शहाण्यांनाही शहाणं करून सोडणारा ‘आनंद’यात्री

नमस्कार, मी अभिनेत्री हर्षा गुप्ते पुन्हा एकदा तुमच्या भेटीला.

आजची सकाळ उगवली ती एका वाईट बातमीने, डॉ. आनंद नाडकर्णी गेले. कारण, Pancreas cancer with secondaries in liver… माझ्या डोळ्यांसमोर एक हसरा चेहरा आला आणि मनात दोन ओळी गुणगुणल्या – ‘ये कैसी नशा है भाई, ये जहर नशा है भाई… एन्टरप्राइज कला विभाग सदर करत आहे, लेखक-दिग्दर्शक चेतन दातार… गीत डॉ. आनंद नाडकर्णी… कलाकार…’

एक प्रसन्न हसरा चेहरा! फार तर दोन वेळा भेटलो असू. फारसं बोलणंही नाही झालं त्यांच्याशी, पण छान बोलायचे, वागायचे तेवढीच आठवण…

हेही वाचा – नावात तर सर्वकाही आहे, पण सांगायचं कसं?

तर डॉक्टर साहेबांमुळे आम्ही लायन्स क्लब सोबत जोडले गेलो. मोठमोठ्या हॉस्पिटल्समध्ये ड्रग्स म्हणजे गर्दविरोधी माहितीसाठी मीटिंग्ज व्हायच्या. रटाळ भाषण ऐकण्यापेक्षा नाटकरूपाने बोध केल्यास तो लोकांना आवडतो अन् पटतोही. म्हणून या मीटिंगमध्ये ठरल्याप्रमाणे झोपडपट्टीमध्ये, नरिमन पॉइंटला जमेल तिथे आम्ही या नाटकाचे प्रयोग करत होतो. अगदी मराठी साहित्य संमेलनात पण आम्ही याचे प्रयोग केलेत. जाण्या-येण्याचा खर्च म्हणून प्रत्येक प्रयोगाचे मला 10 रुपये मिळायचे. खरंतर, आम्ही समाजसेवा करत होतो. पण आपण समाजसेवा करतोय हे समजत नव्हत!

आमच्या या प्रयोगांना ज्येष्ठ अभिनेते सुनील दत्त आणि राजेंद्रकुमार पण यायचे. आमचे हे नाटक बघून कितीतरी व्यसनाधीन गर्दुल्ले नशेतून सुटका हवी, म्हणून पुढे यायचे. नाटकादरम्यान कितीतरी सुधारलेले गर्दुल्ले आपले अनुभव सांगायचे. गर्दच्या अमलाखाली असताना कित्येकांनी शिक्षण सोडलं, नोकरीधंदा सोडला. घरात चोऱ्या, मारामारी, खून, तोडफोड बरंच काही केलं होतं… भिकेला लागले होते. पण सुधारायचा देखील प्रयत्न करत होते. जेवढे सुधारले त्यातले कितीतरी जण पुन्हा ढासळले. पुन्हा व्यसनाच्या मार्गावर गेले अन् आयुष्य गमावून बसले.

हेही वाचा – जयू आत्या… स्मृतीबंध!

गर्दुल्ल्यांना सुधारण्यासाठी डॉक्टर आनंद नाडकर्णी यांनी खूप परिश्रम घेतले होते. सर मानसोपचारतज्ज्ञ असल्यामुळे आपल्या पेशंट ना बरं करण्यात बऱ्यापैकी यशस्वी होत असत. त्याच मीटिंगमध्ये बऱ्याच गोष्टी कळून आल्या. संजय दत्तची केस तर जगजाहीर आहे. पण नशिबाने तो सुधारला. ड्रग्जमधून बाहेर पडला. बऱ्याच अंशी त्याच्या आयुष्यात घडलेल्या इतर गोष्टींमुळे सुद्धा तो सुधारला असावा!

मला अभिमान आहे की, छोटंस नाटक सादर करून, डॉक्टर सरांच्या गाण्याद्वारे गर्दविरोधी प्रचार करून समाजाचे प्रबोधन आणि व्यसनमुक्त करायचा प्रयत्न करत होतो. थोडेफार यशस्वी होत होतो. या गोष्टीला आता जवळपास 40 वर्षे झाली. त्यावेळी असंख्य लोक व्यसनाच्या पाशातून मुक्त होऊन चांगल्या मार्गावर आले. त्यासाठी चेतन दातार आणि डॉक्टर आनंद नाडकर्णी यांचे शतशः आभार.

ज्या समाजात आपण जन्माला येतो, त्याच आपण काही ना काही देणं लागतो. ते देणं जमेल तसं फेडावे, हे या मोठ्या लोकांकडून नक्कीच शिकावं!