माधवी जोशी माहुलकर
हमस आणि फलाफल यांचे भारतीय पाककृतींशी खूप जवळचे नाते आहे. घटक आणि बनवण्याची पद्धत पाहिली तर, आपल्याला आपल्या घरच्या पदार्थांची आठवण येईल. फलाफल आणि दक्षिण भारतात लोकप्रिय असलेल्या ‘मसाला वडा’मध्ये (Chana Dal Vada) कमालीचे साम्य आहे. फलाफलमध्ये ‘छोले’ वापरतात, तर मसाला वड्यामध्ये ‘चणा डाळ’ वापरली जाते. दोन्ही कडधान्येच आहेत. वड्यांमध्ये डाळ न शिजवता फक्त भिजवून, जाडसर वाटून त्याचे गोळे तळले जातात. फलाफलमध्ये काबुली चणे भिजवून आणि थोड शिजवून मग ते वापरतात. फलाफलमध्ये कोथिंबीर आणि लसूण असते, तर आपल्या वड्यांमध्ये कढीपत्ता, कोथिंबीर, आले आणि हिरवी मिरची असते. उत्तर भारतात बनवले जाणारे राम लाडू (मूग डाळीचे वडे) किंवा साध्या डाळीच्या भज्यांशी फलाफलचे साधर्म्य आहे. दोन्ही पदार्थ प्रथिनांनी (Protein) समृद्ध असून संध्याकाळच्या नाश्त्यासाठी लोकप्रिय आहेत.
हम्मस (Hummus) हे एक अतिशय आरोग्यदायी आणि चविष्ट ‘डिप’ आहे, जे काबुली चण्यांपासून बनवले जाते. हे फलाफल किंवा पिटा ब्रेडसोबत अप्रतिम लागते. हम्मसची तुलना आपण आपल्या काही पारंपरिक चटण्यांशी करू शकतो. जसे हमसमध्ये ‘ताहिनी’ (तिळाची पेस्ट) असते. आपल्याकडेही दाण्यांची किंवा तिळाची चटणी लसूण आणि लिंबू घालून केली जाते, जी चवीला हमससारखीच लागते. हम्मसचा मऊपणा आपल्या कडधान्यांच्या ‘हुलग्याचे माडगे’ किंवा ‘घट्ट पिठल्या’सारखा असतो. फक्त हम्मसमध्ये ऑलिव्ह ऑइल आणि लिंबाचा वापर जास्त असतो, तर पिठल्यात आपण बेसनाला फोडणी देतो.
फलाफलसाठी साहित्य
- छोले – 2 कप (रात्रभर भिजवून पाणी उपसलेले)
- कांदा – 1 मध्यम (बारीक चिरलेला)
- लसूण – 4-5 पाकळ्या
- हिरव्या मिरच्या – 2
- कोथिंबीर आणि पार्सले – प्रत्येकी अर्धा कप (बारीक चिरून)
- मसाले – 1 चमचा जिरे पूड, 1 चमचा धणे पूड, अर्धा चमचा लाल तिखट.
- पीठ – 2 मोठे चमचे चण्याचे पीठ किंवा मैदा (बाइंडिंगसाठी)
- मीठ – चवीनुसार
- तेल – तळणासाठी
कृती
- भिजवलेले छोले, कांदा, लसूण, दोन हिरव्या मिरच्या, धणेपुड, जिरेपुड, लाल तिखट तसेच चवीनुसार मीठ, कोथिंबीर, पार्सले आणि सर्व मसाले एकत्र घ्या. ते मिक्सरमध्ये जाडसर (Coarse) वाटून घ्या. पेस्ट खूप मऊ करू नका.
- हे मिश्रण एका बाऊलमध्ये काढून त्यात चण्याचे पीठ आणि मीठ मिक्स करा. 15 ते 20 मिनिटे हे मिश्रण फ्रीजमध्ये ठेवा, जेणेकरून गोळे व्यवस्थित वळता येतील.
- मिश्रणाचे लहान गोळे किंवा टिक्की बनवून गरम तेलात मध्यम आचेवर तळून घ्या. बाहेरून छान तांबूस रंगाचे आणि कुरकुरीत झाले की बाहेर काढा.
टिप
- फलाफलसाठी सात-आठ तास भिजवलेले ताजे छोले वापरा, आधीच शिजवलेले (कॅन केलेले) छोले वापरू नका, अन्यथा फलाफल तेलात फुटू शकतात.
