उत्तरार्ध
डॉक्टर मधुरने देवीच्या देवळाजवळ गाडी उभी केली. रेवती देवळात गेली. देवळात अजून फार गर्दी नव्हती, आज महाआरती होती. मधुरने गाडी कामत मेडिकलच्या दिशेने वळवली. अशोक कामत त्याचा कॉलेजमधील मित्र. देवळात रेवतीला नाडकर्णी दाम्पत्य दिसले. नंतर महाआरती सुरू झाली. आरती टिपेला पोहोचली असताना मिसेस नाडकर्णी एकदम ओरडल्या,
“अहो, काय होतंय.. काय होतंय…?”
रेवतीने पाहिले.. मिसेस नाडकर्णी खाली वाकल्या होत्या आणि खाली पडलेल्या नाडकर्णीना उठवत होत्या. रेवती पण खाली बसली आणि तिने पाहिले, नाडकर्णी निपचित पडले होते आणि मिसेस नाडकर्णी मोठमोठ्याने “आरती थांबवा… आरती थांबवा” अशा ओरडत होत्या. नाडकर्णीना जास्त बरे नाही आणि त्याना मेडिकल मदत हवी आहे. चटकन तिने आपल्या बॅगमधून पाण्याची बाटली काढली आणि पाणी हातावर घेऊन त्याचा फटकारा त्यांच्या तोंडावर मारला.
एक… दोन… तीन… पण नाडकर्णी डोळे उघडत नव्हते.. तोपर्यंत त्यांच्या आजूबाजूच्या लोकांना पण कळले… पटकन दोघे पुढे आले आणि त्यानी नाडकर्णीना उचलले आणि बाहेर घेऊन आले… बाहेरच्या बाकावर त्यांना झोपवले… तोपर्यांत लोकांची गडबड सुरू झाली. लोक ओरडू लागले तशी देवींची आरती आटोपती घेतली…
काही लोक म्हणू लागले, ‘देवीचे तीर्थ तोंडात घाला.. ते उठून बसतील.’ पुजाऱ्याने देवीचे तीर्थ नाडकर्णीच्या तोंडात घातले, पण ते तोंडातच जाईना! मिसेस नाडकर्णी मोठमोठ्याने रडू लागल्या… रेवतीने आपला मोबाइल बाहेर काढला आणि नवऱ्याला फोन लावला..
“झाली काय आरती? मी गाडी आणू का?”
“मधुर, तू पटकन आत ये… आरती म्हणता म्हणता नाडकर्णी खाली पडलेत… बेशुद्ध आहेत, लवकर ये.”
मधुरने ऐकले आणि त्याने लगेच गाडी काढली. गाडी देवळाच्या बाहेर लावली आणि आपली डॉक्टरबॅग घेऊन तो धावला. गर्दी करणाऱ्या भक्तमंडळींना त्याने लांब केले आणि स्टेथो त्यांच्या छातीला लावला… पटकन त्याने बॅगेतून एक गोळी काढली आणि नाडकर्णीचे तोंड उघडून त्यांच्या जिभेखाली ठेवली आणि तो त्यांच्या छातीवर बुक्के मारू लागला….
हेही वाचा – रेवती मंदिरात गेल्यावर महाआरती सुरू झाली अन्…
दोन मिनिटांनी नाडकर्णीनी डोळे उघडले, तसा तो म्हणाला, “तातडीने आयसीयूमध्ये न्यायला पाहिजे. कुणीतरी यांना उचला आणि माझ्या गाडीत ठेवा…”
पटकन दोन माणसे पुढे आली, त्यानी नाडकर्णीना उचलले आणि मधुरच्या गाडीत नेऊन सीटवर झोपवले. रेवती आणि मिसेस नाडकर्णीपण गाडीत बसल्या आणि गाडी चालवता चालवता मधुरने डॉ. भागवत हॉस्पिटलमध्ये फोन लावला आणि आयसीयूमध्ये कॉट ठेवायला सांगितली.
