंदका गळ्यापर्यंत आला, तो तिने आवरला. सगळं मनात साठवलेलं डोळ्यातून पाझरायला लागलं..
0000
तिला समजायला लागल्यापासून नानांचा कडक स्वभाव ती अनुभवत होती. त्यांच्या या स्वभावाला आजी आणि आई खतपाणी घालत गेल्या. मी म्हणेन ती पूर्व दिशा हा स्वभाव होत गेला. एकदा तर रात्रीच्या जेवणाची वेळ टळून गेली म्हणून आईला वाटेल तसे बोलले. त्यावेळी गौरी दहावीत होती. तिला असह्य झालं. ती चिडून नानांना म्हणाली, “नाना,एक दिवस उशीर झाला तर काय झालं? आज आईचं डोकं दुखत होतं म्हणून ती जरा वेळ झोपली होती.”
“मला दुरुत्तर करायची तुझी हिम्मत कशी झाली गौरी? आणि आईला बरं नव्हतं तर तू स्वयंपाक करायचा होता.”
“अहो, तिची परीक्षा महिन्यावर आली आहे. दहावीची परीक्षा आहे. त्याचा अभ्यास किती असतो.”
“ही कारणं मला सांगू नका. शिक्षण बंद करून टाकेन.” नानांचे हे बोलणे ऐकले आणि गौरी खोलीत जाऊन हुंदके देऊ लागली.”
“रडू नकोस बाळा! तो असाच आहे तापट!” गौरीच्या पाठीवरून आजी हात फिरवत होती.
“असाच आहे म्हणजे काय ग आजी? तू कधी रागावली नाहीस का नानांना या बाबतीत? सतत घरात तणाव! मला हल्ली घरी यावसंच वाटत नाही. माझ्या मैत्रिणींकडे किती खेळकर वातावरण असतं.”
“काय बोलणार गं? तो दोन वर्षांचा असताना तुझे आजोबा गेले. मी फक्त मॅट्रिक झाले होते. शिवणकाम सुरू केलं. नाना अतिशय बुद्धिमान पण पैशांअभावी त्याला डॉक्टर किंवा इंजिनीअर होता आलं नाही. साताऱ्याला जाऊन पौराहित्याचे शिक्षण घेतले आणि हळूहळू जम बसला. आज पुण्यात त्याच्यासाठी लोकं थांबतात. त्याला वेळ असेल तेव्हा पूजा, यज्ञ, सत्यनारायण करतात. त्या क्षेत्रात त्याला फार मान आहे. अगदी लहान वयात परिस्थितीचे चटके खाल्ल्यामुळे, स्वकर्तृत्वामुळे थोडा तापट, आग्रही झाला आहे.”
“पण त्याची झळ आपल्याला पोहोचते आहे.”
“निवळेल गं तो काही दिवसांनी!” आजी गौरीच्या डोक्यावरून हात फिरवत म्हणाली.
पण नानांचा संतापी स्वभाव कमी झालाच नाही. आजी गेली तेव्हा नाना लहान मुलासारखे रडले. नाना इतके हळवे पण आहेत, हे गौरीला त्या दिवशी कळलं. मुलींच्या बाबतीत त्यांची मत जुनीच होती. गौरीला या काळातही खूप बंधनं होती. आधुनिक कपडे घालायची गौरीला परवानगी नव्हती. शाळा, कॉलेजदेखील महिलांचेच होते. मात्र, पोस्ट ग्रॅज्युएशनला गौरीला पर्याय नव्हता. एरवी क्वचित कधीतरी कुठल्या मुलाशी बोललेली गौरी या कॉलेजमध्ये, तेव्हा जरा बावरली होती. तिचा सायकॉलॉजी हा अतिशय आवडीचा विषय होता. तिला कौन्सिलिंगमध्ये करिअर करायचं होतं. नानांना मनासारखं शिकता आलं नाही, पण त्यांनी गौरीला तिच्या शिक्षणासाठी कायम प्रोत्साहन दिलं.
0000
कॉलेजच्या पहिल्या दिवशी मुलांच्या घोळक्यात मुलींना मोकळेपणाने गप्पा मारताना बघून गौरीला कुतूहल वाटलं. आठवडाभरात ती देखील कॉलेजमध्ये छान रुळली.
