मागील लेखात आपण अनुलोम-विलोम प्राणायाम कसा करावा आणि या अभ्यासातून मिळणारे आरोग्यलाभ याविषयी जाणून घेतले. या लेखात आपण भ्रामरी प्राणायाम अभ्यासातून निरामय मानसिक आरोग्याबाबत जाणून घेणार आहोत.
भ्रामरी प्राणायाम म्हणजे काय?
भ्रमर म्हणजे भुंगा. हा प्राणायाम करताना निर्माण झालेला ध्वनी भुंग्याच्या हुंकारयुक्त गुणगुणणार्या आवाजासारखा वाटतो.
भ्रामरी प्राणायाम कसा करावा?
दीर्घ श्वास घेऊन श्वास सोडताना भुंग्यासारखा आवाज काढत ओंकारातील ‘म’कारासारखे गुंजन करावे.
हा प्राणायाम करताना विविध पद्धतींचा अवलंब करण्यात येतो. उदाहरणार्थ, डोक्यावर हातांचे तळवे ठेवणे, दोन्ही कानात तर्जनी घालणे, मिटलेल्या डोळ्यांवर हातांची बोटे ठेवणे इत्यादी. असे केल्याने या प्राणायामामुळे शरीरात होणारी स्पंदने जाणवतात.
भ्रामरी रेचक करण्यास सोपा आहे आणि भ्रमर पूरक जरा अवघड वाटतो. परंतु सरावाने भ्रमर पूरक जमू शकतो.
मागील लेखातील प्राणायामाची पूर्वतयारी आणि महत्त्वाचे मुद्दे लक्षात घेऊन भ्रामरी प्राणायाम अभ्यास करावा.
हेही वाचा – योगाभ्यासातील प्राणायाम अभ्यास
भ्रामरी प्राणायामाचे मानसिक आरोग्य लाभ
- मानसिक शांतता लाभते
- मनाची एकाग्रता वाढते.
- मानसिक ताणतणाव कमी होण्यास साहाय्य होते.
- साधकास आनंदी आणि उत्साही वाटते.
- मन अंतर्मुख झाल्याचे जाणवते.
- भ्रामरी प्राणायाम निद्रानाशावर उपयुक्त आहे.
प्राणायाम अभ्यासातील अनुलोम-विलोम प्राणायाम तथा भ्रामरी प्राणायाम निरामय आरोग्यासाठी खरोखरच उपयुक्त आहेत.
हेही वाचा – अनुलोम-विलोम प्राणायाम अभ्यासातून निरामय मानसिक आरोग्य
दैनंदिन योगाभ्यासात भ्रामरी प्राणायामाचा आवर्जून समावेश करावा. भ्रामरी प्राणायामाचा नियमित सराव मानसिक आरोग्यास खचितच लाभदायी आहे. दैनंदिन योग साधना करताना अनुलोम-विलोम प्राणायामाचा अभ्यास झाल्यावर भ्रामरी प्राणायामाचा अभ्यास करावा.
लेखानंतर दिलेल्या व्हीडिओच्या लिंकवर क्लिक केल्यावर इतर प्राणायाम प्रकारांबरोबर भ्रामरी प्राणायामाची कृती आणि फायदे जाणून घेता येतील.
योगाभ्यासातील विविध प्राणायाम प्रकार, कृती व फायदे तसेच योगाच्या विविध अभ्यासांतून मिळणारे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य लाभ याबाबत माझ्या ‘निरामय आरोग्यासाठी योगाभ्यास’ आणि ‘निरामय मानसिक आरोग्य’ या पुस्तकांत सविस्तर सखोल मार्गदर्शन केले आहे.
आपण पुढील लेखात योगाभ्यासातील अशाच एका अभ्यासातून निरामय मानसिक आरोग्य याबाबत जाणून घेणार आहोत.
नम्र निवेदन
गेल्या अकरा वर्षांपासून आम्ही उभयतां ‘निरामय आरोग्य संकल्पना’ यशस्वीरीत्या राबवत आहोत. असंख्य पुरुष आणि महिला साधकांनी संकल्पनेचा लाभ घेतला आहे. संकल्पना जाणून घेऊन लाभार्थी होण्यासाठी मोबाइल 9850856774 यावर 🙏/👌/👍 / 👏 / तत्सम चिन्हाने व्हाटसॲप मेसेज करून प्रतिसाद द्यावा.
