Author: प्रदीप केळुस्कर

आज रविवार म्हणून मी घरी होतो, दुपारी थोडी झोप काढावी, असा विचार होता. एवढ्यात वाडीतली यमुनाकाकी दारात हजर झाली. “अण्णानू आसात, काय झोपलात?” “ये बाये ये, नाय झोपाक, काय म्हणत?” मी म्हणालो. “आण्णानू, माझा नशीब फुटक्या…” “काय झाला?” “दोनी सुनो माका विचारणत नाय, माजा नशीब फुटक्या…” “आता नवीन सून इलिया मा घरात!” “पयला बरा म्हणाक व्हया, हय दुसरा त्यांच्यापारीस चढ…” “काय केल्यानी?” मी विचारले. “सकाळी चाय केल्यानं, माका विचारल्यानं नाय… मी चुलीवरसून चाय घेवंक गेलंय तर माजो हात धरल्यानं… सांगता अजून त्याच्या घोवचो चाय होऊचो आसा, तुमी व्हयो तर परत चाय ठेवा…” “मग तू ठेवलस काय परत चाय तुझ्यासाठी?” “मी…

मी नंदा… माझ्या मुलाने मला दिलेला धक्का तुम्हाला सांगणार आहे… याला धक्का म्हणू की, चटका कोण जाणे? मला दोन मुलगे… नवरा बँकेत नोकरीला. आम्ही दोघे एका तालुक्याच्या गावी राहतो. तसं आमचं घर सांगलीला, पण नोकरीनिमित्त या गावात आहोत. माझ्या मोठ्या मुलाचे, सचिनचे गेल्या वर्षी लग्न झाले. सचिन आणि त्याची बायको दोघेही बँकेत. नोकरीनिमित्त नगरला रहातात. धाकटा मुलगा राहुल इथेच बारावी झाला आणि इंजिनीरिगसाठी पुण्याला गेला. पुण्यात माझ्या नवऱ्याचा मित्र उमेश रहातो. माझा नवरा सुरेश आणि उमेश लहानपणापासूनचे मित्र. उमेश आणि त्याची पत्नी अनिता दोघेही बजाजमध्ये नोकरीला. त्यांना दोन मुली… अनघा आणि अर्चना. आमच्या मुलापेक्षा त्या थोडया लहान. राहुल पुण्यात गेला,…

शांती भाजीवाली डोक्यावर भाजीची टोपली घेऊन आळीत घरोघरी फिरत होती. दीपूच्या आईचं घर येताच तिने टोपली जमिनीवर ठेवली आणि मोठ्याने हाळी दिली “ओ दीपूच्या आई, भाजी घेणार काय?” तिची हाळी ऐकून दीपूची आई पदराला हात पुसत बाहेर आली. “घेणार का भाजी, कांदापात हाय, माठ हाय, मुळा हाय, कोबी हाय.” शांतीला पाहताच दीपूच्या आईला आनंद झाला. तशी दोन दिवसाआड येणारी शांती ही त्यांची मैत्रीणच. दोघी एकमेकींसमोर आपलं मन मोकळ्या करायच्या. “होतीस कुठे इतकं दिवस? लय दिसानं आलीस?” “ताप येत होता दादल्याला, त्याला डागदर कडे नेत व्हते.” “आता बरं हाय का?” “व्हय, घेणार का भाजी?” “लाल माठ दे दोन जुड्या…” शांतीने माठाच्या…

सांगली जिल्ह्यातील कृष्णा नदीजवळची गावे. या गावांतील लोकांना नदीपलीकडे जायचे वांदे होते. उन्हाळ्यात जायला मिळे, पण पावसाळ्यात कृष्णा दुथडी भरून वाहू लागे आणि मग या गावांचा पलीकडील गावांचा संपर्क तुटे. अनेक वर्षांची पूल बांधण्याची लोकांची मागणी सरकारने मान्य केली आणि आंध्र प्रदेशमधील एका कपंनीला पुलाचे काम मिळाले. पूल फार मोठा होता आणि पूल उभारणे जिकिरीचे होते. पुलाच्या बांधकामासाठी मराठवाड्यातील शेकडो मजूर आपल्या बायका-पोरांसह हजर झाले. कंपनीने त्यांना झोपडया उभारण्यासाठी तात्पुरती जागा मिळवून दिली. पाण्यासाठी मोठा ओढा होता.कामगार आले तसे त्यांच्याकडून काम करून घेण्यासाठी मुकादम आले. मुकादम आपल्या पंटरसह फिरू लागले. इतक्या माणसांसाठी दुकाने उभी राहिली… तसेच विडीकाडी, देशीदारूची पण दुकानें…