भागवत हॉस्पिटलच्या बाहेर स्ट्रेचर ट्रॉली ठेवलेलीच होती. वार्डबॉय तयारीत होते. त्यांनी चटकन नाडकर्णीना गाडीतून बाहेर काढले आणि स्ट्रेचरवरून आयसीयूमध्ये नेले. डॉ. मधुर सोबत होताच. डॉ. भागवत आत आले, त्यांनी बीपी चेक केलं आणि हृदयात तीन इंजेक्शन दिली. मॉनिटरवर लावले तसेच ऑक्सिजन सुरू केले. आता नाडकर्णी श्वास घेऊ लागले.
“ओके… मधुर, आता काळजी नाही, ट्रीटमेंट सुरू आहे. हे तुझे नातेवाईक की काय? स्वतः गाडीतून आणलंस म्हणून विचारले.”
“नाही डॉ. भागवत, हे माझ्या शेजारील बंगल्यात राहतात. आज माझी पत्नी या नाडकर्णी दाम्पत्याबरोबर देवीच्या देवळात गेलेली महाआरतीसाठी… मी त्याना सोडायला म्हणून गेलो होतो आणि आरती होईपर्यंत बाहेर कामत मेडिकलमध्ये थांबलो होतो. बहुतेक आरती सुररू असताना नाडकर्णी बेशुद्ध झाले आणि खाली पडले. मला बायकोचा फोन आला म्हणून मी आत गेलो… माझ्या लक्षात आले अटॅक आलाय.. माझ्याकडे सोरबिट्रेट गोळी असतेच… ती पटकन त्यांच्या जिभेखाली ठेवली आणि छातीवर बुक्के मारले…”
“अरे वा! त्यामुळेच नाडकर्णी वाचले. कारण, या आधीपण त्याना अटॅक येऊन गेलाय, हा काय त्यांच्या ईसीजीमध्ये स्पष्ट दिसतोय. ब्लड प्रेशर वाढलेले होते… मला वाटते, ही मंडळी देवावर जास्त विश्वास ठेवातात आणि मेडिकल सायन्सवर कमी!”
“होय. दुर्दैवाने हे मला पण माझ्या प्रॅक्टिसमध्ये दिसते.”
“काय असते मधुर, यांचा कधीही न पाहिलेल्या देवावर इतका विश्वास असतो की, समज आज तू योगायोगाने देवीच्या देवळाबाहेर होतास, ते पण देवीच्या कृपेने! असे म्हणून परत देवींची दुप्पट आराधना करत बसतील.”
“पण डॉक्टर, आपण काय करू शकतो? वर्षानुवर्षे आपल्या समाजावर झालेले हे संस्कार हे पुसून टाकू शकत नाही ना?”
“नाही… हे दुर्दैव आहे. पण काही वेळा वाईट वाटते. उदाहरणार्थ ही नाडकर्णी जोडी. जर कालपासून नाडकर्णीना श्वास घ्यायला त्रास होत असेल तर, आधी देवीच्या आरतीला जातील की डॉक्टरकडे जातील?”
डॉ. भागवत यांचे मॉनिटरवर लक्ष होते..
“ओके मधुर, आता त्त्यांचे ब्लडप्रेशर स्थिर होतेय, पल्सरेटपण खाली येतोय. पुढे तपासण्या कराव्या लागतील, पण त्याला वेळ आहे, आता नाडकर्णी धोक्याच्या बाहेर आहेत!”
डॉ. भागवत बाहेर पडून आपल्या कन्सल्टिंग रूममध्ये गेले आणि मधुर हे नाडकर्णींच्या बाजूला बसून मॉनिटरवर लक्ष ठेवून होता.
डॉ. भागवतांनी मिसेस नाडकर्णींना आत बोलावले. त्यांच्यासोबत रेवती पण आत गेली.
“बस रेवती. तुझ्या आणि मधुरच्या लग्नाला मी आलो होतो, त्यामुळे तुला ओळखले. या मिसेस नाडकर्णी ना! मिसेस नाडकर्णी, तुमचे मिस्टर आता धोक्याच्या बाहेर आहेत. म्हणजे अजून काही टेस्ट कराव्या लागतील, पण त्याला वेळ आहे. टेस्टमध्ये काही सापडले तर पुढील गोष्टी… पण आज ते वाचले कारण डॉक्टर मधुरने त्यांच्या जिभेखाली गोळी ठेवली त्यामुळे. हार्टअटॅकमध्ये सुरवातीची काही मिनिटे महत्त्वाची असतात. त्यावेळी शांत डोक्याने घरी उपचार केले तर पेशन्ट वाचतो… आज तुमचे मिस्टर वाचले! पण त्यांना याआधी एक अटॅक येऊन गेलाय आणि त्त्यांचे ब्लडप्रेशर खूप वाढलं होतं..”
