दर्शन कुलकर्णी
- आज, दिनांक : 18 ऑगस्ट 2026; वार : मंगळवार
- भारतीय सौर : 27 श्रावण 1948; तिथि : षष्ठी 17:49; नक्षत्र : स्वाती अहोरात्र;
- योग : शुक्ल 27:22; करण : गरज अहोरात्र;
- सूर्य : सिंह ; चंद्र : तूळ ; सूर्योदय : 06:19; सूर्यास्त : 19:05;
- पक्ष : शुक्ल; अयन : दक्षिणायन; संवत्सर : पराभव;
- शालिवाहन शक : 1948; विक्रम संवत : 2082; युगाब्द : 5128
श्रियाळ षष्ठी
मंगळागौरी पूजन
वेद कन्सल्टन्सी / 9987433660
दिनविशेष
‘गुलजार’ कवी
टीम अवांतर
सुप्रसिद्ध कवी, गीतकार, हिंदी चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माते अशा बहुमुखी प्रतिभेचे धनी गुलजार तथा, सम्पूर्ण सिंह कालरा यांचा जन्म 18 ऑगस्ट 1936 रोजी आताच्या पाकिस्तानातील पंजाबच्या दीना येथे झाला. त्यांचे खरे नाव संपूर्ण सिंह कालरा आहे.
गुलजार यांना लहानपणापासून गाण्यांच्या भेंड्यांमध्ये भाग घ्यायला आवडत असे. त्यावरून त्यांना पुढे कविता आणि नंतर उत्तर हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीतात रस वाटू लागला. ते शेजाऱ्यांकडे जाऊन तंतुवाद्य वाजविण्याचा अभ्यास करीत. गुलजार जेव्हा महाविद्यालयात गेले तेव्हा ते नियमितपणे रविशंकर आणि अली अकबर खान यांच्यासारख्यांच्या वाद्यसंगीताच्या कार्यक्रमांना जाऊ लागले.
भारताची फाळणी झाल्यानंतर गुलजार यांचे कुटुंब फार काळ पाकिस्तानात राहू शकले नाही. त्यामुळे गुलजार वगळता संपूर्ण कुटुंब अमृतसरला तर गुलजार मुंबईला आले. सुरुवातीला इथे ते एका मोटार गॅरेजमध्ये काम करत होते, मुंबईत त्यांना हिंदी चित्रपटांचे आकर्षण वाटू लागले.
चित्रपट क्षेत्रामध्ये प्रवेश करण्यापूर्वी, गुलजार यांनी चित्रकार होण्याचे स्वप्न पाहिले होते. ते उपजीविकेसाठी साइनबोर्ड आणि कार रंगवण्याचे कामही करायचे. शब्दांवरील त्यांचे प्रेमानेच त्यांना अखेर कवितेच्या जगताकडे खेचून नेले आणि त्यामुळे त्यांचा भारतीय चित्रपटसृष्टीत प्रवेश झाला.
पुढे प्रगतीशील लेखकांच्या संघटनेत सामील झाल्यानंतर त्यांनी गुलजार हे टोपणनाव धारण केले. “गुलजार” या शब्दाचा अर्थ बहरलेली बाग असा होतो, जी त्यांच्या कवितेतील समृद्धता आणि ताजेपणा प्रतिबिंबित करण्याचे काम करते.
हेही वाचा – वैदिक ज्योतिषशास्त्र : 100 महत्त्वपूर्ण सिद्धांत – मालमत्ता, परदेशवारी, अध्यात्म
गुलजार यांनी दिग्दर्शक बिमल रॉय यांच्या टीमचा भाग म्हणून आपल्या चित्रपट प्रवासाची सुरुवात केली. गीतकार म्हणून त्यांना पहिला ब्रेक ‘बंदिनी’ या चित्रपटात मिळाला. लता मंगेशकर यांनी गायलेले ‘मोरा गोरा अंग ले ले’ हे लोकप्रिय गाणे गुलजार यांच्याच लेखणीतून उतरले. कवी आणि गीतकार असण्यासोबतच, गुलजार हे एक यशस्वी चित्रपट निर्माते आणि दिग्दर्शक देखील आहेत. त्यांनी दिग्दर्शित केलेल्या ‘मौसम’ आणि ‘आंधी’ या चित्रपटांचे समीक्षकांची भरपूर कौतुक तर केलेच, शिवाय ‘मौसम’साठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाचा राष्ट्रीय पुरस्कार देखील मिळाला.