भाग – 2 रविवारी सकाळी 8 वाजता निनाद डॉ. पाटील यांच्या सदाशिव नगरमधील घरी पोहोचला. काल रात्री डॉ. अंजलीने स्वतः फोन करून रविवारी सकाळी 8 वाजता येण्याची आठवण करून दिली. तसेच व्हॉट्सअॅपवर लोकेशन मॅप पाठविला. निनादला डॉ. अंजलीचे कौतुक वाटले. निनादला पाहून डॉ. अंजली म्हणल्या, ‘गुड मॉर्निंग आजगांवकर.’ तो पटकन म्हणाला, ‘गुड मॉर्निंग डॉक्टर.’ ‘‘नाही नाही, रविवारी आम्ही कुटुंबीय डॉक्टर नसतो. रोजच्या व्यापातून वेगळे होण्यासाठी हा रविवार असतो. आज मी फक्त अंजली. या दिवशी आम्ही तिघे भरपूर गप्पा मारतो. रोज आम्ही तिघेजण एवढे घाईत असतो की, एकत्र जेवण किंवा गप्पा शक्यच नसतात… बसा ना. पप्पा एवढ्यात येतील. तो पर्यंत आपण…

भाग – 1 निनाद आजगांवकर कोहिनूर हॉस्पिटलच्या पायऱ्या चढत होता. कोहिनूर हॉस्पिटलमधील डॉ. अंजली या दुपारी 12 वाजता फक्त चार मेडिकल रिप्रेझेन्टेटिव्हना भेटत होत्या. निनादने 15 दिवसांपूर्वी बाहेरच्या रिसेपशनिस्टकडे आपले नाव दिले होते. कोहिनूर हॉस्पिटल हे या शहरातील प्रसिद्ध हॉस्पिटल आहे. डॉ. विजय पाटील आणि डॉ. सौ. स्नेहलता पाटील यांचे हॉस्पिटल गेली 30 वर्षे या शहरात सेवा देत आहे. डॉ. विजय पाटील हे स्त्रीरोग तज्ज्ञ आणि डॉ. सौ. स्नेहलता पाटील या बालविकारतज्ज्ञ म्हणून 30 वर्षांपूर्वी या शहरात आले. सुरुवातीला फक्त कन्सल्टिंग करणाऱ्या पाटील दाम्पत्याने नंतर शहारात जागा घेऊन हॉस्पिटल बांधले. गेल्या 30 वर्षात या हॉस्पिटलची खूप प्रगती झाली. हॉस्पिटलवर अजून…

भाग – 2 सहा महिन्यांपूर्वी उदय सरांचा मृत्यू झाला त्यावेळी तुम्ही दोघं आला होतात… त्यांच्या अंत्यविधीला तुम्ही होतात… पण सरांचा मृत्यू नैसर्गिक नव्हता…!’ वसुमती ताईंनी शांतपणे सांगितलं. राजेंद्र चित्कारला, ‘काय? म्हणजे?’ ‘म्हणजे, सरांना नैसर्गिक मृत्यू आला नाही. यासाठीच मी तुम्हाला बोलावले. तुम्हाला सर्व मागचा इतिहास सांगायचा आहे.’ वसुमती ताईंनी राजेंद्र आणि सविताला खास यासाठीच बोलावून घेतलं होतं. माझा जन्म बेळगावचा. मी ज्या कॉलेजात शिकत होते, त्याच कॉलेजात सर फिजिक्स शिकवायला आले. तरुण, हँडसम. थोड्याच दिवसात समस्त मुली त्यांच्यावर फिदा झाल्या. त्यांना पण मुलींमध्ये मिसळायला आवडायचे. मी ज्या बेळगावच्या गल्लीत राहत होते, त्याच गल्लीत ममता राहायची. दिसायला एकदम सुंदर. आम्ही दोघी…