“हो का? मला..”
“कालपासून त्यांना श्वास घ्यायला त्रास होत होता. मग तुमच्या शेजारी डॉक्टर मधुर रहातो, त्याला नाही का दाखवायचं? त्याला न दाखवता त्यांना देवीच्या देवळात आरतीला घेऊन गेलात? त्या ठिकाणच्या गडबडीने, त्या अगरबत्तीच्या उग्र वासाने त्यांना श्वास घेणे अशक्य झाले आणि ते खाली पडले… अटॅकही आला. म्हणजे महत्त्वाचे काय? देव की मेडिकल ट्रीटमेंट?”
“डॉक्टर, मला एवढे सीरियस असेल असे वाटले नव्हते…”
“त्यांना श्वास घ्यायला जमत नव्हते, तरी तुम्हाला वाटले हे फारसे गंभीर नाही आणि तुम्ही देवीच्या देवळात त्यांना घेऊन गेलात? अशावेळी देवी नाही वाचवत आपल्याला… तुमचा नवरा वाचला देवळाबाहेरील देवामुळे.”
“देवळाबाहेरचा देव? कोण डॉक्टर?” रेवतीने विचारले.
“देवळाबाहेर असे देव असतात… ते धावतात अडचणीप्रसंगी. आजच्या प्रसंगात डॉ. मधुर होता देवळाबाहेरचा देव.”
“खरंच डॉक्टर! आज डॉ. मधुर आजूबाजूला नसते तर…”
“मिसेस नाडकर्णी, असे देवळाबाहेरचे देव असतात. ते समाजासाठी झटत असतात. पण आपले दुर्दैव, आशा देवांना समाजाचा आणि लोकांचा पाठिंबा मिळत नाही. त्यामुळे त्त्यांची शक्ती अपुरी पडते. मोठमोठे उद्योगपती आणि समाजातील बहुतेक मंडळी प्रार्थनास्थळांना देणग्या देतात, सोने देतात… त्या पैशांचे काय होते कोण जाणे? कोट्यवधीचे सोने प्रार्थनास्थळात पडून आहे…”
“पण देवळाबाहेरचे देव कोण?”
“आहेत. अशा देवांना समाजाचा पाठिंबा हवा असतो, मग ते अजून बरेच काही करतील. असे आपल्या राज्यात बाबा आमटे होते, डॉ. अनिल अवचट होते, डॉ. बाबा आढाव होते, दीनदुबळ्या, अपंग लोकांसाठी धडपडले, पण त्त्यांची शक्ती कमी पडली.”
“मग आम्ही काय करावे डॉक्टर?”
हेही वाचा – हळदीकुंकू… जुनी प्रथा मोडून काढणारे!
“आपण सामान्य माणसे, अशी माणसे दिसल्यावर त्यांना मदत करणे… आम्ही डॉक्टरमंडळी पण अशा उपक्रमाना पाठिंबा देत असतो, आर्थिक आणि शारीरिक… मी वर्षातील दहा दिवस डॉ. प्रकाश आमटे यांच्या हॉस्पिटलमध्ये फुकट सेवा देतो.. त्याने मला समाधान मिळते.”
एवढ्यात डॉ. मधुर आत आला… “डॉक्टर, नाडकर्णी शुद्धीत आलेत…”
डॉक्टर हसून म्हणाले, “पाहिलेत मिसेस नाडकर्णी.. आपला दवाखाना कधीही बंद न ठेवणारा हा डॉ. मधुर आज आपल्या रोजच्या पेशन्टकडे दुर्लक्ष करून नाडकर्णी यांचा जीव वाचावा म्हणून धडपडतोय! यालाच म्हणतात ‘देवळाबाहेरचा देव’… अशी माणसे समाजात असतात, आपण त्यांना ओळखायला हवे.”
