दररोज ठराविक वेळेस उठणे, शौच, आहार सेवन आणि झोपणे या दिनचर्येतील विविध क्रिया केल्यास मिळणारे आरोग्य लाभ याबाबत आपण मागील लेखांमधे सविस्तररीत्या जाणून घेतले. या लेखात आपण दिनचर्येतील नियमित योगाभ्यास या विषयासंबंधी काही महत्त्वाचे मुद्दे जाणून घेणार आहोत.
योगाभ्यासाविषयी थोडक्यात…
भारतीय परंपरेत योगशास्त्र हे निरामय शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यरक्षक तसेच आरोग्यसंवर्धक वरदान आहे. मनोकायिक व्याधी-विकारांचे नियंत्रण करून त्यातून मुक्ती मिळवणे आणि मनाची एकाग्रता तसेच शरीराची निरोगी अवस्था प्राप्त करणे, हा योगाभ्यासाचा उद्देश आहे. अष्टांगयोगातून योगाभ्यासाची विशाल व्याप्ती अधोरेखित होते.
दैनंदिन योगाभ्यासात ओंकार गुरुवंदना, सूक्ष्म व्यायाम/ पूरक हालचाली, श्वसन तथा प्राणायाम अभ्यास आणि यथाशक्ती सूर्यनमस्कार आणि योगासने यांचा समावेश असावा.
हेही वाचा – निरामय आरोग्यासाठी दिनचर्या : रात्री झोपण्याची वेळ महत्त्वाची
मला योग करायला जमेल का?
योगाभ्यास आबालवृद्ध, विद्यार्थी, पुरुष, महिला, संसारी आणि व्याधीग्रस्त… म्हणजे सर्वांनाच सहजसाध्य आहे.
योगाभ्यासाविषयी महत्त्वाचे निवडक मुद्दे
- दैनंदिन नित्यकर्मात किमान एक तास स्वतःसाठी राखून ठेवणे निरामय आरोग्यासाठी नितांत आवश्यक आहे. या राखीव वेळेत योगाभ्यास म्हणजे योग साधना करावी.
- सकाळी 6 ते 7 यावेळेत यथायोग्य आणि यथाशक्ती नियमित योगाभ्यास करावा. काही कारणास्तव सकाळी योगाभ्यास करणे शक्य नसेल तर, संध्याकाळी रिकाम्या पोटी योगाभ्यास करावा.
- योगाभ्यास आणि इतर व्यायाम एकाच वेळी जोडून न करता स्वतंत्रपणे करावेत.
- योगाभ्यास योग्य प्रमाणात तथा सुखकारक असावा.
- योगाभ्यास मनापासून श्रद्धायुक्त अंतःकरणाने करावा.
हेही वाचा – निरामय आरोग्यासाठी दिनचर्या : सकाळी लवकर उठावे
नियमित योगाभ्यासाचे थोडक्यात फायदे
- शारीरिक व्याधी-विकारांपासून मुक्ती आणि सुदृढ तसेच निरोगी शरीर
- मानसिक ताणतणावांपासून मुक्ती आणि स्वास्थ्य
- मानसिक शांती, आनंद आणि समाधान
- जीवनाविषयी सकारात्मक दृष्टिकोन
- सर्वांगीण व्यक्तिमत्त्व विकास
नियमित योगाभ्यासाचा दिनचर्येत समावेश करून नियमित वेळेस यथाशक्ती योगाभ्यास केल्यास निरामय आरोग्यप्राप्ती सुकर होईल.
Practice Yoga Regularly. Stay Fit & Healthy.
या संदर्भात इथे आवर्जून नमूद करावेसे वाटते की, निरामय आरोग्य संकल्पनेतील माझ्या ‘निरामय आरोग्यासाठी योगाभ्यास’ या पुस्तकात ‘नियमित योगाभ्यास’ या विषयावर सर्वांगीण सर्वसमावेशक सविस्तर सखोल मार्गदर्शन केले आहे. तसेच ‘निरामय मानसिक आरोग्य’ या पुस्तकात ‘नियमित योगाभ्यासातून मनःस्वाथ्य आणि मनःशांती’ या विषयावर उपयुक्त मार्गदर्शन केले आहे.
क्रमशः