भाग – 1 सकाळी उठून राजेंद्र पेपर वाचत होता. त्याच्या हातात चहाचा कप देताना सविता म्हणाली, ‘वसुमती ताईंचा मेसेज आलाय, तुम्ही दोघं केव्हा येताय रत्नागिरीला?’ तिच्याकडे पाहात राजेंद्र उत्तरला ‘हो, जायला पाहिजे. एकदाचे हे रिटर्न्स भरून झाले की जाऊ…’ ‘त्यांचं म्हणण आहे, या आठ दिवसांत या. नाहीतर आपली भेट होणार नाही एवढ्यात.’ ‘का? ताई कुठे बाहेर जात आहेत की काय?’ ‘कल्पना नाही. तसं काही बोलल्या नाहीत. पण त्यांचा आवाज निश्चयाचा होता, ठाम होता. काहीतरी असेल त्यांच्या मनात…’ ‘उदय सर गेल्यापासून त्या एकट्या झाल्यात. त्यात त्यांची विभा पण ऑस्ट्रेलियाला… मग आता या आठवड्यात जाऊया रत्नागिरीला.’ ‘मग, तसं कळवू का मी त्यांना?’…

भाग – 2 वैभववाडी तालुक्यातील कोकिजरेपासून 40 किलोमीटर अंतरावरील खेडेगावात शिक्षण सेवक म्हणून नारायण पाटणकरना नोकरी मिळाली. मग जाण्या-येण्यात वेळ जायला नको म्हणून पाटणकरांनी आपले कुटुंब इथे हलविले. शिक्षण सेवक नारायण पाटणकरांची बायको वनिताने आजूबाजूच्या बायकांबरोबर ओळख वाढविली. ज्यांनी राहायची व्यवस्था केली त्या दुकानदार मिराशींच्या घरी तिचे जाणे येणे होतेच. काही हवे असले तर मिराशींची बायको तिला द्यायची. शिक्षण संस्थेने पहिले दोन महिने पाटणकरांना सहा हजार रुपयांप्रमाणे मानधन दिले. तिसरा महिना संपला चौथ्या महिन्याची दहा तारीख आली तरी पैशाचा पत्ता नाही. वनिता नवर्‍याकडे एकसारखी पैसे मागत होती. घर सामानाला पैसे हवे होते. मिराशींची उधारी चालू होती. भाजीला पैसे हवे होते.…

भाग – 1 “गुड मॉर्निंग सर!” “गुड मॉर्निंग! या पाटणकर. कुठल्या गावाहून आलात?” “कोकिजरे, तालुका वैभववाडी!” “हां. म्हणजे सह्याद्री पट्टा… शिक्षण कोठे झाल?” “शाळा कोकिजरे, बी.एससी कणकवली कॉलेज, एम.एससी, कोल्हापूर, बी.एड. गारगोटी.” “ठीक. म्हणजे शिवाजी विद्यापीठ, तुमचा एम.एससीला फिजिक्स विषय होता ना?” “हो सर.” “नाही, विचारण्याचं कारण म्हणजे आमच्या शाळेत फिजिक्सची व्हेकन्सी आहे आणि तुम्ही केमेस्ट्री नायतर बायोलॉजीमध्ये एम.एससी केलं असेल.” “नाही सर! मी फिजिक्समध्ये एम.एससी केलंय” “शिकवण्याचा काही अनुभव?” तेथे उपस्थित असलेल्या साळगांवकर मॅडमने विचारले. “मॅडम, मी दोन वर्षे कणकवलीत एका क्लासमध्ये शिकवत होतो.” “मग तेथला जॉब का सोडला?” “पैसे फार मिळत नव्हते म्हणून,” पाटणकर हळूच म्हणाले. “आमच्याकडे सुद्धा…