पहाटेचे साडेपाच वाजले होते. सूर्यनारायण अजून पूर्व क्षितिजावर अवतरला नव्हता; पण स्वयंपाकघरात आणि हॉलमध्ये मात्र दिवे लागले होते. हॉल आणि स्वयंपाकघर झाडून-पुसून स्वच्छ झाले होते. बाल्कनीतील झाडांनाही मायेने पाणी घालून झाले होते. गॅसवर चहा ठेवला होता, गाजर हलवा तयार होता आणि बिर्याणी बनत होती. बाकी घरात मात्र सामसूम पसरली होती, कारण बाकीचे अजून निद्राधीन होते…
“नेहा… चहा झाला का?”
आतून पतीदेवांचा आवाज आला.
“हो, तयार आहे. तुम्ही ब्रश करून या. लगेच देते.”
ती कपात चहा ओतताना सहज हसली. घरातल्या प्रत्येकाची सकाळ तिच्यामुळे सुरू होत होती.
मुलगा उठला… “आई, माझ्या प्रोजेक्टची फाइल कुठे आहे?”
“तुझ्या बॅगेत आहे… रात्रीच ठेवून दिली.”
मुलगी म्हणाली,
“आई, आज कॉलेजमधून यायला मला उशीर होईल.”
“डबा घेऊन जा… बिर्याणी आणि गाजर हलवा केलाय,” नेहा हसत म्हणाली.
थोड्याच वेळात घरातले सर्वजण आपापल्या कामाला निघून गेले. दरवाजा बंद झाला… आणि घरात शांतता पसरली. थकलेली नेहा खुर्चीवर बसली. चहा पिताना तिची नजर भिंतीवर टांगलेल्या फोटोवर पडली— तिच्या लग्नानंतरच्या गृहप्रवेशाचा फोटो!
हेही वाचा – सदानंद सर अन् सावित्रीबाईंची स्वप्नपूर्ती!
त्या फोटोतली नेहा आजच्या नेहापेक्षा खूप वेगळी दिसत होती. नवीन घराकडून बर्याच अपेक्षा होत्या. डोळ्यांत असंख्य स्वप्नं होती. तिने हलकेच स्वतःशीच म्हटलं —
“स्वप्नं अजून आहेत… फक्त थोडी बाजूला ठेवली आहेत.”
तेवढ्यात फोन वाजला.
“आई…”
मुलीचा आवाज होता.
“आई, आम्ही आज कॉलेजमध्ये जागतिक महिला दिन साजरा करतोय. मला ‘माझी प्रेरणा’ या विषयावर बोलायचं आहे.”
नेहा हसली… “छान विषय आहे… तुला प्रोत्साहन देणाऱ्या सरांविषयी बोल.”
मुलगी म्हणाली — “आई, मी तुझ्याबद्दल बोलणार आहे.”
नेहा थोडी गोंधळली.
“माझ्याबद्दल? मी काय केलंय एवढं?”
पलीकडून मुलगी हसली…
“आई… तू खूप काही केलंयस. आम्ही पडतो तेव्हा तू उभी असतेस. आम्ही रडतो तेव्हा तू धीर देतेस. आमचं आयुष्य घडवताना तू स्वतःची स्वप्नं बाजूला ठेवलीस. तूच माझी प्रेरणा आहेस… माझा आधार आहेस.”
नेहाच्या डोळ्यांत नकळत पाणी आलं. फोन ठेवून ती पुन्हा त्या फोटोसमोर उभी राहिली.
“माझ्या मुलांची स्वप्नं… तीच आता माझी स्वप्नं.”
नकळत ती पुटपुटली…
घराला चार भिंती असतात, पण त्या भिंतींना आधार देणारी एक स्त्री असते. तिचं नाव कधी मोठ्या अक्षरात लिहिलं जात नाही. तिच्यासाठी सन्मान सोहळे होत नाहीत. पण तिच्याशिवाय कोणाचंही आयुष्य पूर्ण होत नाही.
हेही वाचा – दिसलीस तू फुलले ऋतू…
नेहा आरशात स्वतःकडे पाहून हलकेच हसली. तारुण्य संपत आलं होतं; चेहऱ्यावर सुरकुत्या पडायला सुरुवात झाली होती. आज तिला पहिल्यांदाच जाणवलं — ती फक्त घर सांभाळणारी स्त्री नव्हती… ती घर जिवंत ठेवणारी शक्ती होती… या घराचा आधारवड होती!
मुलांच्या भविष्यासाठी स्वतःचं अस्तित्व विसरून धडपडणारी माता होती…
आई म्हणोनी कोणी
मजला हाक देई
हृदयामधील वेदना
नकळत लुप्त होई
काही स्त्रिया इतिहास घडवतात… पण बर्याच जणी इतिहास घडवत नाहीत… त्या इतिहास घडवणारी माणसं घडवतात!
खरं सांगायचं तर, स्त्री नसती तर जगालाच उभं राहता आलं नसतं, पुढे जाता आलं नसतं. घराला घरपण आलं नसतं… आणि उबदार मायेची सावलीही मिळाली नसती.
आणि म्हणूनच जगात एक दिवस स्त्रीसाठी असला तरी आयुष्यभर तिचा सन्मान करावा.