दुसऱ्या दिवशी देखील आदिनाथ क्लासमध्ये गौरीच्याच बाजूला बसला. गौरीचं लेक्चरमध्ये अजिबात लक्ष लागत नव्हतं. कसलीतरी भीती वाटत होती. कॉलेज संपल्यावर गौरी घरी जाताना आदिनाथने तिला मेन गेटजवळ गाठलं, “गौरी थांब!”
मला गौरी म्हणण्याइतकी याची मजल गेलीच कशी? गौरीने रागाने त्याच्याकडे बघितलं.
“सॉरी, तुला बहुतेक आवडलेलं दिसत नाही. पण मला प्रत्येकाला नावाने हाक मारायला आवडतं. एक छान नातं तयार होतं. मोकळं, संवादयुक्त! परकेपणा सगळा निघून जातो. तुझं नाव गौरी आहे, हे मला कळणं फारसं अवघड नाही. तुला जरा वेळ आहे?”
“काय काम होतं?”
“काही काम असेल तरच आपण बोलायचं का?” आदिनाथ हसत म्हणाला.
“तसं नाही पण मला घरी जायचं आहे.”
“घरी तर मला देखील जायचं आहे. आपण कॉलेज कँटीनमध्ये बसूया का थोडा वेळ?”
गौरीने आदिनाथकडे बघितलं. त्याच्या पिंगट डोळ्यातलं आर्जव तिला त्याच्याकडे खेचत होतं. तिने नकळत मान डोलावली. कँटीनमध्ये आदिनाथ बोलत होता आणि गौरी फक्त ऐकत होती. त्याचा सावळा रंग, त्याचे सरळ केस, त्याची देहयष्टी, त्याचे पिंगट डोळे एका तरुण मुलीला भुरळ पाडेल असेच होते.
“गौरी, मीच बोलतोय. तू बोल न काहीतरी!”
“आयुष्यात पहिल्यांदा हॉटेलमध्ये एका तरुण मुलाबरोबर आले आहे. सुचत नाहीये, काय बोलावं!”
आदिनाथला गौरीचं हे साधं रूपच खूप आवडलं होतं. कॉलेजच्या पहिल्या दिवशी क्लासमध्ये इतक्या सुंदर मुली असताना, त्याला गौरीच्याच शेजारी बसावंस वाटलं होतं.
“ओके, आपण उद्या बोलू. नो प्रॉब्लेम!”
“आदिनाथ, एकच विचारायचं होतं.”
“मग विचार की!”
“तुझं नाव आदिनाथ जोसेफ! जरा वेगळं वाटलं.”
“माझी ममा मराठी आणि डॅड ख्रिश्चन! शेजारी राहायचे. एकमेकांवर जीव जडला, लग्न केलं. दोघांनीही आपल्या धर्माचा आदर केला. माझं आडनाव जोसेफ हे असणार म्हटल्यावर डॅड ममाला म्हणाले, नाव तुझ्या आवडीचं मराठी ठेव. आमच्या घरी आम्ही दिवाळी आणि ख्रिसमस दोन्हीही साजरे करतो. पुण्यातच जन्म, शिक्षण झाल्यामुळे डॅड उत्तम मराठी बोलतात.”
“दोघांच्या घरून विरोध नाही झाला का?”
“झाला की! पण ममा आणि डॅड त्यांच्या निर्णयावर ठाम होते. रजिस्टर लग्न केलं आणि संसार यशस्वी करून दाखवला.”
आदिनाथचं बोलणं गौरी मनात साठवून घेत होती. लहानपणापासून जुन्या वातावरणात वाढलेल्या गौरीला हे सगळं नवल वाटत होतं. आदिनाथबरोबर गप्पांमध्ये ती इतकी रंगली की, वेळेचं भानच राहिलं नाही. त्याच्याशी खूप वर्षांची ओळख आहे असं वाटलं.
रोज कॉलेज सुटल्यावर गौरी थांबून आदिनाथशी बोलायला लागली. तिला तो आवडायला लागला होता. तारुण्यसुलभ भावना अनावर होत होत्या. त्याच्या सहवासात सतत राहावंसं वाटू लागलं. एक दिवस आदिनाथ त्याच्या घरी गौरीला घेऊन गेला. त्याच्या घरचं मोकळं वातावरण बघून तिला नानांचा स्वभाव आठवला. सतत दडपणाखाली असलेलं घरचं वातावरण आठवलं.
