एका मुठीतील आनंद…

देण्याचा आनंद शिकवणारी एक हृदयस्पर्शी गोष्ट…

एका गावात एक गरीब शेतकरी राहत होता. त्याचे नाव होते रामू. त्याच्याकडे दोन एकर कोरडवाहू जमीन, एक छोटीशी झोपडी आणि संसाराचा गाडा ओढणारी पत्नी होती. परिस्थिती हलाखीची होती, पण रामूच्या स्वभावात एक विलक्षण गोष्ट होती. त्याच्या घरातून कधीही कोणी रिकाम्या हाताने परत जात नसे!

एकदा दिवाळीच्या आदल्या दिवशी त्याच्या घरी फक्त चारच भाकऱ्या होत्या. घरात दोन मुलं, पत्नी आणि तो स्वतः असे चौघे जण होते. संध्याकाळी जेवायला बसणार, तेवढ्यात दारावर थाप पडली… दारात एक भिकारी मुलगा उभा होता.

तो म्हणाला, “बाबा, दोन दिवसांपासून पोटात अन्नाचा कण नाही. काही खायला मिळेल का?”

रामूने क्षणाचाही विचार केला नाही. त्याने आपल्या ताटातील दोन भाकऱ्या त्या मुलाला दिल्या. त्याच्या बायकोला थोडे वाईट वाटले. ती म्हणाली, “आपल्याच घरात अन्नाची कमतरता आहे. मुलांना उद्या काय खायला देणार?”

हेही वाचा – घरासमोरची रांगोळी आणि बरेच काही…

रामू शांतपणे म्हणाला, “आपली मुलं आज अर्धी भाकरी खातील, पण त्या मुलाच्या पोटात आज अन्नाचा घास जाईल. आपल्या मुलांना उद्या पुन्हा खायला मिळेल, पण त्याला आज कोण देणार?”

मुलाच्या डोळ्यांत पाणी आले. त्याने रामूला नमस्कार केला.

काही वर्षे गेली…

रामूच्या आयुष्यातही दिवस बदलले. मुलं मोठी झाली. शेतीला चांगले दिवस आले. घरात सुखसमृद्धी आली. एक दिवस रामूचा मुलगा शहरातून शिकून गावात परत आला. त्याने वडिलांना विचारले,

“बाबा, तुम्ही आयुष्यभर दुसऱ्यांना मदत केली. पण तुम्हाला त्यातून काय मिळालं?”

रामू हसला आणि म्हणाला,

“बाळा, मी कोणाला मदत केली, तर मला त्यातून पैसे मिळाले नाहीत. पण त्या माणसाच्या चेहऱ्यावर आलेले समाधान मिळाले. कोणाला संकटात मदत केली, तर त्यातून संपत्ती मिळाली नाही, पण मनाला मिळालेली शांतता अमूल्य होती.”

मुलगा काही क्षण शांत राहिला. तेवढ्यात दारात एक गाडी येऊन थांबली. त्यातून एक मोठा अधिकारी खाली उतरला. त्याने रामूच्या पायाला हात लावून नमस्कार केला. रामू त्याला ओळखू शकला नाही.

तो अधिकारी म्हणाला, “काका, तुम्ही मला ओळखलं नाहीत? अनेक वर्षांपूर्वी दिवाळीच्या रात्री तुम्ही मला दोन भाकऱ्या दिल्या होत्या. मी तेव्हा अनाथ होतो. त्या दिवशी तुम्ही मला फक्त अन्न दिलं नाही, तर जगण्याची उमेद दिलीत. आज मी जो काही आहे, तो तुमच्या त्या दोन भाकऱ्यांमुळे!”

रामूच्या डोळ्यांतून अश्रू ओघळले. त्याने त्या अधिकाऱ्याला जवळ घेतले आणि म्हणाला,

“बाळा, मी तुला दोन भाकऱ्या दिल्या होत्या; पण तू आज मला आयुष्यभर पुरेल एवढा आनंद दिलास.”

त्या दिवशी रामूच्या मुलाला वडिलांच्या श्रीमंतीचा खरा अर्थ समजला.

कथेचा सुंदर बोध

आपण कोणाला काय देतो, यापेक्षा कोणत्या भावनेने देतो, हे अधिक महत्त्वाचे असते.

भुकेलेल्याला अन्न द्या.

निराश माणसाला आशा द्या.

दुःखी माणसाला आधार द्या.

चुकलेल्याला योग्य दिशा द्या.

…आणि सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे, माणसाला माणुसकी द्या.

कारण देण्यासाठी श्रीमंत असण्याची गरज नसते; मोठे मन असावे लागते.

शेवटी एवढेच…

हातात असेल ते देणे म्हणजे दान नव्हे, तर मनात असेल ते प्रेमाने वाटणे म्हणजे खरे दान!

देणाऱ्याने देत जावे, घेणाऱ्याने घेत जावे…

घेता घेता एक दिवस, देणाऱ्याचे हात घ्यावे!

• कविवर्य विंदा करंदीकर