दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 07 नोव्हेंबर 2026; वार : शनिवार
- भारतीय सौर : 16 कार्तिक शके 1948; तिथि : त्रयोदशी 10:47; नक्षत्र : चित्रा 29:51;
- योग : प्रीति 27:27; करण : विष्टि 23:04;
- सूर्य : तुळ; चंद्र : कन्या 17:14; सूर्योदय : 06:40; सूर्यास्त : 18:03;
- पक्ष : कृष्ण; अयन : दक्षिणायन; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5128
शिवरात्री
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
सुप्रसिद्ध मराठी व्याकरणकार मोरो केशव दामले
टीम अवांतर
सुप्रसिद्ध मराठी व्याकरणकार मोरो केशव दामले यांचा जन्म 7 नोव्हेंबर 1868 रोजी रत्नागिरीनजीक मालगुंड या गावी झाला. कविवर्य केशवसुत हे मोरो केशव यांचे थोरले बंधू तर पत्रकार सी. के. दामले हे मोरो केशवांचे धाकटे बंधू होते. मोरो केशव यांचे शालेय शिक्षण दाभोळ, बडोदे तसेच अमरावती येथे, तर उच्च शिक्षण पुण्याच्या डेक्कन कॉलेजात झाले.
1892 साली ते बी. ए. तर 1894 मध्ये तत्वज्ञान हा विषय घेऊन एम्. ए. झाले. कॉलेजमध्ये ते दक्षिणा फेलो होते. 1894 ते 1908 पर्यंत ते उज्जैनच्या माधव कॉलेजात तत्वज्ञानाचे प्राध्यापक होते. पुढे नागपूरच्या नील सिटी हायस्कूलमध्ये पर्यवेक्षक झाले. डेक्कन कॉलेजमध्ये शिकत असताना डॉ. रा. गो. भांडारकर आणि प्राचार्य सेल्बी हे त्यांचे गुरू होते.
हेही वाचा – पत्रिकेतील ग्रहदशा: समज, गैरसमज
चौदा वर्षे व्यासंग करून त्यांनी शास्त्रीय मराठी व्याकरण हा आपला एकमेवाद्वितीय ग्रंथराज रचला ते साल होते 1911. पूर्वकालीन व्याकरणकारांच्या मताचे चिकित्सक समालोचन करून त्यांनी मराठी व्याकरणाची पुनर्रचना करण्याचा जो अपूर्व प्रयत्न केलेला आहे, त्यामुळे त्यांना मराठी व्याकरणकारांमध्ये अग्रस्थान मिळालेले आहे.
1904 साली भरलेल्या शुद्धलेखनपरिषदेत त्यांनी भाग घेतला होता. त्यांची शुद्धलेखनाच्या संदर्भातील सडेतोड मते शुद्धलेखन-सुधारणा अथवा सरकारी बंडावा या त्यांच्या पुस्तकात वाचावयास मिळतात. ग्रंथमाला या मासिकात ते प्रदीर्घ लेख लिहीत. त्यांतून त्यांची “विचारभ्रमण आणि आधुनिक असंतोष” (एडमंड बर्क लिखित प्रेझेंट डिसकंटेंटचे भाषांतर) ही पुस्तके तयार झाली. न्यायशास्त्रे (निगमन) आणि न्यायशास्त्र पुस्तक दुसरे (विगमन) ही त्यांची तर्कशास्त्रावरील पुस्तके बडोदे सरकारने प्रसिद्ध केली होती. त्यांच्या गद्यलेखनावर निबंधमालेचा ठसा दिसून येतो.
‘शास्त्रीय मराठी व्याकरण’ (उद्घाटन व ऊहापोह) या त्यांचा ग्रंथ दामोदर सावळाराम आणि मंडळी यांनी 1911 साली प्रकाशित केला. पुढे 1970 साली कृ.श्री. अर्जुनवाडकर यांनी या ग्रंथाचे साक्षेपी संपादन केले तर पुण्याच्या देशमुख आणि कंपनी यांनी तो पुनर्प्रकाशित केला. या ग्रंथाचा केवळ मराठीच नाही तर हिंदी व्याकरण अभ्यासकांनावरही मोठा प्रभाव पडला. हिंदी व्याकरणकार पंडित कामताप्रसाद गुरू हे दामले यांचा नेहमी आदराने उल्लेख करायचे. 30 एप्रिल 1913 रोजी एका रेल्वे अपघातात दामले यांचा अंत झाला.
