दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 01 फेब्रुवारी 2026; वार : रविवार
- भारतीय सौर : 12 माघ शके 1947; तिथि : पौर्णिमा 27:38; नक्षत्र : पुष्य 23:58
- योग : प्रीति 10:18; करण : विष्टी 16:43
- सूर्य : मकर; चंद्र : कर्क; सूर्योदय : 07:13; सूर्यास्त : 18:30
- पक्ष : शुक्ल; ऋतू : शिशिर; अयन : उत्तरायण
- संवत्सर : विश्वावसू; शालिवाहन शक : 1947; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5127
माघस्नान समाप्ती
पौर्णिमा समाप्ती – उत्तर रात्री 03:38
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
हेही वाचा – कडकलक्ष्मी… समाजातील एक अभागिनी!
दिनविशेष
मराठी कोशसाहित्यकार सिद्धेश्वरशास्त्री चित्राव
टीम अवांतर
महाराष्ट्रातील व्यासंगी प्राच्यविद्यापंडित आणि मराठी कोशसाहित्यकार म्हणून ओळख असणाऱ्या सिद्धेश्वरशास्त्री चित्राव यांचा जन्म 1 फेब्रुवारी 1894 रोजी पुणे येथे झाला. त्यांचे शिक्षण महामहोपाध्याय वासुदेवशास्त्री अभ्यंकर यांच्या पुणे येथील संस्कृत पाठशाळेमध्ये झाले. पुढे डॉ. श्री. व्यं. केतकर यांच्या ‘महाराष्ट्रीय ज्ञानकोश मंडळा’त सहसंपादक म्हणून त्यांची 1921 मध्ये नियुक्ती झाली. महाराष्ट्रीय ज्ञानकोशातील वेदविद्या खंडाच्या संपादनकार्यात त्यांचा महत्त्वाचा वाटा होता. महाराष्ट्रात ऋग्वेदविषयक अध्ययनाचा पाया घालून त्यांनी 1928 साली संपूर्ण ऋक्संहितेचे मराठी भाषांतर पहिल्यांदाच प्रकाशित केले.
भारतीय चरित्रकोश मंडळ या संस्थेचे ते संस्थापक आणि अध्यक्ष होते. या संस्थेतर्फे त्यांनी भारतातील प्राचीन, मध्ययुगीन आणि अर्वाचीन काळातील प्रसिद्ध व्यक्तींच्या तीन कोशांचे संपादन करून ते अनुक्रमे 1932, 1937 आणि 1946 साली प्रसिद्ध केले. त्यातील भारत वर्षीय प्राचीन चरित्रकोशाच्या सुधारलेल्या हिंदी आवृत्तीस सर्वोत्कृष्ट हिंदी ग्रंथ म्हणून 1967 साली मध्य प्रदेश सरकारचे पारितोषिक मिळाले. अथर्ववेदाचे मराठी भाषांतरही त्यांनी केले. याशिवाय पतंजलीच्या महाभाष्याचा महाभाष्यशब्दकोश, पाणिनीच्या अष्टाध्यायीचा आणि गणपाठाचा शब्दकोश हेही ग्रंथ त्यांनी प्रकाशित केले आहेत.
हेही वाचा – आंब्याचा मधुर रस अन् अप्रतिम शीर खुर्मा…
पुरीच्या श्री शंकराचार्यांकडून ‘महामहोपाध्याय’ तर चिदंबरम्च्या शंकराचार्यांकडून ‘विद्यानिधि’ अशा उपाध्याही त्यांना प्राप्त झाल्या. एक मान्यवर संस्कृत पंडित म्हणून राष्ट्रपतींचे संस्कृत सन्मानपत्र त्यांना मिळाले. त्यांच्या विद्वत्कार्याच्या गौरवार्थ ‘रिव्ह्यू ऑफ इंडॉलॉजिकल रिसर्च इन लास्ट सेव्हंटी फाइव्ह ईअर्स‘ हा इंग्रजी ग्रंथ राष्ट्रपतींच्याच हस्ते त्यांना अर्पण करण्यात आला. पुणे विद्यापीठाने डी. लिट्. ही सन्मानपदवी त्यांना प्रदान केली. 1971 मध्ये भारत सरकारने ‘पद्मश्री’ देऊन त्यांचा गौरव केला. 7 जानेवारी 1984 रोजी या व्यासंगी प्राच्यविद्या पंडित सिद्धेश्वरशास्त्री चित्राव यांचे निधन झाले.
विचार, साहित्य, कला आणि संस्कृतीच्या सर्जनशीलतेला समर्पित असलेल्या avaantar.com/ या वेबपोर्टलवरील वैविध्यपूर्ण वाचनीय लेखाचा आनंद घ्यायचा असेल तर,
IXZVpuvKFwKH6gb0NBN51t?mode=r_c
या लिंकला क्लिक करून WhatsApp group जॉइन करा.