गुलजार यांनी 2008 साली प्रदर्शित झालेल्या ‘स्लमडॉग मिलियनेअर’मध्ये ‘जय हो’ हे गीत लिहिले, ज्याला सर्वोत्कृष्ट मूळ गाण्याचा अकादमी पुरस्कार मिळाला. यामुळे त्यांची कविता जागतिक स्तरावर पोहोचली आणि ते ऑस्कर तसेच ग्रॅमी पुरस्कार मिळवणाऱ्या मोजक्या भारतीय गीतकारांपैकी एक बनले. त्यांच्या देवडी आणि मिर्झा गालिब या कविता संग्रहांचा अंबरीश मिश्र यांनी मराठीत अनुवाद केला आहे.
गुलजार यांनी मुलांसाठी देखील विपुल लेखन केले आहे. एक था बचपन, गालिब सारख्या त्यांच्या निर्मिती आणि पोटली बाबा सारख्या टीव्ही शोने तरुण प्रेक्षकांना कविता आणि कथाकथनाची जादूई पद्धतीने ओळख करून दिली. एकेकाळी दूरदर्शनवर प्रसारित होणाऱ्या जंगल बुक या मालिकेचे शीर्षकगीत ‘जंगल जंगल बात चली है, पता चला है’ प्रत्येकाच्या तोंडी असायचे. ते गीत गुलजार यांनीच लिहिले आहे.
गुलजार यांच्या लेखनाचं मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे संवेदनशीलता. रात पश्मिने की, पुखराज, रावी पार, मीरा, कुछ और नज्मे, मीलो से दिन, खराशे, मिर्झा गालिब यांची चरित्रात्मक ओळख, असे त्यांचे विविधरंगी लिखाण प्रकाशित झालंय. फाळणीदरम्यान घडलेल्या तसेच काल्पनिक प्रसंगांचे चित्रण त्यांच्या ‘रावी पार’मध्ये आहे.
कविवर्य कुसुमाग्रजांच्या निवडक मराठी कवितांचा हिंदीत केलेला अनुवाद, लाडकी लेक बोस्कीसाठी लिहिलेलं बोस्कीचं पंचतंत्र, उर्दू साहित्यात शेवटचा शब्द असलेल्या मिर्झा गालिब यांच्या शायरीच्या माध्यमातून त्यांच्या जीवनकार्याचा शोध घेण्याचा केलेला प्रयत्न, मीरेची कृष्णाप्रति असलेली भक्ती यांसारखे लेखन त्यांच्यातील अलौकिक प्रतिभा दाखवणारी आहे.
गुलजार यांना 2002 मध्ये धुऑं या कथासंग्रहासाठी साहित्य अकादमी पुरस्कार, 2004 मध्ये पद्मभूषण पुरस्कार, स्लमडॉग मिलेनिअर चित्रपटातील जय हो या गीताच्या लेखनासाठी ऑस्कर पुरस्कार, 2013 साली दादासाहेब फाळके पुरस्कार तर 2023 सालचा 58 वा ज्ञानपीठ पुरस्कार गुलजार यांना उर्दूसाठी प्रदान करण्यात आला आहे.
आजचे राशिभविष्य
मेष – कामाच्या ठिकाणी स्वतःच्या क्षमता दाखवण्याची नवीन संधी आज मिळू शकते. एका महत्त्वाच्या प्रकल्पाची जबाबदारी मिळाल्याने वेळापत्रक आणखी व्यस्त होईल, मात्र तुमच्या मेहनतीचे कौतुक होईल. जर तुम्ही नवीन व्यवसाय, फ्रँचायझी किंवा गुंतवणुकीची योजना आखत असाल, तर आधी आवश्यक असलेली सर्व माहिती गोळा करा. जुने संपर्क व्यवसायात नफ्याचे दार उघडू शकतात. आत्मविश्वास टिकवून ठेवा, घाईने निर्णय घेणे टाळा.