गौरीला बघितल्यावर आदिनाथच्या डॅडने विचारलं, “आदि, नक्की मैत्रीणच ना? की अजून काही? तसं असेल तर स्पष्ट सांग. मला सून आवडली.”
ते ऐकून गौरी कावरीबावरी झाली.
“डॅड, तिची चेष्टा करू नका. ती घाबरट ससा आहे. उड्या मारत पळून जाईल.” आदिनाथ हसत म्हणाला.
“तुम्ही दोघेही तिला त्रास देऊ नका. गौरी, तू आत ये. मी मस्त सँडविच केले आहेत, त्याबरोबर कॉफी घेऊ.” आदिनाथची ममा तिला किचनमध्ये घेऊन गेली. आदिनाथकडे तीन तास गौरी फक्त हसत होती. इतकं हलकं आजपर्यंत कधीच वाटलं नव्हतं.
आदिनाथने गौरीला घरी सोडलं. तिने गेट उघडलं आणि आदिनाथने गौरीचा हात धरला. “गौरी, डॅडने आज तुझी गम्मत केली, ती तू मनावर घेतली नाहीस ना?”
“नाही,” गौरी खाली मान घालून बोलली.
“का नाही घेतली? मला तुझ्याशी लग्न करायचं आहे गौरी! आय लव्ह यु…”
गौरी घाबरली. तिने आजूबाजूला कोणी आहे का, ते बघितलं.
“आदि, मी जाते. माझ्या मनात तसं काहीही नाही,” गौरी धावतच घराकडे गेली. दार ठोठावले आणि आत आली तर नाना समोर उभे! “इतका वेळ कुठे होतीस? कॉलेज तर पाच वाजताच संपतं.”
“मैत्रिणीकडे नोट्स काढत होते.”
गौरी त्या दिवशी खोटं बोलली, पण आदिनाथचं आकर्षण तिला अस्वस्थ करत होतं. त्याच्याशी आपलं लग्न होणं अशक्य आहे, हे तिला ठाऊक होतं. पण ती स्वतःला आवरू शकत नव्हती.
एक दिवस डोळ्यांत पाणी आणून ती आदिनाथला म्हणाली “आदि, आपल्या नात्याला काही अर्थ आहे का रे?”
“का नाही? तू मला हवी आहेस, माझा सहवास तुला हवा आहे, आपलं नातं घट्ट असल्याशिवाय हे शक्य नाही गौरी!”
“अरे पण हे अधांतरी वाटतंय. याचा शेवट काय होणार मला माहिती नाही.”
“शेवट चांगलाच होणार.”
हेही वाचा – एक थी बुलबुल…
“तू नानांना ओळखत नाहीस. माझ्यासाठी हे इतकं सोपं नाहीये.”
“गौरी, आपलं कुणावर तरी जीवापाड प्रेम आहे, त्या व्यक्तिशिवाय आयुष्य व्यर्थ वाटतं, ही भावनाच किती सुखद आहे… आणि खरं प्रेम असेल तर अडथळे पार करण्यात मजा आहे.”
“माझं तुझ्यावर खरं प्रेम नाही, असं म्हणायचं आहे का तुला?”
“त्याशिवाय का तू इथे आत्ता माझ्याजवळ आहेस?”
गौरीने आदिनाथकडे बघितलं. त्याच्या नजरेतलं तिच्याबद्दलचं प्रेम, आकर्षण बघून ती विरघळून गेली. त्याच्या कुशीत शिरत म्हणाली,
“भीती वाटतेय, तू माझा होशील की नाही?”
“एका सायकॉलॉजीच्या विद्यार्थिनीने हे बोलावं? गौरी, तूच स्वतः भित्री असलीस तर तू लोकांची भीती कशी घालवशील? कौन्सिलिंग कसं करशील?”
“मी नानांना फार घाबरते आदि!”
“ही मनातली भीती दूर कर, ती आपल्या दोघांना एकत्र येऊ देणार नाही… आणि एक लक्षात ठेव, मी तुझाच आहे आणि तुझाच राहणार.” आदिनाथने गौरीच्या कपाळावर ओठ टेकले.