आजचे राशिभविष्य
मेष – आज आर्थिक बाबतीत सावधगिरी बाळगा आणि अनावश्यक खर्च टाळण्याचा प्रयत्न करा. कोणताही मोठा निर्णय घेण्यापूर्वी सर्व पैलूंचा काळजीपूर्वक विचार करणे महत्त्वाचे आहे. आपल्या आरोग्याबाबत निष्काळजी राहू नका, कारण एक लहानशी समस्यासुद्धा दीर्घकाळासाठी तुमच्या दैनंदिन जीवनावर परिणाम करू शकते. कुटुंबात मतभेद असल्यास, वाद घालण्याऐवजी शांततापूर्ण तोडगा काढा. जर कोणाकडून पैसे उधार घेतले असतील, तर ते परत करण्यासाठी अचानक दबाव वाढू शकतो.
वृषभ – आज तुमची अनेक कामे सहजपणे पूर्ण होऊ शकतात. तुम्ही ज्या कामासाठी बऱ्याच काळापासून प्रयत्न करत आहात, त्याचे सकारात्मक परिणाम मिळण्याची शक्यता आहे. गुंतवणुकीतून नफा आणि व्यवसायात तेजी येण्याची चिन्हे आहेत, ज्यामुळे तुमची आर्थिक परिस्थिती मजबूत होऊ शकते. आपले शब्द काळजीपूर्वक निवडा. नकळतपणे बोललेल्या एखाद्या शब्दामुळे गैरसमज निर्माण होऊ शकतो. घरातील वातावरण प्रसन्न राहील आणि दिवस अधिक आनंददायी होईल.
मिथुन – आज आर्थिक परिस्थितीत सुधारणा होण्याची चिन्हे आहेत. तुमचे काही निर्णय आजूबाजूच्या लोकांना अनपेक्षित वाटू शकतात, मात्र त्यांचे परिणाम तुमच्याच फायद्याचे ठरण्याची शक्यता आहे. धार्मिक आणि परोपकारी कार्यांमधील तुमची आवड वाढेल, ज्यामुळे मनाला शांती मिळेल. घाईगडबडीत कोणतेही काम हाती घेऊ नका कारण एक छोटीशी चूकसुद्धा तुमची मेहनत वाया घालवू शकते. संयमाने आणि नियोजनाने पुढे गेल्यास चांगले परिणाम मिळू शकतात.
कर्क – आज प्राधान्यक्रमांनुसार अपूर्ण कामे पूर्ण करण्यावर लक्ष केंद्रित करा.जबाबदाऱ्या टाळत असाल तर नंतर त्यातून समस्या निर्माण होऊ शकतात. वाहन चालवताना अधिक सावधगिरी बाळगा. घरातील एखाद्या शुभ कार्यक्रमाच्या तयारीमुळे तुम्ही अतिशय व्यस्त व्हाल. मात्र कुटुंबातील सदस्यांसोबत जबाबदाऱ्या वाटून घेतल्याने कामाचा भार हलका होईल. संयम आणि परस्पर सहकार्यामुळे तुमचा दिवस चांगला जाऊ शकतो.
सिंह – आज कामाच्या ठिकाणी सहकाऱ्यांच्या पाठिंब्यामुळे काम सोपे होईल. तुम्हाला प्रगतीसाठी आणि स्वतःची प्रतिभा सिद्ध करण्यासाठी अनेक संधी मिळू शकतात. त्यामुळे, इतरांच्या यशाशी स्वतःची तुलना करण्याऐवजी, आपल्या क्षमतांवर विश्वास ठेवा आणि आपल्या ध्येयांवर लक्ष केंद्रित करा. मत्सर किंवा अनावश्यक स्पर्धा तुमची ऊर्जा कमी करू शकते. काम करताना लक्ष विचलित करणाऱ्या गोष्टी टाळा. वेळेचे हुशारीने नियोजन करून,महत्त्वाच्या कामांना प्राधान्य देऊन, तुम्ही जबाबदाऱ्या वेळेवर पूर्ण करू शकाल.
कन्या – काही व्यावसायिक किंवा महत्त्वाच्या कामासाठी आज प्रवास करावा लागू शकतो, ज्यामुळे तुम्हाला थकवा जाणवेल. कौटुंबिक समस्या एकट्याने हाताळण्याऐवजी आपल्या प्रियजनांशी बोला. वडिलोपार्जित मालमत्ता किंवा स्थावर मालमत्तेशी संबंधित बाबींमध्ये विशेष सावधगिरी बाळगा. कोणत्याही कागदपत्रावर सही करण्यापूर्वी किंवा कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी संपूर्ण माहिती गोळा करणे महत्त्वाचे आहे. कामाच्या ठिकाणी तुम्हाला सोपवलेली कोणतीही जबाबदारी गांभीर्याने आणि प्रामाणिकपणे पूर्ण करा. वरिष्ठांशी व्यवहार करताना संयम ठेवा.