वृषभ – बऱ्याच काळापासून प्रलंबित असलेली कामे आज पूर्ण होतील, ज्यामुळे तुम्हाला आनंद होईल. व्यवसायासाठी आवश्यक मालाचा साठा, पुरवठा आणि वितरण प्रणाली सुधारण्याची संधी मिळेल. अगदी छोटी बचतसुद्धा आर्थिकदृष्ट्या उपयुक्त ठरू शकते. घरातील वडीलधाऱ्या व्यक्तीचा सल्ला तुम्हाला योग्य दिशा दाखवेल. तुम्ही तुमचे घराचे सुशोभीकरण किंवा नवीन वस्तू खरेदी करण्याची योजना आखू शकता. कामासोबतच, स्वतःच्या आरोग्याची काळजी घ्या. पुरेशी झोप घेण्याचा प्रयत्न करा.
मिथुन – सर्जनशील विचारांमुळे तुम्हाला कामाच्या ठिकाणी आज नवीन ओळख मिळू शकते. तुमच्या नाविन्यपूर्ण कल्पना एखाद्या कठीण समस्येवर उपाय सुचवू शकते. डिजिटल मार्केटिंग, ऑनलाइन विक्री आणि जाहिरात यांसारख्या प्रयत्नांमुळे व्यवसायात अधिक फायदा होऊ शकतो. विद्यार्थी नवीन विषय शिकण्यात विशेष रस दाखवतील. नवीन गोष्टी करून पाहताना, व्यावहारिक बाबी लक्षात ठेवा. सकारात्मक दृष्टिकोन तुमचा आत्मविश्वास वाढवेल.
कर्क – कुटुंब हे आज सर्वात महत्त्वाचे प्राधान्य असेल. घरातील एखाद्या महत्त्वाच्या विषयावर सर्वांच्या संमतीने निर्णय घेतला जाऊ शकतो. कामाच्या ठिकाणी स्वतःवरची जबाबदारी पार पाडल्याने वरिष्ठांचा तुमच्यावरील विश्वास वाढेल. व्यवसायात, जुन्या आणि नियमित ग्राहकांशी चांगले संबंध टिकवून ठेवाल. घरातील वातावरण सुखद राहील. नवीन कामासाठी कुटुंबाचा पाठिंबा मिळेल. संतुलित आहार घ्या आणि भरपूर पाणी प्या.
सिंह – आज तुमच्या प्रगतीमध्ये तुमची नेतृत्व कौशल्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतील. कामाच्या ठिकाणी एखाद्या टीमची किंवा महत्त्वाच्या प्रकल्पाची जबाबदारी दिली जाऊ शकते. व्यवसायातील प्रभावशाली व्यक्तींना भेटल्याने भविष्यातील नफ्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो. तुमचा सामाजिक दर्जा वाढण्याची चिन्हे आहेत. मात्र आपले विचार प्रभावीपणे मांडा आणि इतरांच्या मतांचा आदर करा. नम्र वागणुकीमुळे तुमचे व्यक्तिमत्व आणखी उजळून निघेल.
कन्या – तुमची संघटित कार्यशैली आज यश मिळवून देऊ शकते. दस्तऐवजीकरण, लेखांकन, विश्लेषण किंवा तांत्रिक कामात गुंतलेल्यांसाठी आजचा दिवस अनुकूल असेल. व्यवसायाची गुणवत्ता सुधारणे आणि अनावश्यक खर्च कमी केल्याने नफा वाढू शकतो. विद्यार्थ्यांना अभ्यासात वाढलेल्या एकाग्रतेचा फायदा होईल. सतत काम करणे टाळा आणि आपल्या आरोग्याकडे लक्ष द्या. हलका व्यायाम आणि संतुलित दिनचर्या फायदेशीर ठरेल.
तुळ – नवीन लोकांना भेटल्याने भविष्यात सकारात्मक संधी आज निर्माण होऊ शकतात. कामाच्या ठिकाणी, सहकाऱ्यांसोबत तुमचे संबंध सुधारतील आणि सांघिक कार्य फायदेशीर ठरेल. व्यवसायातील भागीदारी किंवा संयुक्त प्रयत्नांतून नफा मिळण्याची शक्यता आहे. कला, संगीत, माध्यम आणि फॅशन क्षेत्रातील व्यक्तींना आपली प्रतिभा दाखवण्याची संधी मिळू शकते. विचारपूर्वक घेतलेले आर्थिक निर्णय दीर्घकाळात फायदेशीर ठरतील.
