Author: ॲड. अमोल दोरवट

ज्योतिषात फक्त लग्न नाही, तर भावलग्न (Bhava Lagna) ही संकल्पना अत्यंत उपयुक्त आहे. विशेषतः प्रश्न कुंडलीत, भावांचे बल, घटनांचा काळ इत्यादी ठरवताना, ही महत्त्वाची संकल्पना आहे. भावलग्न काढण्याचे सूत्र (तंतोतंत) सूर्योदयापासून जन्माच्या वेळेपर्यंत प्रत्येक 5 घटी (किंवा 120 मिनिटे) मिळून एक भावलग्न ठरते. पद्धत जन्मवेळ घटी – विघटीमध्ये सूर्योदयापासून मोजा. ती संख्या पाचने भागा. मिळालेला भागफळ → राशी कोनात रूपांतरित करा. (1 भागफळ = 30°) हे सूर्योदयाच्या वेळी सूर्याच्या दीर्घांकाशी (लाँगिट्यूड) धरा (बेरीज करा). येणारे मूल्य म्हणजे भावलग्न. उदाहरण दिलेली जन्मवेळ = 12 घटी, 30 विघटी (सूर्योदयापासून) सूर्योदयावेळी सूर्याचा दीर्घांक = 4 राशी 12° (म्हणजे 4 × 30 + 12…

बरेच जण फक्त लग्नापासूनचे भाव पाहतात, पण खरा नियम असा आहे – “कोणत्याही विषयाचे फलित तपासताना, त्या विषयाचा कारक ग्रह (Karaka) ज्या भावाचा स्वामी आहे, त्या भावाचीही तपासणी करणे अत्यावश्यक आहे!” शिवाय, भावेश (भावाचा स्वामी) हाही तितकाच महत्त्वाचा असतो. सोनेरी नियम (संक्षिप्त) जर लग्नापासूनचा भाव बलवान असेल, पण त्या विषयाचा कारकग्रह (सूर्य/ चंद्र/ गुरू इत्यादी) ज्या भावाचे प्रतिनिधित्व करतो, तो दुर्बल असेल, तर त्या भावाची फळे निष्प्रभ होतात. उदाहरणार्थ : पितृसुखासाठी लग्नाचा नववा भाव बलवान आहे, पण सूर्यापासूनचा नववा भाव दुर्बल/ नीच असेल, तर पित्याकडून सुख मिळणार नाही. भाव फलितासाठी ‘दुहेरी तपासणी’ यादी (लग्न + कारकग्रह): विषय – (Result) लग्नापासून…