तुळ – आज कुटुंबात आनंद आणि उत्साहाचे वातावरण असेल. तुमच्या वैयक्तिक आयुष्याशी आणि महत्त्वाच्या योजनांशी संबंधित सर्व गोष्टी इतरांना सांगणे टाळा. कोणीतरी तुमच्या शब्दांचा चुकीचा अर्थ लावू शकते किंवा त्याचा गैरफायदा घेण्याचा प्रयत्न करू शकते. इतरांचा सल्ला ऐकणे चांगले आहे, परंतु महत्त्वाच्या बाबतीत अंतिम निर्णय तुमच्या विचाराने आणि परिस्थितीनुसार घ्या. भावनिक दबावाखाली घेतलेल्या निर्णयांमुळे नंतर पश्चात्ताप करावा लागेल. संतुलित विचार आणि विवेकबुद्धीने वागा, त्यामुळे दिवस सुखाचा जाईल.
वृश्चिक – आजचा दिवस आनंदासोबतच काही अतिरिक्त जबाबदाऱ्याही घेऊन येऊ शकतो. वाढलेल्या कामाच्या दबावामुळे थकवा किंवा मानसिक ताण येऊ शकतो. लहान आर्थिक लाभ तुम्हाला प्रेरित ठेवतील. इतरांच्या आयुष्यात अनावश्यक हस्तक्षेप टाळा आणि शांतता राखण्याचा प्रयत्न करा. करिअर-संबंधित बाबींमध्ये निष्काळजीपणा टाळा. विद्यार्थ्यांना अभ्यासात चांगले परिणाम मिळवण्यासाठी अतिरिक्त प्रयत्न आणि नियमित सराव करावा लागेल. आज शिस्त, संयम आणि जबाबदारीने काम करणे महत्त्वाचे ठरेल.
हेही वाचा – उमाचा आईपणाचा अनुभव
धनु – आर्थिक परिस्थिती सुधारण्यासाठी अनेक संधी आज मिळतील. योग्य नियोजनाने नफा होण्याचीही शक्यता आहे. सरकारी नोकरीची तयारी करणाऱ्यांना उत्साहवर्धक बातमी मिळू शकते, मात्र त्यांनी कठोर परिश्रम आणि तयारीमध्ये सातत्य राखणे महत्त्वाचे आहे. कोणत्याही परिस्थितीत अतिरिक्त कर्ज घेणे टाळा. आपले उत्पन्न, गरजा आणि खर्च यांचे मूल्यांकन केल्यानंतरच योग्य तो निर्णय घ्या. विचारपूर्वक केलेली गुंतवणूक भविष्यात अधिक स्थिरता देऊ शकते.
मकर – आज कोणताही मोठा निर्णय घेण्यापूर्वी, सर्व आवश्यक तथ्ये समजून घ्या आणि गरज भासल्यास अनुभवी व्यक्तीचा सल्ला घ्या. तुमच्या वैवाहिक जीवनात प्रेम, आपुलकी आणि गोडवा टिकून राहील. कर्ज किंवा इतर मार्गांनी आर्थिक मदत मिळण्याचीही शक्यता आहे. मात्र कोणतीही आर्थिक जबाबदारी स्वीकारण्यापूर्वी स्वतःचे उत्पन्न, खर्च आणि भविष्यातील गरजा यांचे काळजीपूर्वक मूल्यांकन करा. यामुळे तुम्हाला परिस्थिती अधिक चांगल्या प्रकारे हाताळण्यास मदत होईल.
कुंभ – आज व्यवसायात नफा होण्याची शक्यता आहे, मात्र काही तांत्रिक समस्या किंवा किरकोळ अडथळ्यांमुळे प्रगतीचा वेग कमी होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत निराश होण्याऐवजी, तुमच्या अनुभवाचा आणि व्यावहारिक ज्ञानाचा वापर करा. संयमाने समस्या सुटू शकतात. आपल्या वैयक्तिक योजना आणि संवेदनशील बाबी अगदी जवळच्या व्यक्तीलाही सांगताना विवेकबुद्धीचा वापर करा. जोडीदारासोबत मोकळा आणि प्रामाणिक संवाद करा. स्पष्ट रहा आणि एकमेकांच्या भावना समजून घ्या.
मीन – आज, तुमची मेहनत, समर्पण आणि जबाबदार वृत्ती तुमच्यासाठी एक सकारात्मक प्रतिमा निर्माण करू शकते. कुटुंबासोबत घालवलेला वेळ तुम्हाला भावनिक समाधान देईल. आर्थिक गरजेच्या वेळी तुम्हाला एका विश्वासू व्यक्तीकडून मदत मिळण्याची शक्यता आहे. तथापि, आर्थिक बाबी हाताळताना तुमच्या गरजा आणि उपलब्ध संसाधनांचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे. जर तुम्ही एखाद्या मोठ्या समस्येवर उपाय शोधत असाल, तर अनुभवी आणि समजूतदार व्यक्तीचा सल्ला घेणे उपयुक्त ठरू शकते.
