Tuesday, February 17, 2026

banner 468x60

Homeशैक्षणिकबालशाळेतील अभ्यासक्रम : शिशुगटातील गणित शिक्षण

बालशाळेतील अभ्यासक्रम : शिशुगटातील गणित शिक्षण

मागील लेखात आपण खेळगटातील गणित शिक्षण या विषयी सविस्तर माहिती घेतली. आता आपण या लेखात शिशुगटातील गणित शिक्षणाबाबत जाणून घेणार आहोत. खेळगटात मुले गाण्यातून तसेच खेळातून 1 ते 10 अंक जाणून घेऊन तोंडी म्हणायला शिकतात. शिशुगटात पहिल्या महिन्यात या अभ्यासाची उजळणी केली जाते. नंतर या अभ्यासाचे दृढीकरण करण्यात येते आणि हाच शिशुगटात गणित शिक्षणाचा अभ्यासक्रम आहे.

अंक अभ्यास दृढीकरण

शिशुगटात गणित अभ्यासाच्या दृढीकरणासाठी खालील पद्धतींचा अवलंब केला जातो.

  1. मुलांना 1 ते 10 यातील एकामागोमाग एक अंकावर बोट ठेवून अगोदर सामूहिक आणि नंतर वैयक्तिक पद्धतीने अंक ओळखण्याचा तसेच म्हणण्याचा सराव करून घेण्यात येतो.
  2. मुलांना 1 ते 10 अंक ओळीने म्हणण्याचा सराव झाल्यानंतर अधला मधला अंक फळ्यावर लिहून वाचायला शिकवले जाते. मुलांकडून असे अंक वाचन सामूहिक आणि नंतर वैयक्तिक पद्धतीने करून घेण्यात येते.
  3. मुलांना विविध वस्तू मोजण्यास शिकवतात. असे करताना 1 ते 10 म्हणण्याचा आपसूकच सराव होतो. वस्तू मोजताना सुरुवातीला 1 ते 5 आणि नंतर 6 ते 10 अंक अशी पद्धत अवलंबिली जाते.
  4. मुलांना नंतर जितक्या वस्तू मोजल्यात तो अंक ओळखण्यास शिकवतात. समजा तीन वस्तू असतील तर तीन अंक कोणता याचा विचार मुलांच्या मनात सुरू होतो आणि तीन अंक ओळखल्यावर मुलांच्या मेंदूत त्याचे दृढीकरण होते. या प्रक्रियेस “चित्र – अंक चिन्ह समन्वय” असे म्हणतात.

हेही वाचा – बालशाळेतील अभ्यासक्रम : खेळगटातील गणित शिक्षण

लेखी गणित शिक्षण

वरील अंक दृढीकरण तोंडी पद्धतीनुसार करताना अंक लिखाणही शिकवले जाते.

अंक लिखाण

  1. मुलांना एकदम अंक लिहिण्यास कधीच सांगू नये. तर, यासाठी मुलांना उभी रेष, आडवी रेष, गोल, अर्ध गोल काढण्यास शिकवले जाते आणि त्यासाठी सराव करून घेण्यात येतो.
  2. सराव पक्का झाल्यावर मुलांना 1 ते 10 अंक लिहिण्यास जमू लागते. अंक लिखाणात देखील सुरुवातीला 1 ते 5 आणि नंतर 6 ते 10 अंक अशा पद्धतीने लिहिण्यास शिकवले जाते.

साधारणपणे शिशुगटात मुलांकडून वस्तू मोजून अंक लिहिणे अपेक्षित आहे. वस्तू मोजणे आणि संख्या अंकात लिहिणे या दोनही क्रिया वरकरणी सोप्या वाटत असल्या तरी शिशुगटातील मुलांचे वय लक्षात घेता, त्या अवघडच असतात. परंतु सततच्या सरावाने हे साध्य होते.

अभ्यासक्रमातील गणिताचा हा भाग लहानसा वाटत असला तरी शिशुगटातील मुलांसाठी तो वर्षभर पुरा पडतो. शिशुगटातील तोंडी आणि लेखी अंक शिक्षण आणि अभ्यास दृढीकरण मुलांच्या गणित शिक्षणाचा पाया मजबूत करते. थोडक्यात सांगयचे झाल्यास, 1 ते 10 अंक मुलांच्या मनात ठसवल्यास मुलांना ते पक्के समजतात आणि यामुळेच पुढील अंक शिक्षण सुकर होते.

पुढील लेखात आपण बालगटातील गणित शिक्षण याबाबत जाणून घेणार आहोत.

हेही वाचा – बालशाळेतील अभ्यासक्रम : शिशुगटातील भाषा शिक्षण


नम्र निवेदन

गेल्या अकरा वर्षांपासून आम्ही उभयतां ‘निरामय आरोग्य संकल्पना’ यशस्वीरीत्या राबवत आहोत. असंख्य पुरुष आणि महिला साधकांनी संकल्पनेचा लाभ घेतला आहे. संकल्पना जाणून घेऊन लाभार्थी होण्यासाठी मोबाइल 9881943593 यावर 🙏/👌/👍 / 👏 / तत्सम चिन्हाने व्हाट्सॲप मेसेज करून प्रतिसाद द्यावा.

रश्मी परांजपे
रश्मी परांजपे
रश्मी परांजपे वय 65 वर्षे. पुणे. शिक्षण - बी. कॉम्. पूर्व प्राथमिक (Pre-Primary) शाळेत 32 वर्षे मुख्याध्यापिका म्हणून कार्यरत राहून निवृत्त. रेणुका स्वरुप संचलित सरकारमान्य पूर्व-प्राथमिक प्रशिक्षण परीक्षा प्रथम क्रमांकाने उत्तीर्ण. टेल्को समाज विकास केंद्र आणि मोरया शिक्षण संस्थेचा गुणवंत शिक्षक पुरस्कार प्राप्त. सन 2016मध्ये पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेचा गुणवंत शिक्षक पुरस्कार प्राप्त. सन 2005पासून नियमित योगाभ्यासाचे आरोग्य लाभ अनुभवत आहेत. निवृत्तीनंतर यजमानांच्या योग प्रचार आणि प्रसार कार्यात तसेच निरामय आरोग्य संकल्पना राबविण्यात सक्रिय सहभाग. मोबाइल - 9881943593
RELATED ARTICLES

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

- Advertisment -

banner 468x60

Most Popular

Recent Comments

माधवी माहुलकर avaantar.com on Poetry : अपूर्ण अन् रातराणी…
डॉ सुधाकर संभाजीराव तहाडे on आशीर्वाद सर अन् Best Reader किताब
स्मिता जोशी on Navratri : नवरात्रीचे रंग!
रविंद्र परांजपे.योग शिक्षक व लेखक. मो.9850856774 on Mental Health : जसे मन, तसे तन आणि जीवन
रविंद्र परांजपे.योग शिक्षक व लेखक. मो.9850856774 on Basic Human Needs : निरामय आरोग्याची गरज
रविंद्र परांजपे.योग शिक्षक व लेखक. मो.9850856774 on Basic Human Needs : निरामय आरोग्याची गरज
मुकेश अनिल चेंडेकर on Heart touching story : अशीही एक आई… यशोदा
Team Avaantar on नवी दिशा
सुरेश गुरव सर on आमच्या मराठी शाळा
सुरेश गुरव सर on आमच्या मराठी शाळा
Shweta Gokhale on नवी दिशा
Shweta Gokhale on फासा
सुनिल अनंत बोरकर on मी पिदू आणि हा दनू…
error: Content is protected !!