- गरम लादीपाव, पिटा ब्रेड किंवा गार्लिक ब्रेड मधून कापून त्यात थोडे हम्मस किंवा ताहिनी लावा, त्यात फलाफल ठेवा आणि सोबत टोमॅटो-कांद्याचे सॅलड घालून फलाफल रोल म्हणून खाऊ शकता.
- हे फलाफल, काकडी/गाजराचे काप किंवा ब्रेडसोबत खाऊ शकता.
हेही वाचा – Recipe : व्हेज ऑयस्टर मोमोज… सोबत टोमॅटोची चटणी!
हम्मस बनवण्याचे साहित्य
- काबुली चणे – 1 कप (रात्रभर भिजवून आणि मऊ शिजवून घेतलेले)
- ताहिनी सॉस – 2 मोठे चमचे (पांढऱ्या तिळाची चटणी – रेसिपी खाली दिली आहे.)
- लसूण – 2-3 पाकळ्या
- लिंबाचा रस – 1 मोठा चमचा
- ऑलिव्ह ऑइल – 2 मोठे चमचे
- जिरे पूड – अर्धा चमचा
- मीठ – चवीनुसार
- थंड पाणी किंवा बर्फाचा खडा – गरजेनुसार (हम्मसला क्रीमी बनवण्यासाठी)
- सजावटीसाठी – थोडे लाल तिखट (Paprika) आणि बारीक चिरलेली कोथिंबीर
कृती
- रात्रभर भिजवलेले काबुली चणे कुकरमध्ये थोडे मीठ घालून एकदम मऊ (पेस्ट होईल इतके) शिजवून घ्या. शिजलेल्या चण्यांमधील पाणी काढून टाका.
- मिक्सरच्या भांड्यात किंवा फूड प्रोसेसरमध्ये शिजवलेले चणे, लसूण, ताहिनी पेस्ट, लिंबाचा रस, ऑलिव्ह ऑइल, जिरे पूड आणि मीठ एकत्र घेऊन सर्व साहित्य बारीक वाटून घ्या. मिश्रण खूप घट्ट वाटत असेल, तर त्यात एक-दोन चमचे थंड पाणी किंवा बर्फाचा खडा टाकून पुन्हा फिरवा. यामुळे हम्मसला हॉटेलसारखा पांढरट रंग आणि ‘क्रीमी’ पोत (Texture) येतो.
- तयार झालेले हम्मस एका बाऊलमध्ये काढून घ्या. चमच्याने मधोमध थोडा खड्डा करून त्यात थोडे ऑलिव्ह ऑईल ओता आणि वरून लाल तिखट आणि जिरे पूड भुरभुरून टाका.
- ताजे आणि पौष्टिक हम्मस तयार आहे!
हेही वाचा – Recipe : मिसळीचे वरण अर्थात मिश्र डाळींचे वरण
ताहिनी सॉससाठी साहित्य
(ताहिनी म्हणजे पांढऱ्या तिळाची चटणी. ही फलाफलची चव दुपटीने वाढवते.)
- पांढरे तीळ – अर्धा कप
- लसूण – 1-2 पाकळ्या
- लिंबाचा रस – 2 चमचे
- ऑलिव्ह ऑइल – 2 चमचे
- थंड पाणी – आवश्यकतेनुसार
- मीठ – चवीनुसार
कृती
- तीळ मंद आचेवर हलके भाजून घ्या (रंग बदलू देऊ नका).
- मिक्सरमध्ये भाजलेले तीळ आणि तेल घालून पेस्ट तयार करा.
- आता त्यात लसूण, लिंबाचा रस आणि मीठ टाका. हळूहळू थोडे थंड पाणी घालून मिक्सर फिरवा, जोपर्यंत चटणी पांढरट आणि मऊ (Creamy) होत नाही, तोपर्यंत ती वाटून घ्यावी.
तुमच्याही रुचकर आणि वैशिष्ट्यपूर्ण रेसिपी असतील तर, त्या तुम्ही ‘अवांतर’साठी देऊ शकता.
या ईमेलवर किंवा
9869975883 या व्हॉट्सॲप क्रमांकावर
तुम्ही रेसिपी पाठवा, तुमच्या नावासह या वेबसाइटवर त्या प्रसिद्ध केल्या जातील.
