Ayurveda : वसंतातील सामान्य आजार आणि प्रभावी घरगुती उपाय

नमस्कार!

वसंत ऋतूत आपण आहार आणि विहाराची कितीही काळजी घेतली, तरी कधीकधी बदलत्या वातावरणामुळे (ऋतुसंधी) आपला कफ वाढतो आणि आपण आजारी पडतोच. या काळात प्रामुख्याने सर्दी, सततचा खोकला, घसा खवखवणे, ॲलर्जी आणि दम्याचा (Asthma) त्रास मोठ्या प्रमाणावर वाढलेला दिसतो.

अशा वेळी घाबरून न जाता किंवा लगेच जड औषधे घेण्याऐवजी, सुरुवातीला हे काही प्रभावी आणि साधे आयुर्वेदिक घरगुती उपाय नक्की करून पाहा :

1. ‘सुंठ आणि मध’ चाटण (अमृत समान) : सर्दी-खोकला जाणवू लागताच पाव चमचा सुंठ पावडर (Dry Ginger Powder) आणि 1 चमचा शुद्ध मध एकत्र करून बोटाने हळूहळू चाटावे. हे दिवसातून 2-3 वेळा करावे. यामुळे घशातील खवखव थांबते आणि छातीत साठलेला कफ लगेच बाहेर पडतो.
2. ओव्याची वाफ (Herbal Steam) : नाक गळत असेल किंवा छाती भरून आली असेल, तर गरम पाण्यात 1 चमचा ओवा (Ajwain) किंवा पुदिन्याची पाने / निलगिरीचे थेंब टाकून दिवसातून दोनदा वाफ घ्यावी. यामुळे श्वासनलिका मोकळी होते आणि डोकं जड पडलेलं असेल तर ते हलकं होतं.
3. तुळस आणि आल्याचा काढा (Tulsi-Ginger Tea) : सकाळच्या चहाऐवजी 10-12 तुळशीची पाने, थोडासा आल्याचा तुकडा, 2-3 काळे मिरे आणि थोडा गूळ पाण्यात उकळून त्याचा काढा प्यावा. ही नैसर्गिक ‘इम्युनिटी बुस्टर’ (Immunity Booster) आहे.
4. कोमट पाण्याचा वापर आणि हळद : दिवसभर फक्त कोमट पाणी प्यावे. झोपताना गरज वाटल्यास पाव चमचा हळद आणि चिमूटभर सुंठ कोमट पाण्यातून घेतल्यास घशाला खूप आराम मिळतो.

(टीप : त्रास जास्त असेल आणि 3 दिवसांत आराम पडत नसेल, तर घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या.)

हेही वाचा – Ayurveda : वसंतातील ‘सुपर डाएट’… कफ कमी करण्यासाठी काय खावे?

पुढील लेखात काय?

तुम्हाला किंवा तुमच्या घरात कोणाला वारंवार ॲलर्जी, जुनाट सर्दी किंवा दम्याचा (Asthma) त्रास असेल, तर त्यावर कायमस्वरूपी उपाय काय? आयुर्वेदाचे ‘ब्रह्मास्त्र’ असलेले ‘वासंतिक वमन पंचकर्म’ म्हणजे काय? हे आपण या मालिकेच्या पुढील लेखात पाहूया!

तोपर्यंत हे सोपे उपाय लक्षात ठेवा आणि निरोगी राहा!

क्रमश:

हेही वाचा – Ayurveda : आहारातील चुका, वसंत ऋतूत काय खाणे टाळावे?

विचार, साहित्य, कला आणि संस्कृतीच्या सर्जनशीलतेला समर्पित असलेल्या avaantar.com या वेबपोर्टलवरील वैविध्यपूर्ण वाचनीय लेखाचा आनंद घ्यायचा असेल तर,

IXZVpuvKFwKH6gb0NBN51t?mode=r_c

या लिंकला क्लिक करून WhatsApp group जॉइन करा.