वृश्चिक – तुमची चिकित्सक विचारशक्ती आणि संयम तुम्हाला आज कठीण परिस्थिती हाताळण्यास मदत करेल. तुमची दूरदृष्टी कामाच्या ठिकाणी एखादे गुंतागुंतीचे काम सोडवण्यास मदत करू शकते. नवीन व्यावसायिक धोरणे विकसित केल्याने स्पर्धेत पुढे जाण्याची संधी मिळेल. आर्थिक बाबींमध्ये मोठी जोखीम घेणे टाळा. जुने कौटुंबिक मतभेद चर्चेद्वारे सोडवले जाऊ शकतात. तुमच्या वैयक्तिक किंवा व्यावसायिक योजना सर्वांना सांगू नका. संयमाने घेतलेल्या निर्णयांचे चांगले परिणाम मिळतील.
हेही वाचा – साताजन्माचे नाते
धनु – ज्ञान आणि अनुभव यामुळे आज यशाचे नवीन मार्ग खुले होऊ शकतात. उच्च शिक्षण, प्रशिक्षण, प्रवास, संशोधन आणि लेखन या क्षेत्रांमध्ये गुंतलेल्यांना चांगल्या संधी मिळतील. वरिष्ठ तुमच्या कामाबाबत समाधानी असतील. व्यवसायात नवीन शहरांशी किंवा ग्राहकांशी संपर्क साधण्याच्या योजना पुढे जाऊ शकतात. स्वतःच्या योजनांबद्दल उत्साही रहा, पण व्यावहारिक बाबींकडे दुर्लक्ष करू नका.
मकर – तुमची मेहनत आणि शिस्त आज सकारात्मक परिणाम देण्याची शक्यता आहे. कामाच्या ठिकाणी वेळेवर कामे पूर्ण केल्याने तुमची प्रतिमा उंचावेल. व्यवसायात उपलब्ध संसाधनांचा योग्य वापर केल्यास आर्थिक लाभ वाढू शकतो. भविष्यातील बचत आणि आर्थिक योजना आखण्यासाठी आजचा दिवस चांगला आहे. कुटुंबात तुमच्या सल्ल्याला महत्त्व दिले जाईल आणि महत्त्वाच्या निर्णयांमध्ये तुमची भूमिका महत्त्वाची असेल. स्वतःच्या आरोग्यासाठी, नियमित दिनचर्या पाळा आणि पुरेशी विश्रांती घ्या.
कुंभ – नवीन विचार आणि तांत्रिक ज्ञान यामुळे आज तुमच्या कामात पुढे जाऊ शकतात. कामाच्या ठिकाणी तुम्ही दिलेल्या सूचनांना वरिष्ठांकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळू शकतो. तुमच्या व्यवसायात ऑनलाइन विस्तार करणे किंवा नवीन तंत्रज्ञान स्वीकारणे फायदेशीर ठरण्याची शक्यता आहे. एखादा सर्जनशील प्रकल्प सुरू करण्याची शक्यता आहे. तुम्हाला सामाजिक उपक्रमांमध्ये सहभागी होण्याची संधी मिळेल. नवीन संधी ओळखा आणि व्यावहारिक पद्धतीने त्यांचा पाठपुरावा करा.
मीन – तुमची कल्पनाशक्ती आणि संवेदनशीलता तुम्हाला आज विशेष यश मिळवून देऊ शकते. साहित्य, संगीत, चित्रकला, योग आणि अध्यात्म या क्षेत्रांत कार्यरत असलेल्यांसाठी आजचा दिवस अनुकूल असेल. तुमच्या शांत आणि सहकार्याच्या वृत्तीमुळे सहकाऱ्यांचा तुमच्यावरील विश्वास वाढेल. व्यवसायात, ग्राहकांच्या गरजा समजून घेऊन केलेले बदल फायदेशीर ठरू शकतात. कुटुंबासोबत वेळ घालवल्याने मनःशांती मिळेल. आपल्या अंतर्ज्ञानावर विश्वास ठेवा, पण महत्त्वाचे निर्णय घेताना वस्तुस्थिती तपासून खात्री करा.
